Sa ndihmojnë 114 milionë eurot e Gjermanisë në tre projekte energjitike?

Nga Fatos Çoçoli

Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë dhe Ambasada e Gjermanisë në Shqipëri, përfaqësojnë një tjetër hap të rëndësishëm në modernizimin e infrastrukturës energjetike dhe rritjen e eficiencës së përdorimit të energjisë në vend.

Paketa përfshin 90 milionë euro kredi dhe 24 milionë euro grant dhe financon tre drejtime të rëndësishme: modernizimin e sistemit të transmetimit të energjisë elektrike, investime për rehabilitimin e hidrocentralit të Vaut të Dejës dhe rikonstruksionin e godinave të konvikteve të Qytetit Studenti, sipas parimeve të eficiencës së energjisë.

Në pamje të parë kemi të bëjmë me tre projekte të ndryshme. Në realitet, ato lidhen me të njëjtën sfidë: si të krijojë Shqipëria një sistem energjetik më modern, më të sigurt dhe më eficient, ndërkohë që rrit kërkesa për energji dhe ekonomia po zgjerohet.

114 milionë euro nuk janë thjesht financim

Rëndësia e kësaj pakete duhet parë përtej shumës së parave. Investimi në energji ka një efekt shumëfishues në ekonomi. Një sistem më modern i transmetimit do të thotë më pak kufizime dhe më shumë siguri për furnizimin me energji. Investimet në kapacitetet ekzistuese prodhuese ndihmojnë në rritjen e qëndrueshmërisë së sistemit, ndërsa eficienca energjetike ul konsumin e panevojshëm dhe kostot e energjisë.

Pra, tre projektet prekin tre hallka të ndryshme të zinxhirit: transmetimin → prodhimin → konsumin eficient.

Ky kombinim është veçanërisht i rëndësishëm për Shqipërinë.

Një ekonomi moderne nuk mund të funksionojë pa një rrjet elektrik të qëndrueshëm. Shqipëria ka bërë hapa të rëndësishëm në rritjen e kapaciteteve energjetike, sidomos përmes investimeve në hidrocentrale dhe vitet e fundit edhe në energjinë diellore. Por prodhimi i energjisë nuk mjafton.

Energjia duhet të transportohet në mënyrë të sigurt dhe eficiente drejt konsumatorëve.Pikërisht këtu merr rëndësi modernizimi i sistemit të transmetimit. Një rrjet më i avancuar mund të reduktojë humbjet, të rrisë sigurinë e furnizimit, të përballojë më mirë ndryshimet e prodhimit, të integrojë kapacitete të reja nga burimet e rinovueshme, të përmirësojë menaxhimin e ngarkesës dhe të rrisë kapacitetet për shkëmbimet ndërkufitare të energjisë.

Kjo e fundit është veçanërisht e rëndësishme, për një vend që synon integrim më të madh me tregun evropian të energjisë.

Rrjeti duhet të jetë gati për energjinë e re

Struktura e sektorit energjetik shqiptar po ndryshon. Për shumë vite, sistemi është mbështetur kryesisht te hidroenergjia. Sot po shtohen me shpejtësi edhe kapacitetet fotovoltaike dhe po shqyrtohen mundësi të reja për energjinë e erës.

Kjo e bën transmetimin edhe më të rëndësishëm. Energjia diellore dhe e erës kanë prodhim të ndryshueshëm, në varësi të kushteve atmosferike.

Prandaj, rrjeti duhet të ketë fleksibilitet dhe kapacitet të mjaftueshëm për ta menaxhuar këtë prodhim.

Në këtë kuptim, investimi në transmetim nuk është vetëm riparim infrastrukture. Është investim për sistemin energjetik të dekadës së ardhshme.

Rehabilitimi i Hidrocentralit të Vaut të Dejës

Pjesa tjetër e rëndësishme e paketës gjermane për energjinë lidhet me investimet në hidrocentralin e Vaut të Dejës.

Ky hidrocentral është një aset strategjik i sistemit energjetik shqiptar. Modernizimi i një kapaciteti ekzistues mund të ketë disa avantazhe. Në vend që të krijohet nga e para një infrastrukturë e re, investimi përqendrohet në përmirësimin e një kapaciteti që tashmë është pjesë e sistemit.

Kjo ndikon në sigurinë e prodhimit, jetëgjatësinë e pajisjeve, efiçiencën, mirëmbajtjen dhe fleksibilitetin operacional.

Në një sistem ku hidroenergjia mbetet burimi kryesor i prodhimit, ruajtja dhe modernizimi i kapaciteteve ekzistuese është një çështje strategjike.

Fakti që nga 114 milionë euro, 24 milionë euro janë grant është me rëndësi të veçantë. Granti redukton barrën financiare mbi buxhetin publik dhe rrit kapacitetin e Shqipërisë për të realizuar investime strategjike, pa e përballuar të gjithë koston me burimet e veta.

Gjermania si partner strategjik

Të tre marrëveshjet kanë edhe një dimension më të gjerë. Ato tregojnë vazhdimësinë e bashkëpunimit ekonomik Shqipëri–Gjermani.

Gjermania ka një eksperiencë të gjerë në energjinë, eficiencën energjetike, teknologjitë e pastra, menaxhimin e rrjeteve dhe modernizimin industrial.

Për Shqipërinë, përfitimi nuk matet vetëm me paratë e financimit. Duhet të matet edhe me teknologjinë, standardet, ekspertizën dhe kapacitetet institucionale që shoqërojnë investimin.

Qyteti Studenti: energjia si investim social

Një pjesë e paketës mund të duket në pamje të parë e shkëputur nga sektori energjetik: rikonstruksioni i godinave të konvikteve të Qytetit Studenti. Në fakt, ajo lidhet drejtpërdrejt me eficiencën energjetike. Ndërtesat janë një nga konsumatorët më të mëdhenj të energjisë. Rikonstruksioni sipas standardeve të eficiencës mund të reduktojë konsumin për ngrohje, ftohje dhe ndriçim.

Kjo do të thotë më pak shpenzime operative dhe kushte më të mira jetese për studentët. Pra, investimi ka njëkohësisht dimension energjetik, ekonomik dhe social.