FOKUS – Kortizoli, a mund të sinjalizojë pështyma një tru të ngadalësuar?

ROMË, 17 korrik //ATSH – Kortizoli quhet shpesh “hormoni i stresit”, por nuk është një armik që duhet eliminuar, shkruan mondosanita.it.

Ai prodhohet nga gjëndrat mbiveshkore nën kontrollin e boshtit hipotalamus-hipofizë-mbiveshkore dhe ndihmon organizmin të përballojë sfidat e përditshme.

Ky hormon ndjek një ritëm biologjik të saktë: zakonisht është më i lartë në momentin e zgjimit dhe bie gradualisht gjatë ditës, deri në mbrëmje.

Prandaj, nuk ka rëndësi vetëm sasia e kortizolit që prodhon organizmi, por edhe mënyra se si ndryshojnë nivelet e tij gjatë ditës.

Një studim i ri analizoi pikërisht këtë “kurbë” hormonale për të kuptuar nëse ajo mund të ofrojë të dhëna mbi plakjen e funksioneve njohëse.

Gati 4 mijë të moshuar u ndoqën për deri në 11 vjet

Studimi përfshiu 3 895 persona që jetonin në Çikago, me moshë mesatare 76,7 vjeç, ku 64% ishin gra.

Të dhënat vinin nga projekti Chicago Health and Aging Project dhe mbulonin periudhën 2000–2011, ndërsa pjesëmarrësit u ndoqën deri në 11 vjet.

Pjesëmarrësit mblodhën mostra të pështymës në tre momente të ditës: menjëherë pas zgjimit, pasdite vonë dhe para gjumit. Nga këto matje, studiuesit përllogaritën pesë tregues të kortizolit: ndryshueshmërinë gjatë ditës, nivelin mesatar, ekspozimin e përgjithshëm dhe ritmin e rënies së tij gjatë ditës.

Funksionet njohëse u vlerësuan përmes testeve të kujtesës, shpejtësisë së përpunimit të informacionit, aftësive ekzekutive dhe funksionimit të përgjithshëm njohës.

Avantazhi i matjes së kortizolit në pështymë është se ajo pasqyron pjesën biologjikisht aktive të hormonit, pa shkaktuar stresin shtesë që mund të sjellë marrja e gjakut.

Kur ekspozimi i lartë bëhet një sinjal

Rezultati më i rëndësishëm ishte se personat me ekspozimin më të lartë kumulativ ndaj kortizolit – ata që bënin pjesë në 20% me vlerat më të larta – kishin performancë më të dobët njohëse që në fillim të studimit dhe përjetuan një rënie më të shpejtë të aftësive mendore gjatë viteve.

Efekti nuk ishte linear. Një ndryshueshmëri e moderuar e kortizolit gjatë ditës lidhej me një ecuri më të mirë të funksioneve njohëse, ndërsa profile shumë të sheshta ose nivele vazhdimisht të larta të hormonit dukeshin më pak të favorshme.

Mesazhi kryesor nuk është se “sa më pak kortizol, aq më mirë”, por se një ritëm hormonal fleksibël dhe i rregulluar mirë mund të pasqyrojë një përgjigje më të shëndetshme të organizmit ndaj stresit.

Tek pjesëmarrësit me ngjyrë u vu re një profil mesatar më i sheshtë dhe më pak i ndryshueshëm i kortizolit, por lidhja midis kortizolit dhe rënies njohëse ishte e ngjashme me atë të pjesëmarrësve të bardhë. Autorët e studimit e interpretojnë këtë ndryshim si pasojë të ekspozimit të ndryshëm ndaj stresit social dhe faktorëve strukturorë, dhe jo si një dobësi biologjike të lindur.

Nuk është ende një test për Alzheimerin

Studiuesit theksojnë se rezultatet duhen interpretuar me kujdes. Vetëm 825 pjesëmarrës kishin vlerësime klinike të mjaftueshme për të analizuar shfaqjen e sëmundjes së Alzheimerit dhe, mes tyre, vetëm 92 morën një diagnozë të re gjatë periudhës së studimit.

Asnjëri prej pesë treguesve të kortizolit nuk u lidh në mënyrë statistikisht domethënëse me rrezikun për të zhvilluar Alzheimer. Numri i kufizuar i rasteve, kohëzgjatja e studimit dhe fakti që Alzheimeri zhvillohet në heshtje për shumë vite mund të kenë kufizuar mundësinë për të zbuluar një lidhje.

Për më tepër, studimi ishte vëzhgues, kortizoli u mat vetëm gjatë një dite dhe nuk u vlerësua niveli i stresit të perceptuar nga pjesëmarrësit. Për këtë arsye, nuk mund të thuhet se kortizoli është shkaku i rënies njohëse.

Për momentin, analiza e kortizolit në pështymë nuk mund të përdoret për të parashikuar se kush do të zhvillojë Alzheimerin.

Megjithatë, ajo mund të shndërrohet në të ardhmen në një metodë të thjeshtë, me kosto të ulët dhe jo invazive për të identifikuar një profil të përgjigjes ndaj stresit që lidhet me plakjen më të shpejtë të trurit.

Përpara se të përdoret si test klinik, do të nevojiten matje të përsëritura, ndjekje më të gjata dhe studime të tjera që të përcaktojnë pragje të besueshme diagnostike.