Pas rënies së laburistëve dhe konservatorëve, Anglia pranë një sistemi politik “alla italian” – Tv Klan

Mund të ketë një politikë “alla italiane” në të ardhmen e Mbretërisë së Bashkuar: ky është një nga verdiktet e zgjedhjeve lokale të kësaj jave.

Një vend i mësuar prej më shumë se një shekulli me alternimin mes konservatorëve dhe laburistëve, tani gjendet me gjysmë duzine partish në konkurrencë të hapur mes tyre. Dy forca të reja, populistët e djathtë të partisë Reform Uk dhe radikalët e majtë të të Gjelbërve, po u marrin mbështetjen lëvizjeve tradicionale.

Ndërsa separatistët, tashmë në pushtet në Irlandën e Veriut, konfirmohen si partia e parë në Skoci dhe marrin qeverinë në Uells: tre rajone nga katër në duart e separatistëve, një Mbretëri “e Pa-Bashkuar” si kurrë më parë.

Parashikimet i japin partisë Reform Uk 26%, të Gjelbërve 18%, Laburistëve dhe Konservatorëve nga 17% secili, Liberal Demokratët 16, të ndjekur nga tre partitë rajonale separatiste. Kur në vitin 2029 subjektet e mbretit Charles do të rikthehen në kutitë e votimit për zgjedhjet kombëtare, është e mundur, në mos e domosdoshme, që nga ky fragmentim politik të dalë një qeveri koalicioni: formulë me të cilën Londra, ndryshe nga Roma, është pak e mësuar.

Rikthimi i Nigel Farage

Por kjo do të ishte më e pakta, vërejnë media si BBC, Financial Times dhe komentatorë të tjerë një ditë pas zgjedhjeve. Rezultati më alarmues është se Nigel Farage, lideri i Reform UK-së dhe imitues i Trump-it, ka marrë më shumë mbështetje se kushdo tjetër dhe mund të aspirojë me të drejtë të bëhet kryeministri i ardhshëm britanik.

Dhjetë vjet më parë ai ishte promotori i Brexit-it. Dalja nga Bashkimi Evropian rezultoi një dëm i pamohueshëm për Britaninë e Madhe, por kjo duket se nuk mjafton për t’i bindur votuesit të mos mbështesin sërish njeriun që më shumë se kushdo tjetër e deshi atë.

Ashtu si me Donald Trump-in në Amerikë, mësimi i një eksperience të parë të dështuar nuk është i mjaftueshëm: anglezët janë gati t’i besojnë sërish Farage-it. Historia përsëritet në këtë anë të Atlantikut: ndonjëherë ata rikthehen. Është më e lehtë të mashtrosh njerëzit, paralajmëronte shkrimtari i madh amerikan Mark Twain, sesa t’i bindësh se janë mashtruar.

Kërkesa për ndryshim

Arsyeja themelore e votës protestuese është në fakt e ngjashme, si në Shtetet e Bashkuara ashtu edhe këtu: pakënaqësia e shkaktuar nga rënia ekonomike e Perëndimit në atë që po bëhet gjithnjë e më shumë “shekulli aziatik”.

“Change”, ndryshimi, ishte slogani që dy vjet më parë i lejoi Keir Starmer-it të fitonte bindshëm zgjedhjet dhe ta rikthente Laburistët-in në Downing Street pas katërmbëdhjetë vitesh qeveri konservatore: por ndryshimi i premtuar nuk ndodhi.

Nuk ishte e lehtë ta sillte, sidomos shpejt, por ndjesia është se gjithçka vazhdon si më parë. Kështu populli britanik, ashtu si ai në Amerikë, ndjek ata që premtojnë ndryshim: si Farage në votimin lokal dhe, me fjalë të ngjashme megjithëse me objektiva të ndryshëm, si të Gjelbrit e Zack Polanski-t.

Spektri i emigracionit

Ndryshimi numër një, për Farage ashtu si dikur për Trump-in, është në fushën e emigracionit, të cilin lideri i Reform Uk e paraqet si burimin e të gjitha të këqijave.

Në realitet, në Mbretërinë e Bashkuar emigracioni i paligjshëm është në rënie, por është rritur emigracioni i ligjshëm, megjithëse jo më nga Bashkimi Evropian.

Populistët nuk bëjnë dallime: “Nuk më duket më vendi im”, është ankesa e një ish-votuesi laburist, që këtë javë në Londër votoi për Reform UK. Një përsëritje e të njëjtës ndjesi që e bëri të fitonte Brexit-in në referendumin e vitit 2016.

Lider i ri për Laburistët?

Tani Laburistët gjenden përballë një dileme. Kryeministri aktual Starmer nuk pëlqehet: përveçse nuk arriti të mbante premtimin për ndryshim, ai u tregua krejtësisht pa karizëm, pa lidership dhe pa gjykim politik. Ka zhgënjyer si reformistët ashtu edhe radikalët.

Nuk arriti të frymëzojë një vizion për të ardhmen dhe as ta komunikojë atë. Skandali që shpërtheu rreth Peter Mandelson-it, ambasadorit në Washington i shkarkuar dhe më pas i arrestuar për lidhjet e tij me çështjen Epstein, është vetëm pika e fundit që derdhi gotën.

Problemi është se askush nga kandidatët që synojnë të zëvendësojnë Starmer-in në mes të mandatit, për të drejtuar qeverinë dhe partinë deri në zgjedhjet e ardhshme, nuk duket ideal.

Ish-zëvendëskryeministrja Angela Rayner pati probleme me taksat. Ministri i Shëndetësisë Wes Streeting nënshkruante email-et për Mandelson me një “X”: shkurtim për fjalën “kiss” në anglisht, që do të thotë “puthje”.

Kryetari i bashkisë së Manchester-it Andy Burnham nuk është në parlament, të paktën për momentin, dhe këtu duhet të jesh anëtar i tij për t’u bërë kryeministër. Mund të dalin kandidatë alternativë: si ministri i Mjedisit, Ed Miliband, i cili megjithatë ka qenë tashmë lider i Laburistëve dhe ka humbur një palë zgjedhje (në vitin 2010, kundër David Cameron-it).

Mendimi dominues pas këtij testi elektoral është se Starmer nuk do të mund të qëndrojë gjatë në postin e tij: nëse deri tani Laburistët nuk arritën ta ndryshojnë vendin, të paktën duhet të provojnë të ndryshojnë kryeministrin ose drejtimin politik.

Kushdo qoftë lideri, qoftë ende Starmer apo një nga rivalët e tij të brendshëm, ndoshta duhet të ketë guximin e kryebashkiakut laburist të Londrës, Sadiq Khan, dhe të thotë se, për të rilançuar ekonominë dhe për t’i rikthyer shkëlqimin e dinamizmin Mbretërisë së Bashkuar, nuk shërben valëvitja e spektrit të emigracionit, por rikthimi në BE: ashtu siç tha së fundmi Khan në një intervistë për “La Repubblica”.

Shkurt, na duhet guximi për t’u thënë votuesve të vërtetën, duke ofruar ndryshime të vërteta, serioze dhe thelbësore. Dhe duhet të përgatitemi për aleanca koalicioni, për të parandaluar që Nigel Farage, “Trump-i britanik”, të përfundojë në Downing Street pas tre vitesh.

/tvklan.al