Rruga dritë, Maratonomaku im!

Sot, më 16 qershor 2026, doli nga shtypi libri i Alban Shehut “LUTJA” (Eseistikë), botuar në 45- vjetorin e lindjes së tij. Me këtë rast po botoj parathënien e librit.

Nga Xhevdet Shehu

Ishte 25 nëntori i vitit 1992. E mërkurë. Një ditë fundvjeshte e ftohtë dhe e ngarkuar me re të zymta gati të shpërthenin nga çasti në çast në shira të rrëmbyeshëm. Fëmijët e shkollës “Jeronim De Rada” në Tiranë, pas rreshtimit para shkollës u futën nëpër klasa… Nxënësit e klasës së pestë kishin hartim. Mësuesja Sofika Konomi (Çobani) dha temën e hartimit. Tema ishte e thjeshtë: “Një ndodhi në klasë”. Në bankën e parë ishe ulur ti Alban. U përqendrove dhe e bëre hartimin që mësuesja e vlerësoi shumë. Ishe 11 vjeç. Po atë vit shkollor ti bëre dhe disa hartime të tjera, pesë nga të cilët mësuesja jote e pasionuar i kishte ruajtur me kujdes dhe 10 vjet më vonë i botoi në një libërth…

Biri im! E dija dhe e njihja shumë mirë intelektin dhe zgjuarësinë tënde qysh në fëmijëri, por asnjëherë nuk kam biseduar kaq hapur si sot. Kurrsesi publikisht. E marr me mend, biri im, se do të inatoseshe, nuk do të ma miratoje këtë sjellje. Sepse ti nuk e doje dukjen publike, të sipërfaqshme, ndërsa kishe planet e tua dhe ambicjet pozitive për të arritur të përkryerën në jetën tënde. Por unë nuk kam rrugë tjetër. Pasi gjeta dorëshkrimet e tua, desha t’i shpërfaq publikisht. A do të më falësh? Nuk e di. Por unë nuk kam rrugë tjetër, o bir!

Në ditën e përcjelljes tënde, ndërsa ne prindërit e tu ishim drunjëzuar, shumëkujt i ngelën në mendje këto fjalë të vëllait tënd, Gencit, që foli në emër të familjes dhe që unë po i përmbledh shkurtimisht këtu:

“I pazëvendësueshmi vëllai im, Albani, ishte një copëz hyjnore që eci mbi tokë. Lum ata që patën fatin ta njihnin nga afër dhe të ishin bashkudhëtarë me të. Ata kanë ndjerë zemërbadhësinë dhe shpirtin e tij të madh, pozitivitetin e tij. Albani ishte mendjehapur dhe i drejtpërdrejtë në marrëdhëniet me ata që e rrethonin. Ai punoi me vetmohim, donte të drejtën dhe të vërtetën dhe nuk bëri kurrë kompromis me padrejtësitë!”

Nuk po shtoj asnjë fjalë këtu, pasi nuk ka asnjë teprim. I tillë ishte Albani. Mendonte dhe punonte me një qëllim thuajse utopik për ta bërë më të mirë këtë botë, qoftë edhe përmes shembullit të tij. Sakrifikoi shumë për këtë ideal të ngulitur thellësisht tek ai. Në këtë kontekst, po bashkangjis këtu edhe konsideratat që më kanë dërguar shumë shokë e miq, të Albanit dhe të mitë, pas botimit të shkrimit “Lutja”. Ata të gjithë e kanë portretizuar Albanin më mirë se ç’mund ta bëja unë dhe ne, familja e tij, ndihemi krenarë nga ky fakt. Duke i falënderuar të gjithë, u them se shumë nga ju, edhe pa e njohur Albanin keni evidentuar me shumë dashuri personalitetin e Albanit, shpirtin e madh dhe pozitivitetin  e mrekullueshëm të tij, bashkë me zgjuarësinë e veçantë, pasi keni zbuluar thelbin e karakterit, botëkuptimin dhe talentin. Miqtë e mi, keni bërë një portret tejet realist dhe më keni lehtësuar jashtëzakonisht dhimbjen për Albanin.

Prandaj dhe vendosëm që këto konsiderata t’i fusim në këtë libër, të cilat e përplotin portretin tënd, tashmë të patjetërsueshëm, o Bir!

Mesazhi ngushëllues i dërguar me email nga Prishtina nga Akademiku Rexhep Qosja mban datën 5 korrik 2023.

