Shqipëria në qendër të vlerësimeve për standardet demokratike/ BE ndryshon rregullat e zgjerimit, Marta Kos: Rrugë e re drejt bllokut europian

Bashkimi Europian po përgatitet për një reformë të thellë të procesit të zgjerimit, duke synuar integrimin gradual të vendeve kandidate, forcimin e kontrolleve mbi demokracinë dhe sundimin e ligjit, si dhe ndryshimin e mënyrës së vendimmarrjes brenda unionit.

Shefja e zgjerimit të BE-së, Marta Kos, të martën paraqiti propozimin e Komisionit Evropian në Konferencën e Ambasadorëve Kroatë në Zagreb, duke e cilësuar këtë fazë si një “Moment i ri i Helsinkit”.

Në fjalimin e saj, Kos theksoi se “bota ka ndryshuar, dhe zgjerimi duhet të ndryshojë bashkë me të”, duke përshkruar katër fusha kryesore për diskutim: reformat e brendshme pa ndryshime në traktate, mbrojtje më të forta demokratike, një metodologji integrimi gradual dhe masa gjithëpërfshirëse kalimtare.

Komisionerja europiane për zgjerimin vuri në dukje përparimin e shpejtë të Malit të Zi si favorit për anëtarësim, por gjithashtu përmendi Shqipërinë për përmbushjen e standardeve kryesore të sundimit të ligjit.

Ajo theksoi se vendi ka bërë hapa të rëndësishëm në këtë drejtim, duke e vendosur në një pozicion më të fortë në procesin e integrimit.

Përveç Shqipërisë, Kos përmendi përparimet teknike të Ukrainës dhe Moldavisë, si dhe vendimin e Islandës për të rifilluar procesin e pranimit.

Kos argumentoi se një Bashkim më i madh do të ketë nevojë për reforma të rëndësishme për të mbetur i aftë të veprojë dhe të përshtatet shpejt në kohë krize. Ajo sugjeroi se vendimmarrja duhet të bëhet më fleksibile, duke reduktuar fushat ku një shtet anëtar mund të bllokojë të tjerët, si dhe duke përdorur mekanizmin e bashkëpunimit të zgjeruar, i cili lejon një grup vendesh të ecin përpara me iniciativa të përbashkëta.

Një element tjetër i rëndësishëm është forcimi i masave mbrojtëse për të parandaluar që anëtarët e rinj të shkelin standardet demokratike dhe sundimin e ligjit. Kos paralajmëroi se BE-ja nuk duhet të lejojë “Kuajt e Trojës” të hyjnë në Union, duke kërkuar masa më të forta për të parandaluar dhe korrigjuar shkeljet e parimeve themelore.

Kos theksoi se procesi i pranimit nuk mund të mbetet në logjikën “gjithçka ose asgjë”. Ajo propozoi një metodologji të re me integrim gradual, që do t’u ofrojë vendeve kandidate përfitime të prekshme në një fazë më të hershme, si bashkimi me Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA) dhe lidhja me rrjetin energjetik të BE-së.

Së fundmi, Kos vuri në dukje se Brukseli duhet të kuptojë ndikimin që anëtarët e rinj do të kenë në shtetet ekzistuese dhe të mbrojë interesat e bllokut. Ajo përmendi nevojën për masa kalimtare të gjera, për të siguruar që integrimi të shkojë pa probleme dhe buxheti i BE-së të mbetet i qëndrueshëm.

Ky propozim i Komisionit Europian pritet të diskutohet në tetor nga udhëheqësit e BE-së, ndërsa Shqipëria mbetet një nga vendet që po përmendet për përparimet e saj në sundimin e ligjit dhe për afrimin me standardet e Unionit.