SHBA shpall bllokadë detare ndaj porteve iraniane pas dështimit të bisedimeve në Pakistan

Shtetet e Bashkuara kanë njoftuar se do të nisin një bllokadë detare ndaj të gjitha porteve iraniane duke filluar nga dita e hënë, një hap i ri për të rritur presionin ndaj Teheranit pas përfundimit pa marrëveshje të bisedimeve intensive të paqes në Islamabad.

Në një deklaratë zyrtare të publikuar të dielën në mbrëmje, Komanda Qendrore e SHBA (CENTCOM) bëri të ditur se masa do të zbatohet për “të gjithë trafikun detar që hyn dhe del nga portet iraniane” duke filluar nga ora 10:00 sipas kohës lindore të SHBA (14:00 GMT) më 13 prill. Sipas deklaratës, kjo përfshin anije të të gjitha shteteve që operojnë drejt porteve dhe zonave bregdetare të Iranit, si në Gjirin Persik ashtu edhe në Gjirin e Omanit.

Megjithatë, autoritetet amerikane theksuan se nuk do të pengohet liria e lundrimit për anijet që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit drejt porteve jo-iraniane. Ky sqarim duket se zbut tonin e mëparshëm të presidentit Donald Trump, i cili kishte paralajmëruar një bllokadë të plotë të ngushticës dhe ndalimin e çdo anijeje që do të paguante tarifa ndaj Iranit.

Deklaratat kontradiktore nga pala amerikane kanë ngritur pikëpyetje mbi qëllimin dhe shtrirjen reale të operacionit. Nga njëra anë, presidenti Trump ka folur për masa më të gjera, ndërsa nga ana tjetër, CENTCOM ka kufizuar objektivin vetëm tek portet iraniane.

Tensionet kanë ndikuar menjëherë në tregjet ndërkombëtare të energjisë. Çmimi i naftës amerikane u rrit me rreth 8 për qind, duke arritur në 104.24 dollarë për fuçi, ndërsa nafta Brent u rrit me 7 për qind, në 102.29 dollarë për fuçi.

Situata në terren mbetet e brishtë. Që prej nisjes së konfliktit më 28 shkurt, kur SHBA dhe Izraeli ndërmorën një fushatë ushtarake kundër Iranit, Teherani ka arritur të ushtrojë kontroll të konsiderueshëm mbi Ngushticën e Hormuzit – një pikë strategjike nga ku kalon rreth një e pesta e furnizimit global me naftë dhe gaz të lëngshëm. Trafiku detar në këtë korridor është ngadalësuar ndjeshëm, duke shkaktuar shqetësime serioze për ekonominë globale.

Irani ka vazhduar të lejojë lëvizjen e disa anijeve të huaja në mënyrë selektive, ndërkohë që zyrtarët iranianë kanë diskutuar edhe mundësinë e vendosjes së një sistemi tarifash për kalimin nëpër ngushticë pas përfundimit të konfliktit.

Reagimi nga Teherani ka qenë i ashpër. Garda Revolucionare Islamike paralajmëroi se çdo anije ushtarake që afrohet do të konsiderohet shkelje e armëpushimit të përkohshëm SHBA-Iran, i cili supozohet të jetë në fuqi deri më 22 prill, dhe do të përballet me “përgjigje të ashpër”.

Dështimi i bisedimeve në Pakistan duket se ka qenë katalizatori kryesor për këtë përshkallëzim të ri. Autoritetet iraniane kanë akuzuar delegacionin amerikan për ndryshim të kushteve në momentet e fundit, duke penguar arritjen e një marrëveshjeje që, sipas tyre, ishte shumë pranë finalizimit.

Analistë dhe akademikë në Iran e shohin bllokadën si një përpjekje të kufizuar që vështirë se mund të japë rezultat strategjik. Sipas tyre, SHBA nuk ka kapacitetin për të kontrolluar plotësisht situatën në një rajon kaq kompleks dhe çdo përballje e zgjatur mund të kthehet në një test të qëndrueshmërisë jo vetëm për Iranin, por edhe për tregjet globale.

Zhvillimet e fundit rrisin ndjeshëm rrezikun e një përshkallëzimi të ri ushtarak, ndërsa komuniteti ndërkombëtar mbetet në pritje të hapave të radhës nga të dyja palët.