“I nderuari Xhevdet,

Posa e mësuam lajmin për ndarjen nga jeta të djalit tënd Albanit. Kjo e papritur na shkaktoi shumë dhembje dhe pikëllim. Ty dhe krejt familjes sate ju shprehim ngushëllimet më të thella për këtë të papritur tragjike. Malli dhe kujtimi për Albanin që do ta shënojnë përgjithmonë jetën tuaj do të jenë mall e kujtim për të gjithë ne. I qoftë i lehtë dheu i Nënës Shqipëri!

Rexhep Qosja me familjen.”

Biri im! Pas asaj dite të kobshme të 4 korrikut 2023, më është kujtuar gjithnjë ky mesazh i Profesor Rexhepit: Malli dhe kujtimi për ty po shënojnë dhe do ta shënojnë përgjithnjë jetën tonë. Drejt! Shumë saktë e ka thënë miku im i shquar.

Ne tashmë po e përjetojmë maksimalisht këtë gjendje, duke bashkudhëtuar me Albanin në përjetësinë dhe përditshmërinë e tij kozmike.

Jam përpjekur ta përshkruaj poetikisht këtë gjendje pas ikjes tënde, Alban. Është e pamundur,. Ulem dhe ngrihem para kompjuterit me dhjetëra herë, por është e pamundur. Papritmas, më erdhi në ndihmë poeti i madh i Labërisë, Ali Asllani. Po i përshtas vargjet e tij në kontekstin e dhembjes sime:

Alban bir, o shpirt!

Të kam thelp në zemër,

Ditën të kam dritë,

Natën të kam ëndërr…

Dhe kudo që isha,

Dhe kudo që jam,

Këngë në buzë të kisha,

Lot në sy të kam!

Tani erdhi koha që bashkë me Lutjen të botoj me rastin e 45 vjetorit të lindjes tënde, në një libër disa nga krijimet e tua më të mira, kryesisht të periudhës 1992-2000. Janë shkrime që kanë të bëjnë me psikologjinë, letërsinë, dhe filozofinë, doemos. Është diagrama e rritjes dhe pjekurisë tënde në moshën e rinisë. Nuk po iu referohem shkrimeve dhe studimeve të tua në fushë të fizikës, astronomisë dhe informatikës, për të cilat ti u diplomove dhe punove deri në ditën e fundit. Janë mbi 20 vëllime, blloqe të shkruara me shkrim dore, me qindra faqe secili, me formula matematikore të kokolepsura, kryesisht në fushën e #Fractal Universe Revolution, që unë nuk i marr vesh dhe nuk guxoj t’u afrohem. Të gjitha të shkruara në anglisht, gjuhë të cilën ti e përdorje njëlloj si shqipen.

Gjithsesi, portreti yt i mrekullueshëm shpërfaqet edhe në këto dorëshkrime që na le në shqip në moshën e rinisë tënde. Lexuesi nuk e ka të vështirë ta kuptojë dhe ndjejë këtë rritje vit pas viti e ditë pas dite, fantazinë dhe konceptet që kishe për jetën si dhe talentin tënd të spikatur për t’i artikuluar dhe shprehur idetë dhe mendimet e tua. Faleminderit edhe për kaq, Biri im!

Të gjithë këtë trashëgimi që na ke lënë ne e ruajmë dhe do ta ruajmë si një pasuri tejet të çmuar dhe të patjetërsueshme. Ajo është bota ku ti jetove mes nesh dhe udhëton pambarimisht në një botë sa reale, aq dhe virtuale. Je përherë mes nesh, o Bir!

Unë mund të them vetëm kaq: Të përfytyroj Biri im me sy të qeshur dhe depërtues, duke rendur e rendur pambarimisht drejt hapësirave të diturisë në disa fusha, drejt të panjohurave të kësaj bote të cilën ti doje ta eksploroje maksimalisht dhe doje ta përmirësosje dhe përsosje atë. Në kilometrin e 42-të jetës, ashtu si maratonomaku i lashtësisë, ti e ndërpreve këtë rendje përkohësisht, sa për t’u çlodhur paksa, për të vazhduar në përjetësi rrugëtimin tënd.

Rent, or rent, o Alban maratonomaku!

Edhe diçka tjetër dua të shtoj këtu: Nuk janë të paktë ata që më shkruajnë se ti, Alban, ke rilindur me Lutjen tënde. Unë dua ta besoj këtë rilindje dhe them se bashkë me shkrimet e tjera do të kesh një profil të veçantë dhe një individualitet krijues që do të udhëtojë gjatë për të mbetur përgjithmonë i paharruar. Ndaj dhe bashkangjita, menjëherë pas Lutjes, poezinë e bukur të shkrimtares së njohur amerikane Mary Elizabeth Frye, që duket si e shkruar enkas për dhimbjen tonë.

Rruga dritë, Maratonomaku im!