Si ndikon pesha e tepërt në rritjen e rrezikut për kancer dhe çfarë masash të marrim

Në nivel global, mbi dy miliardë persona janë të kategorisë mbipeshë ose obezë, një fenomen që vazhdon të rritet. Kjo gjendje lidhet me më shumë se 4 milionë vdekje çdo vit dhe prek rreth 30% të popullsisë; rreth 40% e këtyre vdekjeve vërehen te persona që janë thjesht mbipeshë, jo domosdoshmërisht obezë. Ndër pasojat kryesore janë sëmundjet kardiovaskulare, por studimet dhe vëzhgimet klinike tregojnë se rreziku i disa llojeve të kancerit po shtohet gjithashtu.

Sipas TV Klan, eksperta Rossana Berardi, presidente e zgjedhur e Shoqatës Italiane të Onkologjisë Mjekësore (AIOM), thekson se kilogramët e tepërt janë faktor i provuar rreziku për sëmundje kardiovaskulare, infarkt, diabet dhe disa kancere. Përveç këtyre, mbipesha lidhet me hipertension, kolesterol të lartë, apne të gjumit, probleme me frymëmarrjen, astmë, komplikacione gjatë shtatzënisë dhe çrregullime të humorit, përfshirë depresionin.

Të dhënat e fundit tregojnë se në Itali mbipesha dhe obeziteti kontribuojnë për rreth 3% të tumoreve tek meshkujt dhe 7% tek femrat. Ndër kancerët më të lidhur me peshën e tepërt janë ai endometrial, kanceri i zorrës së trashë, ezofagut, veshkave, pankreasit dhe kanceri i gjirit, veçanërisht pas menopauzës. Studime të reja propozojnë gjithashtu lidhje me kancerin e stomakut, mëlçisë, fshikëzës së tëmthit, prostatës, vezoreve, tiroides dhe mielomën multiple.

Ekspertët përshkruajnë disa mekanizma biologjikë që shpjegojnë këtë bashkëveprim. Mbipesha shoqërohet shpesh me nivele më të larta insuline dhe faktorë rritës në qarkullimin e gjakut, që mund të nxisin zhvillimin e disa kancereve. Yndyra e tepërt shkakton inflamacion kronik dhe prodhon hormone, si estrogjeni, që lidhen me rritjen e rrezikut për kancerin e gjirit, endometrit dhe vezoreve. Gjendjet metabolike të lidhura me obezitetin mund të çojnë gjithashtu në dëmtime të ADN-së dhe stres oksidativ.

Për vlerësimin e rrezikut, specialistët rekomandojnë monitorimin e indeksit të masës trupore (BMI) dhe të perimetrit të belit. BMI llogaritet duke pjesëtuar peshën me katrorin e lartësisë; vlerat nën 25 konsiderohen si peshë normale, 25–30 si mbipeshë, 30–40 si obezitet dhe mbi 40 si obezitet i rëndë. Megjithatë, BMI nuk shpjegon shpërndarjen e yndyrës apo masën muskulore, ndaj perimetri i belit shihet shpesh si tregues më praktik — sipas udhëzimeve të përmendura, ai nuk duhet të kalojë 80 cm, pasi shoqërohet direkt me rrezikun kardiometabolik.

Reduktimi i peshës duket se ul rrezikun për disa lloje kanceri. Ashtu si me lënien e duhanit, ku pas 10–20 vjetësh rreziku kancerogjen mund të afrohet me atë të një jo-duhanpirësi, humbja e rëndësishme e peshës — mbi 10% — përmes kirurgjisë bariatrike ose trajtimeve moderne mund të shoqërohet me ulje të rrezikut për disa tumore. Megjithatë, kërkohen studime të mëtejshme për të konfirmuar përfitimet specifike dhe të qëndrueshme. Raporton TV Klan.