Ukraina regjistron përparimet e para territoriale që nga viti 2023 mes vështirësive të ushtrisë ruse

Dimri më i ashpër i luftës Rusi-Ukrainë ka sjellë presion të pandërprerë nga Moska përgjatë vijës së frontit dhe sulme të mëdha ajrore që kanë lënë miliona ukrainas pa energji elektrike dhe ngrohje.

Megjithëse Rusia vazhdon të shtyjë drejt bastioneve ukrainase në rajonin juglindor të Donetskut dhe po planifikon një ofensivë pranverë-verë, për herë të parë në gati tre vjet, Kievi ka filluar të rimarrë disa territore.

Sipas presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy, përfitimet territoriale arrijnë në 460 kilometra katrorë, ose rreth 10 për qind të territorit që Ukraina humbi ndaj Rusisë në vitin 2025.

Sipas tij, faktori kryesor është paaftësia e Moskës për të zëvendësuar humbjet në vijën e frontit.

“Rusia po humbet shumë njerëz, deri në 35,000 në muaj,” i tha ai gazetës italiane Corriere Della Sera më 3 mars.

Për shkak të humbjeve të shkaktuara nga Ukraina, ushtria ruse “ka ndalur rritjen. Humbjet janë të barabarta me numrin e ushtarëve të mobilizuar rishtazi. Ata janë pranë një krize”, u citua ai të ketë thënë.

Instituti për Studimin e Luftës (ISW), një think-tank amerikan, tha se përfitimet janë më modeste – rreth 257 kilometra katrorë – por pranoi se vija e frontit e paqëndrueshme dhe zonat e shumta gri e bëjnë të vështirë një llogaritje më të saktë.

Ukraina thotë se pothuajse i gjithë Dnipropetrovsku është çliruar

Kundërsulmet ukrainase kanë qenë veçanërisht të suksesshme në rajonin lindor të Dnipropetrovsk, ku prania e trupave ruse kishte qenë e vogël dhe tani është reduktuar vetëm në tre qytete.

“Pothuajse i gjithë territori i Dnipropetrovskut është çliruar,” tha gjeneralmajori Oleksandr Komarenko, strategu kryesor i Ukrainës, në një deklaratë televizive.

Në rajonin fqinj Zaporizhia, ku Moska kishte pushtuar pothuajse tre të katërtat e territorit dhe kishte avancuar drejt kryeqytetit administrativ me të njëjtin emër, forcat ukrainase kanë rimarrë nëntë qytete që nga janari.

“ këto kundërsulme po krijojnë efekte taktike, operacionale dhe strategjike që mund të prishin planin e ofensivës ruse pranverë-verë 2026,” tha ISW.

Sipas gjeneral-lejtnantit Ihor Romanenko, ish-zëvendësshef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë ukrainase, këto përfitime janë “taktike, por shumë domethënëse”.

Por ai i tha Al Jazeera-s se ndërsa Ukraina “ka grumbulluar disa rezerva” për të avancuar në Dnipropetrovsk dhe Zaporizhia, rusët vazhdojnë të shtyjnë përpara në zona kyçe të Donetskut drejt qyteteve Sloviansk, Liman, Siversk dhe Kostiantynivka.

Sipas Romanenkos, ulja e rekrutimeve në Rusi është një nga arsyet kryesore të humbjeve të Moskës.

“Prej tre muajsh nuk kanë pasur me çfarë të krijojnë rezerva,” tha ai.

Në vitin 2025, fushata agresive e rekrutimit e Moskës, e mbështetur nga propagandë bindëse dhe bonuse të mëdha nënshkrimi prej dhjetëra mijëra dollarësh, zëvendësonte humbjet dhe numri mujor i ushtarëve të mobilizuar ndonjëherë i afrohej 60,000, tha ai.

Por këtë vit duket se vala e rekrutimeve ruse është dobësuar nga problemet financiare të shkaktuara nga sanksionet perëndimore, ndërsa njerëzit që duhej të mbushnin frontin duket se janë shteruar.

Dilema e Putinit

Presidenti rus Vladimir Putin duket i kujdesshëm për të shmangur reagimin publik që do të shkaktonte një mobilizim i plotë.

