A mund të jetë Irani duke përdorur sistemin shumë të saktë të navigimit satelitor kinez BeiDou?

Irani mund të jetë duke përdorur një sistem kinez të navigimit satelitor për të synuar objektivat ushtarake të Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara në Lindjen e Mesme, thonë ekspertët e inteligjencës.

Ish-drejtori i inteligjencës së jashtme franceze Alain Juillet i tha këtë javë podcastit të pavarur francez Tocsin se është e mundur që Iranit t’i jetë dhënë qasje në sistemin satelitor kinez BeiDou, pasi goditjet e tij janë bërë shumë më të sakta që nga Lufta 12-ditore me Izraelin në qershor.

“Një nga surprizat e kësaj lufte është se raketat iraniane janë më të sakta krahasuar me luftën që ndodhi tetë muaj më parë, duke ngritur shumë pyetje për sistemet e drejtimit të këtyre raketave,” tha Juillet, i cili shërbeu si drejtor i inteligjencës në Drejtorinë e Përgjithshme për Sigurinë e Jashtme të Francës nga 2002 deri në 2003.

Si përgjigje ndaj sulmeve SHBA-Izrael që nisën më 28 shkurt dhe vrasjes së figurave të larta iraniane, përfshirë Udhëheqësin Suprem Ali Khamenei, Irani ka lëshuar qindra raketa balistike dhe dronë drejt Izraelit dhe objekteve amerikane në vendet e Gjirit.

Megjithëse Izraeli dhe vendet e Gjirit kanë interceptuar shumë nga këto raketa, disa prej tyre kanë depërtuar në sistemet mbrojtëse, duke shkaktuar dëme të mëdha dhe viktima.

Ndërsa SHBA mund të bllokojë ose kufizojë qasjen në sistemin GPS, që është në pronësi të qeverisë amerikane dhe mbi të cilin ushtria iraniane është mbështetur më parë, ajo nuk mund të ndërhyjë lehtësisht në sistemin kinez BeiDou nëse Irani po e përdor atë. Irani nuk e ka konfirmuar këtë.

Ja çfarë dimë për BeiDou dhe nëse përdorimi i tij nga Irani mund të shënojë fundin e monopolit amerikan mbi inteligjencën satelitore në kohë reale në fushëbetejë.

Çfarë është sistemi satelitor BeiDou (BDS)?

Kina lansoi versionin më të fundit të sistemit të saj të navigimit satelitor, që konsiderohet rival i GPS, në vitin 2020. Presidenti kinez Xi Jinping e inaugurroi zyrtarisht sistemin në korrik 2020 në Sallën e Madhe të Popullit në Pekin.

Kina nisi zhvillimin e sistemit të saj satelitor pas krizës së Tajvanit në vitin 1996, nga frika se Uashingtoni mund të kufizonte qasjen në GPS në të ardhmen.

Sipas faqes zyrtare të qeverisë kineze për BeiDou, qëllimi i sistemit është “t’i shërbejë botës dhe të sjellë përfitime për njerëzimin”.

Një element i rëndësishëm është se sistemi kinez përdor shumë më tepër satelitë se sistemet e tjera naviguese. Sipas të dhënave të AJ Labs, sistemi amerikan GPS ka 24 satelitë, ndërsa sistemi kinez përdor 45 satelitë.

Dy sistemet e tjera kryesore globale të navigimit janë GLONASS i Rusisë dhe Galileo i Bashkimit Evropian, të cilët kanë gjithashtu nga 24 satelitë secili.

Sipas faqes së BeiDou, sistemi përbëhet nga tre segmente:

• segmenti hapësinor
• segmenti tokësor
• segmenti i përdoruesve

Segmenti tokësor përfshin stacione kontrolli, stacione sinkronizimi kohe, stacione monitorimi dhe sisteme menaxhimi të lidhjeve mes satelitëve.

Segmenti i përdoruesve përfshin produkte dhe shërbime të ndryshme, si çipa, module, antena, terminale dhe sisteme aplikimi.

Si sistemet e tjera satelitore, BeiDou funksionon duke dërguar sinjale kohore nga satelitët te marrësit në tokë ose në automjete. Duke matur kohën që sinjalet nga disa satelitë marrin për të arritur te marrësi, sistemi mund të llogarisë pozicionin gjeografik shumë saktë.

Analisti ushtarak Elijah Magnier shpjegon se saktësia ndryshon sipas nivelit të shërbimit.

