Kryengritje e drejtësisë “së re” kundër shtetit për pagat e veta

Nga Mero Baze

Këshilli i Lartë Gjyqësor ka miratuar një vendim me të cilin përcakton pagën e re referuese të gjyqtarëve. Vendimi urdhëron që formula e re të zbatohet nga 1 gushti 2026 dhe që pagat të rillogariten edhe për periudhën nga 1 prilli 2023 deri më 31 korrik 2026. Diferencat e prapambetura parashikohet të përballohen nga Buxheti i Shtetit dhe të paguhen gjatë viteve 2027 dhe 2028.

Në të njëjtën linjë, zëvendëskryetari i Gjykatës së Posaçme të Shkallës së Parë, Erjon Bani, ka përgatitur një projekturdhër për ta kthyer këtë interpretim në listëpagesë konkrete. Ai përcakton të njëjtën bazë prej 236 425 lekësh, urdhëron rillogaritjen e pagave nga prilli i vitit 2023, njeh si detyrim edhe shumat për të cilat gjykata nuk ka fonde dhe ia kalon KLGJ-së e Ministrisë së Financave përgjegjësinë për sigurimin e parave.

Dokumenti i Banit zgjedh vet kategorinë referuese, përcakton vet elementet e pagës, nxjerr vet shumën përfundimtare, vendos vet datën e zbatimit dhe krijon detyrimin financiar, duke u sjellë si një ligjvënës dhe ministër Financash njëkohësisht.

Për herë të parë, një organ vetëqeverisës i sistemit të drejtësisë së re merr njëkohësisht atribute të pushtetit legjislativ dhe të atij ekzekutiv, përcakton vetë pagën, llogarit faturën dhe më pas i kërkon qeverisë të gjejë paratë.

KLGJ-ja është organi vetëqeverisës i gjyqësorit. Ajo emëron, promovon, transferon dhe disiplinon gjyqtarët, administron sistemin e gjykatave dhe përgatit kërkesat e tij buxhetore. Por KLGJ-ja administron pushtetin gjyqësor sipas ligjit, por nuk prodhon ligje për pushtetin gjyqësor.

Ligjet që përcaktojnë pagat dhe krijojnë detyrime për Buxhetin e Shtetit miratohen nga Kuvendi. Qeveria dhe institucionet e tjera i zbatojnë ato. Gjykatat kontrollojnë ligjshmërinë dhe kushtetutshmërinë e tyre. Ky është parimi elementar i ndarjes së pushteteve.

Po si mbërritëm në këtë marrëzi të re të pushtetit të drejtësisë?

Gjykata Kushtetuese, me vendimin e 17 shkurtit 2026, konstatoi se ngrirja e pagave të magjistratëve, ndërkohë që ishin rritur pagat e kategorive të tjera të administratës dhe paga e Presidentit, përbënte një “ulje të fshehtë” të pagës së tyre. Për këtë arsye, ajo shfuqizoi formulën e miratuar në vitin 2023 dhe i la Kuvendit afat deri më 31 korrik 2026 për të miratuar një formulë të re.

Më 9 korrik 2026, qeveria ndryshoi VKM-në nr. 325 të vitit 2023 për strukturën dhe nivelet e pagave të administratës publike. Ky vendim nuk caktoi pagat e gjyqtarëve. Ai përcaktoi dhe përditësoi pagat e kategorive të administratës.

Më 30 korrik, një ditë përpara përfundimit të afatit të vendosur nga Kushtetuesja, deputetët socialistë Aulona Bylykbashi dhe Admir Kadeli depozituan në Kuvend një projektligj tjetër. Ata propozuan që paga e magjistratëve të vazhdonte të lidhej me pagën e Presidentit të Republikës, por koeficienti të rritej nga 0,36 në 0,38.

Me pagën e Presidentit prej 425 mijë lekësh, formula socialiste e çon pagën referuese të magjistratit në 161 500 lekë. Projektligji parashikon që kjo formulë të ketë efekt prapaveprues nga 1 prilli 2023.

Mosveprimi i Kuvendit krijoi boshllëkun që po keqpërdoret nga Erjon Bani dhe KLGJ-ja. Por axhenda e shtyrë e Kuvendit nuk e shndërron automatikisht KLGJ-në në Kuvend dhe as Erjon Banin në ministër Financash. Kompetencat kushtetuese nuk transferohen nga një pushtet te tjetri vetëm sepse institucioni përgjegjës nuk ka vepruar brenda afatit.

