Kriza e bujqësisë: Rritja e importeve dhe presionet mbi fermerët

Sektori bujqësor në Shqipëri po përballet me vështirësi të theksuara, ku oferta vendase nuk arrin të mbulojë kërkesën e brendshme dhe shporta e konsumit po bëhet më e varur ndaj importeve. Të dhënat zyrtare të INSTAT tregojnë se në tremujorin e parë të vitit 2026 ushqimet e importuara u rritën në sasi me rreth 19%, çka ekspozon vendin ndaj trazirave të tregjeve dhe rritjes së çmimeve globale.

Sipas monitor, zhvillimet e fundit përfshijnë rënie të ndjeshme të eksporteve të disa kulturave dhe rritje të importeve në periudha të shkurtra; për shembull, eksportet e zarzavateve ranë me rreth 33% ndërsa importet u rritën 23% në dymujor. Një sërë masash qeveritare dhe institucionale po nxirren në pah: Ministria e Financave ka përmbyllur paketën për akreditimin e Programit IPARD III, qeveria miratoi Skemën Kombëtare të Bujqësisë 2026 me ndryshime në subvencione, ndërsa masa të tjera si kompensimi i TVSH-së përmes autofaturave dhe skemat e kreditimit me garanci po diskutohen si përgjigje ndaj krizës.

Fermerët kanë reaguar me protesta, duke kërkuar rikthimin e skemave të benzinit dhe rritje të mbështetjes financiare. Heqja e naftës falas dhe ndryshimet në skemat e mbështetjes kanë shtuar presionin mbi prodhuesit, të cilët po përballen edhe me kosto të larta inputesh dhe pasiguri në treg. Ekspertët paralajmërojnë se pa masa të përqendruara emergjente dhe investime në rritjen e prodhimit vendas, varësia nga importet do të vazhdojë të rritet.

Situata kërkon koordinim të politikave fiskale, subvencione më të synuara dhe përshpejtim të qasjes në fonde si IPARD III për të ripërtërir kapacitetet prodhuese. Edhe vetë aktorët në terren po kërkojnë zgjidhje të menjëhershme për të shmangur humbje të mëtejshme treguash dhe për të mbrojtur të ardhurat e fermerëve, sipas monitor.