Takim në Oman për Hormuzin pa SHBA-të: Irani dhe shtetet e Gjirit kërkojnë rrugën për ri-hapjen e ngushticës

Diplomatë të shteteve të Gjirit dhe zyrtarë iranianë do të ulen të hënën në Oman për të diskutuar planin omanas për ri-hapjen e Ngushticës së Hormuzit për trafikun e rregullt të tankereve — por një lojtar kyç nuk do të jetë në tryezë: Shtetet e Bashkuara.

Pas muajsh diskutimesh private për një kornizë ligjore të ndërlikuar që mund t’u lejojë Iranit dhe Omanit të mbledhin tarifa, diplomatët shpresojnë se takimi do t’i japë hov një marrëveshjeje që do ta nxirrte ngushticën nga status quo-ja e luftës.

“Nuk pritet ndonjë përparim i menjëhershëm, por zgjidhja e çështjes së ngushticës është çështja më urgjente, ndaj duhet të fillojmë nga diku,” tha një burim rajonal për CNN.

Uashingtoni e sheh situatën ndryshe. Presidenti Donald Trump ka këmbëngulur se gjendja e ngushticës është e pranueshme për momentin, me ushtrinë amerikane që shoqëron tankerët e naftës. Sipas tre burimeve të CNN, zyrtarë të administratës Trump u kanë thënë privatisht partnerëve në Gjirin Persik se duan që çdo bisedim i ardhshëm SHBA–Iran të fokusohet te programi bërthamor i Teheranit, jo te ri-hapja e ngushticës.

“Nuk duam të flasim për ngushticën, dhe ky është pozicioni i administratës tani — do të flasim me ju vetëm nëse doni të flisni për dosjen bërthamore,” tha një zyrtar amerikan.

Vetë Trump shkroi të martën mbrëma në Truth Social: “Nuk po përpiqem ta detyroj Iranin të ulet në tryezën e bisedimeve. Pozicioni ynë tani më pëlqen shumë më tepër, me kontrollin pothuajse total të Ngushticës së Hormuzit dhe ekonominë e tyre që po shembet plotësisht.”

Por vendet e rajonit refuzojnë ta pranojnë status quo-në si normalitetin e ri. Edhe pse po punohet për korridore alternative për kalimin përmes ngushticës, shtetet e Gjirit e shohin zgjidhjen e çështjes së Hormuzit si çështjen më urgjente — dhe, thelbësisht, si hapin drejt bisedimeve bërthamore.

Irani u ka sinjalizuar aktorëve rajonalë se do të ishte i hapur për negociata bërthamore me SHBA-të pasi të zgjidhet çështja e ngushticës, përfshirë heqjen e bllokadës amerikane.

“Ne nuk do të pranojmë diçka që nuk ekzistonte më parë, por mund të ketë rregulla të reja simbolike që u lejojnë të dyja palëve të ruajnë fytyrën,” tha një diplomat evropian i informuar mbi propozimin omanas.

Edhe pse mundësia e tarifave të detyrueshme iraniane refuzohet ende gjerësisht, ekziston gatishmëri për të shqyrtuar kontribute vullnetare për sigurinë e lundrimit dhe mbrojtjen mjedisore.

Në sfond, trafiku përmes ngushticës është rritur ndjeshëm javët e fundit falë shoqërimeve ushtarake amerikane — Marina amerikane ka shoqëruar deri në 40 anije tregtare në një ditë të vetme — por anijet vazhdojnë të goditen nga sulmet iraniane gjatë kalimit.

Shtrohet pyetja se sa gjatë mund ta mbajë ushtria amerikane këtë angazhim të madh anijesh dhe burimesh.

Nevoja për një zgjidhje afatgjatë është bërë edhe më urgjente pas sukseseve të fundit ushtarake të Huthi-t, të mbështetur nga Irani, që kanë kërcënuar kalimin nga Deti i Kuq — një tjetër rrugë kyçe energjie për botën.

Burimi: CNN — https://www.cnn.com/2026/09/13/politics/iran-gulf-countries-strait-of-hormuz?cid=external-feeds_iluminar_meta