Shefi i inteligjencës amerikane, Gabbard, thotë se Irani nuk po rindërtonte pasurimin para luftës.

Tulsi Gabbard, drejtoresha e Inteligjencës Kombëtare të SHBA-së, tha se komuniteti amerikan i inteligjencës kishte vlerësuar se Irani nuk po rindërtonte kapacitetet e tij për pasurimin bërthamor pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit vitin e kaluar.

Ky zbulim, i bërë të mërkurën, duket se minon një nga justifikimet kryesore të Presidentit Donald Trump për t’u bashkuar me Izraelin në nisjen e luftës së fundit kundër Iranit.

Trump dhe zyrtarët e tij të lartë kanë përmendur vazhdimisht ambiciet bërthamore të Iranit si një nga arsyet kryesore për braktisjen e bisedimeve diplomatike në favor të veprimit ushtarak.

“Si rezultat i Operacionit ‘Midnight Hammer’,” tha Gabbard në dëshminë e saj me shkrim para komitetit të inteligjencës në Senat, duke iu referuar sulmeve të SHBA-së në qershor 2025 ndaj objekteve bërthamore iraniane, “programi i pasurimit bërthamor të Iranit u shkatërrua plotësisht”.

“Nuk ka pasur përpjekje që prej asaj kohe për të rindërtuar kapacitetin e pasurimit,” shtoi ajo në dëshminë e shkruar.

Vlen të theksohet se Gabbard nuk e lexoi këtë pjesë të dëshmisë së saj gjatë paraqitjes publike televizive. Kur u pyet pse e kishte lënë jashtë këtë pjesë, ajo u përgjigj thjesht se nuk kishte pasur kohë të mjaftueshme. Ajo nuk e mohoi vlerësimin.

“Zgjodhët të lini jashtë pjesët që kundërshtojnë Trumpin,” iu përgjigj senatori demokrat Mark Warner.

Trump ka deklaruar vazhdimisht se sulmet e qershorit 2025, që erdhën në fund të një lufte 12-ditore mes Izraelit dhe Iranit, kishin “shkatërruar” kapacitetin bërthamor të Iranit, edhe pse paralajmëronte se ambiciet e pretenduara bërthamore të Iranit përbënin një kërcënim të menjëhershëm për SHBA-në.

Teherani prej vitesh mohon se synon të ndërtojë armë bërthamore. Monitoruesit e armëve dhe bërthamore kanë theksuar se, edhe nëse Irani do të kërkonte një armë të tillë, ai nuk përbën një kërcënim afatshkurtër apo afatmesëm.

Ministri i Jashtëm i Omanit, i cili kishte ndërmjetësuar raundin e fundit të bisedimeve indirekte SHBA–Iran para luftës, ka hedhur poshtë pretendimet e zyrtarëve të Trumpit se negociatat nuk po jepnin rezultat.

Gazeta The Guardian raportoi gjithashtu këtë javë se këshilltari për sigurinë kombëtare i Mbretërisë së Bashkuar, Jonathan Powell, kishte marrë pjesë në seancën përfundimtare të bisedimeve dhe kishte vlerësuar se qëndrimi i Iranit nuk justifikonte një nxitim të menjëhershëm drejt luftës.

Administrata nuk ka dhënë një justifikim të vetëm për nisjen e luftës, duke përmendur gjithashtu kapacitetet balistike të Iranit, kërcënimin e mundshëm ndaj Izraelit dhe forcave amerikane në Lindjen e Mesme, si dhe veprimet e përgjithshme të qeverisë iraniane që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.

Koncepti i “kërcënimit të menjëhershëm” është thelbësor për të përcaktuar ligjshmërinë e vendimit të Trumpit për të goditur një shtet sovran sipas së drejtës ndërkombëtare.

Ai është gjithashtu i rëndësishëm në ligjin e brendshëm të SHBA-së, sipas të cilit presidentët mund të përdorin ushtrinë vetëm në raste vetëmbrojtjeje të menjëhershme. Vetëm Kongresi mund të shpallë zyrtarisht luftë ose të autorizojë fushata të zgjatura ushtarake.