“Putin ka frikë të shpallë mobilizim të përgjithshëm. Ai po kërkon mënyra të tjera,” tha Romanenko.

Njëra prej tyre është rekrutimi i detyruar i studentëve universitarë, sidomos atyre me nota të ulëta, si operatorë dronësh.

Disa universitete ruse, nga Shën Petersburgu deri në Khabarovsk pranë kufirit me Kinën, po detyrojnë studentët meshkuj të ndjekin trajnime për pilotimin e dronëve, tha këtë muaj organizata për të drejtat e njeriut “Movement of Conscientious Objectors”.

Ndonjëherë universitetet ofrojnë pagesë prej 100,000 rublash në muaj (rreth 1,260 dollarë) mbi pagën e Ministrisë së Mbrojtjes nëse operatorët e trajnuar regjistrohen në ushtri.

“Ata po e zgjerojnë procesin për të krijuar njësi dronësh. Po ushtrojnë presion ndaj studentëve që të bëhen operatorë dronësh,” tha Romanenko.

Përparimet e Kievit deri tani nuk e kanë përmbysur rrjedhën e luftës, por kanë irrituar dukshëm Moskën.

“Kremlini është jashtëzakonisht i pakënaqur nga pikëpamja morale, sepse koncepti dhe besimi i tyre se po përparojnë në të gjithë vijën e frontit po shpërbëhet,” tha analisti nga Kievi, Igar Tyshkevych, për Al Jazeera.

Zhvillimet në Detin e Zi

Ndërkohë, sulmet e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ndaj Iranit kanë shtyrë rifillimin e bisedimeve të paqes mes Kievit dhe Moskës të ndërmjetësuara nga SHBA.

Disa vëzhgues janë skeptikë për rëndësinë e përfitimeve territoriale të Ukrainës.

Ato “vështirë se mund të quhen domethënëse edhe duke marrë parasysh suksesin shumë modest të ushtrisë ruse,” tha për Al Jazeera Nikolay Mitrokhin nga Universiteti i Bremenit në Gjermani.

Duke përdorur rezervat e grumbulluara në pika të dobëta të frontit, Ukraina “arrin në disa raste të rimarrë disa territore”, tha ai.

Këto zona janë kryesisht “politikisht të ndjeshme”, veçanërisht në rajonet veriore Kharkiv dhe Dnipropetrovsk, të cilat Rusia i shpalli të aneksuara pas “referendumeve” të vitit 2022.

Çlirimi i Dnipropetrovskut ishte pjesë e një kundërofensive më të gjerë në kufi me Zaporizhia, por ajo dështoi, tha ai.

Një zhvillim tjetër, më pak i raportuar, po ndodh në Detin e Zi.

Në shkurt, Ukraina filloi një “dëbim sistematik” të Flotës ruse të Detit të Zi nga porti kryesor i saj, Novorossiysk, tha Mitrokhin.

Më 1 mars, sulmet me dronë dëmtuan pesë anije luftarake ruse, përfshirë një që mund të lëshojë raketa lundruese Kalibr.

Flota ishte zhvendosur në Novorossiysk nga porti i Sevastopolit në Krimenë e aneksuar në vitin 2023, pasi dronët ajrorë dhe detarë ukrainas dhe raketat shkatërruan anijet e saj më të mëdha.

Sulmet ndaj Novorossiysk pasuan shkatërrimin vitin e kaluar të sistemeve të mbrojtjes ajrore në Krime dhe të avionëve rusë që monitoronin dronët detarë.

“Ukraina ka mjaft dronë dhe vazhdon të prodhojë të rinj, por Rusia ka rreth dy të tretat e anijeve të saj luftarake në Detin e Zi,” tha Mitrokhin. “Më e rëndësishmja është se nuk kanë ku të ikin.”

Anijet më të vogla mund të evakuohen përmes kanalit Volga-Don, por jo drejt Detit Kaspik ku dronët ukrainas mund t’i arrijnë lehtë, por drejt lumit Volga të sipërm ose lumit Moskva, ku sistemet e mbrojtjes ajrore të Moskës mund t’i mbrojnë.

Anijet më të mëdha në Novorossiysk “mund vetëm të shpresojnë që mbrojtja e tyre ajrore t’i shpëtojë ose që lufta të përfundojë para se të fundosen”, tha ai.