BE do të shtrëngojë më tej politikën e migracionit pas krizës së Ceutës

Nën presionin e shteteve anëtare, Komisioni Evropian është i vendosur të dyfishojë përpjekjet për të luftuar mbërritjet e parregullta. Tre opsione kryesore janë në tryezë dhe mund të shpallen në fjalimin e ardhshëm për Gjendjen e Kombit.

Komisioni Evropian pritet ta ashpërsojë më tej politikën e tij të migracionit pas krizës së Ceutës, me ndryshime të mëdha që do të miratohen në muajt në vijim dhe potencialisht do të shpallen nga Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen në fjalimin e saj për Gjendjen e Unionit këtë javë.

Ngjarjet e 30 korrikut përfaqësonin fluksin më të madh të migrantëve të parregullt në vitet e fundit, me rreth 80,000 njerëz që hynë në enklavën spanjolle brenda një dite të vetme, duke shtuar presionin ndaj një iniciative politike tashmë të qartë për të shtrënguar rregullat e migracionit në legjislacionin në të gjithë BE-në.

Pavarësisht një rënieje të vazhdueshme si të kalimeve të parregullta ashtu edhe të kërkesave për azil në BE që nga viti 2023, tre mundësi të reja janë tani në tryezë për të forcuar kufijtë e jashtëm të bllokut dhe për të rritur kthimin e migrantëve të parregullt, sipas disa zyrtarëve, diplomatëve dhe eurodeputetëve të BE-së që folën për Euronews.

«Imazhet që kemi parë këtë verë janë shumë shqetësuese për evropianët», tha një zyrtar i BE-së. «Diçka e rëndësishme për migracionin duhet të njoftohet me siguri».

Opsionet nuk përjashtojnë njëra-tjetrën, dhe von der Leyen mund të vendosë në fund të fundit të ndjekë më shumë se një.

Pezullimi i përkohshëm i të drejtës për azil

Propozimi më shqetësues që po diskutohet aktualisht ka të bëjë me një pezullim të përkohshëm të rregullave të azilit në rastet e mbërritjeve të papritura dhe në shkallë të gjerë.

Kjo do të thoshte se vendet e BE-së nuk do të ishin më të detyruara të përpunonin kërkesat për azil nga njerëzit që kanë hyrë në mënyrë të parregullt në rrethana si ato të vërejtura në Ceuta.

“Kjo ide është ende në qarkullim dhe do të ishte një ndryshim i rëndësishëm”, tha një zyrtar tjetër i BE-së për Euronews.

Sipas rregullave aktuale, çdo shtetas i huaj i pranishëm në një vend të BE-së ka të drejtë të aplikojë për azil, pavarësisht se si ka hyrë në Evropë, dhe kërkesa e tij vlerësohet në baza individuale.

Ndryshimi po nxitet nga disa shtete anëtare që kanë miratuar masa të ngjashme vitet e fundit.

Greqia pezulloi përpunimin e kërkesave për azil për tre muaj për migrantët që mbërrinin nga deti nga Libia në korrik 2025, ndërsa Polonia ka pasur një ndalim të ngjashëm në fuqi për migrantët që kalojnë kufirin nga Bjellorusia që nga marsi 2025.

Kjo do të shënonte një hap të mëtejshëm në shtrëngimin e të drejtave të azilit, pasi rregullat e reja që hynë në fuqi qershorin e kaluar përshpejtuan procesin e azilit përmes një “procedure kufitare” për njerëzit që vinin nga vende të konsideruara të sigurta.

Më shumë kompetenca për Frontex-in

Dëshira e Komisionit Evropian për të rritur si fuqitë ashtu edhe madhësinë e agjencisë kufitare Frontex nuk është e re, por asaj i është dhënë një shtysë e re nga ajo që ndodhi në Ceuta, sipas një zyrtari të BE-së.

Von der Leyen premtoi të trefishojë stafin e agjencisë kufitare të BE-së në fjalimin e saj të rizgjedhjes në Parlamentin Europian në korrik 2024, duke e çuar personelin e saj deri në 30,000 oficerë. Frontex gjithashtu do të marrë 12 miliardë euro sipas buxhetit të ardhshëm shtatëvjeçar të BE-së, duke dyfishuar shpërndarjen e saj të mëparshme.

