Irani në prag kolapsi/ Protestat kthehen tragjike, SHBA shqyrton ndërhyrjen

Protestat që nisën në Teheran për shkak të inflacionit të lartë dhe përkeqësimit të madh të kushteve ekonomike, tashmë janë shndërruar në thirrje të hapura për rrëzimin e regjimit klerikal dhe fundin e sundimit të Liderit Suprem, Ajatollah Ali Khamenei. Nën kërcënimin e Presidentit Donald Trump se nëse vriten protestues, Shtetet e Bashkuara do të ndërhyjnë ushtarakisht, Irani ka paralajmëruar se do të hakmerret nëse sulmohet, ndërsa protestat masive kundër regjimit po përballen me një shtypje gjithnjë e më të përgjakshme.

Pavarësisht ndërhyrjes brutale të forcave të sigurisë, demonstruesit sfiduan represionin shtetëror edhe të shtunën në mbrëmje, në dhjetëra qytete të vendit.

Sipas videove të verifikuara nga BBC dhe dëshmive të drejtpërdrejta, qeveria iraniane ka përshkallëzuar ndjeshëm dhunën ndaj protestuesve, ndërsa lëvizja është përhapur në mbi 100 qytete dhe qyteza, në të gjitha provincat e Iranit.

Mjekë në dy spitale i kanë thënë BBC-së se mbi 100 trupa janë dërguar vetëm brenda dy ditëve, ndërsa bilanci i përgjithshëm i viktimave dyshohet të jetë shumë më i lartë. Organizatat e të drejtave të njeriut raportojnë se numri i të vrarëve dhe të plagosurve po rritet me shpejtësi.

Protestat nisën në Teheran për shkak të inflacionit të lartë dhe përkeqësimit të kushteve ekonomike, por tashmë janë shndërruar në thirrje të hapura për rrëzimin e regjimit klerikal dhe fundin e sundimit të Liderit Suprem, Ajatollah Ali Khamenei.

Trump, nga ana e tij, tha se SHBA “është gati të ndihmojë”, duke shtuar se Irani “po shikon drejt LIRISË”. Administrata amerikane ka paralajmëruar mundësinë e goditjeve ndaj Iranit, nëse dhuna ndaj protestuesve vazhdon.

Kryetari i Parlamentit iranian reagoi ashpër, duke paralajmëruar se në rast sulmi amerikan, Izraeli, si dhe bazat ushtarake dhe qendrat detare amerikane në rajon, do të konsideroheshin objektiva legjitime.

Presidenti iranian Masoud Pezeshkian fajësoi SHBA-në dhe Izraelin për trazirat, duke pretenduar, pa prova, se protestat po nxiten nga “elementë të trajnuar nga jashtë” dhe grupe terroriste.

Pamje të verifikuara nga BBC Persian dhe BBC Verify tregojnë forcat e sigurisë duke qëlluar me armë zjarri drejt turmave në Teheran, Kermanshah, Bushehr, Ilam dhe qytete të tjera. Spitalet raportojnë se janë mbingarkuar nga numri i të plagosurve dhe të vdekurve.

Sipas burimeve brenda Iranit, oficerë civilë po synojnë veçanërisht personat që filmojnë protestat ose që ndodhen vetëm. Policia ka pranuar se përplasja me protestuesit është “përshkallëzuar”, ndërsa mbi 2,500 persona janë arrestuar që nga nisja e protestave më 28 dhjetor.

Qeveria ka vendosur një bllokadë të fortë të internetit, edhe më të ashpër se gjatë protestave “Women, Life, Freedom” në vitin 2022, duke e bërë shumë të vështirë verifikimin e informacionit nga jashtë vendit.

Organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut paralajmërojnë se situata mund të jetë edhe më e rëndë nga sa raportohet aktualisht. BBC Persian ka konfirmuar identitetin e 26 viktimave, mes tyre edhe gjashtë fëmijë.

Protestat aktuale konsiderohen më të gjerat që nga kryengritja e vitit 2022 pas vdekjes së Mahsa Amini-t, ku sipas organizatave të të drejtave të njeriut, mbi 550 persona u vranë dhe rreth 20 mijë u arrestuan.