16 vjet vonesë dhe kolapsi i drejtësisë: rrëfimi i një kallëzimi të harruar

Kam marrë së fundi një fletëthirrje nga gjykata që më njofton se më 26 qershor do të shqyrtojë një kallëzim timin, hetim që prokuroria e ka hapur që në vitin 2010. Sipas përshkrimit, dy djem të një deputeti, ende në parlament, tentuan të qëllonin makinën time dhe më kërcënuan pasi gazeta kishte përmendur babain e tyre për një episod të vitit 1997. Në vendngjarje, te sheshi “Willson”, një patrullë policie dokumentoi skenën dhe mori dëshmitë, por prokuroria nuk ndërmori veprime të menjëhershme; sot, pas 16 vjetësh, çështja është dërguar në gjykatë për pushim, një vonesë që tregon mangësi serioze në trajtimin e rasteve penalë.

Problemet strukturore dhe politikat e zbatimit të reformës në drejtësi kanë nxjerrë në pah dështime të mëdha: stoqe të mëdha dosjesh pa gjykim, vonesa të papranueshme dhe një perceptim i pakësimit të kapaciteteve hetimore. Sipas javanews, pas një dekade nga nisja e reformës ka shumë pak raste të përfunduara për ndëshkimin e politikanëve të lartë, çka reflekton paaftësinë për të përfunduar hetime komplekse dhe për t’i dhënë përgjigje qytetarëve.

Kjo situatë ka prodhuar një drejtësi më shumë teatrale se sa funksionale: arrestime të nxituara mbi prova të dobëta, spektakle mediatike dhe presion publik, pa garanci se çështjet do të çojnë deri në një vendimmarrje përfundimtare. Në vend që reforma t’u siguronte qytetarëve zgjidhje dhe respektim të standardeve evropiane, shumë raste kanë shërbyer si instrument propagande, duke dëmtuar besueshmërinë e sistemit dhe shanset reale për ndëshkimin e korrupsionit.

Efektet ndihen edhe në ekonominë dhe institucionet: bizneset që prisnin zgjidhje ligjore për konteste të mëdha kanë konstatuar vonesa dhe kosto shtesë, ndërsa akuzat për konflikte dhe përplasjet brenda strukturave hetimore kanë nxitur aludime për përgjuese dhe shantazh mes zyrtarëve. Kjo krijon një mjedis ku qytetari i thjeshtë dhe aktorët ekonomikë humbin besimin se drejtësia funksionon me efikasitet dhe pa ndikime të padrejta.

Rasti im personal, që pret përgjigje 16 vjet, është ilustrues i një problemi më të gjerë: dështimi për t’u dhënë qytetarëve drejtësi të shpejtë dhe të drejtë. Ndëshkimi i përqendruar te disa politikanë të dalë në pah, në mungesë të institucioneve të forta dhe hetimeve të plota, mund të shërbejë si maskë për dështimet shoqërore dhe institucionale. Në këtë kontekst, raporton javanews, shqetësimi kryesor mbetet se reforma nuk ka arritur të krijojë mekanizmat realë për hetim dhe ndëshkim të korruptuarve, ndërsa qytetarët vazhdojnë të presin drejtësi.