KLGJ-ja mori nga tabela e qeverisë kategorinë e lartë drejtuese dhe pagën për pozicion prej 222 425 lekësh. Më pas i shtoi 14 mijë lekë për nivelin e kualifikimit dhe e shpalli shumën 236 425 lekë si pagën referuese bazë të magjistratit.

Pra, KLGJ-ja vendosi që vet një pagë të bëhej referencë për gjyqtarët.

Diferenca ndërmjet dy alternativave është e madhe. Projektligji socialist propozon një bazë prej 161 500 lekësh, ndërsa KLGJ-ja miraton 236 425 lekë, pra 74 925 lekë më shumë vetëm në pagën referuese, pa përfshirë shtesat që llogariten mbi të.

Vetë ekzistenca e këtyre dy formulave provon se nuk kemi të bëjmë me një përllogaritje automatike të diktuar nga Gjykata Kushtetuese. Nëse zgjidhja do të ishte vetëm matematikore, nuk mund të dilnin nga i njëjti vendim kushtetues dy paga kaq të ndryshme.

Kuvendi, përmes projektligjit socialist, zgjodhi pagën e Presidentit dhe koeficientin 0,38, kurse KLGJ-ja zgjodhi funksionarin e administratës së lartë, bëri ekuivalentimin me kategorinë përkatëse, përfshiu shtesën e kualifikimit dhe përcaktoi një shumë përfundimtare shumë më të lartë. Pra në përpjekje për të nxjerrë një akt administrativ, KLGJ-ja ka bërë rolin e ligjvënësit, që nuk është kompetencë e saj.

KLGJ-ja ka bërë dhe një spekullim tjetër të rënd, pasi ka marrë formulën që Gjykata Kushtetuese kishte parashikuar për detyrimet e së shkuarës dhe e shndërroi në formulë të përhershme për pagat pas 1 gushtit 2026. Këtë nuk e ka vendosur shprehimisht Gjykata Kushtetuese. Këtë e ka vendosur vetë KLGJ-ja.

Edhe më problematike është mënyra se si krijohet fatura. Fillimisht KLGJ-ja përcakton pagën dhe urdhëron nisjen e pagesave. Më pas kërkon përllogaritjen e efekteve dhe sigurimin e fondeve nga Ministria e Financave. Madje parashikon që diferencat të shlyhen gjatë viteve 2027 dhe 2028, edhe pse buxhetet e këtyre viteve ende nuk janë miratuar nga Kuvendi.

Pra, një organ administrativ i gjyqësorit krijon një detyrim financiar shumëvjeçar dhe pastaj ia dërgon faturën qeverisë dhe taksapaguesve.

Për këtë skandal nuk mjafton vetëm debati publik. Anëtarët e KLGJ-së që e kanë propozuar dhe votuar aktin duhet të kallëzohen penalisht, në mënyrë që SPAK-u të verifikojë nëse kemi të bëjmë me tejkalim të qëllimshëm të kompetencave dhe shpërdorim të detyrës për krijimin e një përfitimi financiar në favor të sistemit që ata përfaqësojnë.

Pushteti ligjvënës i takon Kuvendit. Edhe Gjykata Kushtetuese, autoriteti më i lartë i kontrollit kushtetues, mund të shfuqizojë dispozitat që bien ndesh me Kushtetutën dhe të japë interpretimin përfundimtar të saj, por nuk mund të miratojë vetë dispozita të reja ligjore. Aq më pak mund ta bëjë këtë KLGJ-ja me një vendim administrativ.

Nëse një organ pa kompetencë cakton pagat e sistemit të vet, krijon detyrime shumëvjeçare për Buxhetin e Shtetit dhe ia paraqet faturën qytetarëve, atëherë kemi një uzurpim kompetencash dhe përdorim të funksionit publik për përfitim financiar.

Këtë po e bëjnë publikisht KLGJ-ja dhe GJKKO-ja. Mendoj që më pas do ta bëjnë edhe KLP-ja dhe prokurorët. Pra, do të kemi një kryengritje të drejtësisë kundër shtetit për pagat e veta dhe shkelësit e ligjit janë ata që paguajmë për të na mbrojtur me ligj ne si qytetarë dhe vetë shtetin.