Një reformë e gjerë e mandatit të saj pritet deri në fund të vitit, megjithëse detajet mbeten të paqarta.

“Ndryshimet mund të përfshijnë përfshirjen në kthimin e emigrantëve, bashkëpunim më të gjerë me vendet e treta dhe një rol më aktiv në mbikëqyrje”, tha një zyrtar i Frontex për Euronews, duke shtuar se një propozim konkret ka të ngjarë të paraqitet në tetor.

Në këtë fazë, as bordi i agjencisë nuk është plotësisht në dijeni të planeve të Komisionit, dhe drejtori Hans Leijtens nuk është informuar nga zyra e von der Leyen për përmbajtjen e fjalimit.

“Pyetja kryesore është nëse Frontex do të jetë në gjendje të marrë përsipër nga autoritetet kombëtare në situata krize si ajo në Ceuta”, tha për Euronews një eurodeputet i lartë me njohuri për çështjen, duke shprehur dyshime se kjo mund të ndodhë.

Në vend të kësaj, agjencisë mund t’i jepet një rol në deportimin e migrantëve të parregullt në vende të treta përveç vendit të tyre të origjinës, siç parashikohet në Rregulloren e re të Kthimit , e cila pritet të miratohet zyrtarisht në vjeshtë.

Paratë e BE-së për qendrat e kthimit

Qendrat e deportimit të mundësuara nga rregullorja janë një tjetër fushë në të cilën Komisioni mund të ndërmarrë një hap të guximshëm.

Legjislacioni u jep shteteve anëtare autonomi të gjerë në përcaktimin e marrëveshjeve me vendet e treta që do të strehojnë të ashtuquajturat “qendra kthimi”. Pesë shtete anëtare të BE-së janë tashmë në bisedime të avancuara me disa vende partnere, emrat e të cilëve nuk janë zbuluar, me qëllim fillimin e deportimeve deri në vitin 2026.

Rregullat aktuale nuk parashikojnë ndonjë përfshirje financiare nga BE-ja në këto marrëveshje. Qeveritë kombëtare pritet të financojnë plotësisht qendrat dhe gjithashtu mund të ofrojnë fonde shtesë, partneritete tregtare ose stimuj të tjerë për vendet partnere.

Zhvillimi i ri i madh mund të jetë një premtim për të financuar qendrat përmes buxhetit të BE-së, me propozimin e Komisionit që ndan 74 miliardë euro për menaxhimin e migracionit për vitet 2028-2034.

“Shumica e shteteve anëtare kanë shprehur interes për këtë lloj projekti. Një mënyrë e përbashkët për financimin e tyre në të ardhmen nuk mund të përjashtohet”, tha një zyrtar i BE-së për Euronews, duke iu referuar një letre të përbashkët të datës qershor, në të cilën 19 vende të BE-së vlerësuan “zgjidhjet inovative” që synojnë uljen e flukseve të migracionit të parregullt.

Përtej mbështetjes së shumicës së shteteve anëtare, të tre propozimet kanë mbështetjen e Partisë Popullore Evropiane (PPE), e cila mund të lehtësojë miratimin e tyre në Parlamentin Evropian.

Siç ka ndodhur me të gjitha dosjet që lidhen me migracionin sipas legjislacionit aktual, PPE-ja mund të sigurojë mbështetje për ndryshimet me një shumicë duke u mbështetur nga eurodeputetët konservatorë të krahut të djathtë dhe të ekstremit të djathtë.

Ndërkohë, OJQ-të, organizatat e shoqërisë civile dhe grupet politike të krahut të majtë pritet të sfidojnë çdo gjë që njoftohet në Deklaratën e Gjendjes së Unionit, pasi kanë kritikuar tashmë ashpër udhëzimet e fundit të politikave të migracionit të Komisionit.

“Ndjekja në të njëjtin drejtim është një gabim i tmerrshëm”, tha eurodeputetja e të Gjelbërve, Mélissa Camara, për Euronews.