Qeveria iraniane ‘e paprekur, por e dobësuar ndjeshëm’

Shtëpia e Bardhë tha më herët këtë javë se kapaciteti balistik i Iranit ishte “funksionalisht i shkatërruar”, marina iraniane “efektivisht e shkatërruar” dhe se SHBA-ja dhe Izraeli dominonin hapësirën ajrore të vendit.

Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se Irani ende ruan aftësi ushtarake për të shkaktuar dëme të konsiderueshme në rajon dhe vazhdon të ushtrojë ndikim mbi Ngushticën e Hormuzit.

Gabbard ofroi një vlerësim më të kujdesshëm, duke thënë se, pavarësisht vrasjeve të liderit suprem iranian Ajatollah Ali Khamenei, zyrtarëve të lartë ushtarakë dhe së fundmi të kreut të Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare, Ali Larijani, si dhe ministrit të inteligjencës Esmail Khatib, “regjimi në Iran duket se është ende në këmbë, por i dobësuar ndjeshëm nga Operacioni ‘Epic Fury’”.

“Megjithatë, Irani dhe aleatët e tij mbeten të aftë dhe vazhdojnë të sulmojnë interesat amerikane dhe aleate në Lindjen e Mesme. Nëse një regjim armiqësor mbijeton, ai do të përpiqet të rindërtojë për vite me radhë kapacitetet e tij raketore dhe të dronëve,” tha ajo.

Gabbard përfshiu gjithashtu Iranin, së bashku me Rusinë, Kinën, Korenë e Veriut dhe Pakistanin, ndër vendet që po zhvillojnë sisteme të reja, të avancuara ose tradicionale për shpërndarjen e raketave, me mbushje bërthamore dhe konvencionale, që mund të arrijnë territorin amerikan.

Shoqata për Kontrollin e Armëve me seli në Uashington ka vlerësuar se, sipas inteligjencës amerikane deri në vitin 2025, Iranit mund t’i duhen deri në vitin 2035 ose më shumë për të zhvilluar një raketë që mund të godasë SHBA-në, nëse do të ndiqte një objektiv të tillë.

Dorëheqje e profilit të lartë

Gabbard foli një ditë pasi një zyrtar i lartë në agjencinë e saj, Joe Kent, drejtor i Qendrës Kombëtare Kundër Terrorizmit, dha dorëheqjen në shenjë kundërshtimi ndaj luftës së Trumpit me Iranin.

Në dorëheqjen e tij, Kent tha se Irani “nuk përbënte një kërcënim të menjëhershëm” për SHBA-në dhe se vendimi i Trumpit për të hyrë në luftë binte ndesh me premtimet e tij “America First”.

Kent është zyrtari i parë i profilit të lartë në administratën Trump që largohet për shkak të luftës.

Vetë Gabbard kishte qenë më parë një kundërshtare e angazhimeve të pafundme ushtarake në Lindjen e Mesme dhe e një lufte me Iranin. Ish-anëtare e Dhomës së Përfaqësuesve nga Hawaii, ajo u largua nga Partia Demokratike dhe mbështeti Trumpin pjesërisht për shkak të premtimeve të tij kundër luftës.

Megjithatë, në një postim në platformën X të martën, Gabbard mbrojti vendimin e Trumpit për të hyrë në luftë.

“Si Komandant i Përgjithshëm, ai është përgjegjës për të përcaktuar se çfarë përbën një kërcënim të menjëhershëm dhe nëse duhet të ndërmarrë veprime që i konsideron të nevojshme për të mbrojtur sigurinë e trupave tona, të popullit amerikan dhe të vendit,” tha ajo.

Ajo shtoi se roli i agjencisë së saj është t’i paraqesë presidentit informacionin e inteligjencës.

“Pas një shqyrtimi të kujdesshëm të të gjitha informacioneve, Presidenti Trump arriti në përfundimin se regjimi islamist në Iran përbënte një kërcënim të menjëhershëm dhe veproi mbi bazën e këtij përfundimi,” u shpreh ajo.