• sinjali civil i hapur jep saktësi rreth 5–10 metra
• shërbimet e kufizuara për përdorues të autorizuar mund të kenë saktësi shumë më të lartë

A mund ta përdorë Irani BeiDou?

Irani nuk e ka konfirmuar këtë. Gjithashtu nuk është e qartë nëse kalimi i plotë i operacioneve ushtarake në një sistem tjetër satelitor do të ishte i mundur kaq shpejt pas luftës me Izraelin vitin e kaluar.

Pas atij konflikti, Ministria iraniane e Teknologjisë së Informacionit tha se Irani përdor “të gjitha kapacitetet ekzistuese në botë dhe nuk mbështetet në një burim të vetëm teknologjie.”

Megjithatë, Juillet tha se kalimi në sistemin BeiDou është një shpjegim realist për përmirësimin e madh të saktësisë së raketave iraniane.

“Po flitet për zëvendësimin e sistemit GPS me një sistem kinez, gjë që shpjegon saktësinë e raketave iraniane. Objektiva të rëndësishëm janë goditur.”

Si mund të përmirësojë BeiDou saktësinë e goditjeve?

Sistemi BeiDou mund të ndihmojë në drejtimin e raketave balistike iraniane me shumë më tepër saktësi.

Magnier shpjegon se deri tani raketat dhe dronët iranianë besohet se përdorin kryesisht sisteme navigimi inercial.

Këto sisteme përcaktojnë pozicionin e armës duke matur përshpejtimin dhe lëvizjen përmes sensorëve si gjyroskopët dhe akselerometrat.

Avantazhi është se janë të pavarura nga sinjalet e jashtme, por kanë një problem: gabimet e vogla grumbullohen me kalimin e kohës dhe distancës, duke ulur saktësinë.

Sinjalet satelitore e zgjidhin këtë problem.

Në praktikë:

• navigimi inercial mban trajektoren e përgjithshme
• navigimi satelitor korrigjon rrugën dhe rrit saktësinë

Përdorimi i disa sistemeve satelitore njëkohësisht është edhe më i dobishëm.

Kjo sepse rrit rezistencën ndaj bllokimit të sinjalit (jamming). Nëse një armë varet vetëm nga një sistem satelitor, ndërhyrja në atë sinjal ul saktësinë. Por nëse merr sinjale nga disa sisteme, është shumë më e vështirë ta bllokosh.

Për më tepër, më shumë satelitë nënkuptojnë gjeometri më të mirë sinjali dhe pozicionim më të saktë.

Sistemi BeiDou besohet se ka gabim më pak se 1 metër, gjë që e bën shumë të saktë.

Ai mund gjithashtu të korrigjojë automatikisht drejtimin e objektivit nëse ai lëviz.

Gjithashtu mund të ndihmojë Iranin të shmangë sistemet perëndimore të bllokimit elektronik që Izraeli përdori gjatë luftës 12-ditore vitin e kaluar.

Teknikat e bllokimit përfshijnë edhe dërgimin e koordinatave të rreme për dronët. Sistemi BeiDou mund të filtrojë ndërhyrje të tilla.

Analistja ushtarake Patricia Marins tha se sinjali ushtarak i BeiDou është praktikisht i pamundur për t’u bllokuar.

Ai përdor teknologji si:

• frekuenca që ndryshojnë vazhdimisht
• autentifikim të mesazheve të navigimit

që parandalojnë mashtrimin e sinjaleve.

Sistemi gjithashtu ka një funksion komunikimi me mesazhe të shkurtra, që lejon operatorët të komunikojnë me dronë ose raketa deri në 2,000 km larg, madje edhe gjatë fluturimit. Kjo mund të lejojë ridrejtimin e tyre pas lëshimit.

Nëse Irani ka qasje në këtë teknologji, analistët thonë se kjo mund të jetë një ndryshim i madh në balancën teknologjike të luftës moderne.

Sa raketa balistike ka Irani?

Numri i saktë nuk dihet, por konsiderohet një nga arsenalet më të mëdha dhe më të avancuara në rajon.

Raketat balistike mund të udhëtojnë nga qindra kilometra deri në mbi 10,000 km.

Juillet tha se edhe pse SHBA dhe Izraeli pretendojnë se kanë shkatërruar shumë objektiva në Iran, numri dhe vendndodhja e raketave iraniane mbeten të panjohura.

“Irani është tre herë më i madh se Franca, dhe raketat janë vendosur në kamionë të shpërndarë në gjithë vendin. Si mund t’i gjurmosh këta kamionë në një territor kaq të madh?”

Ai shtoi se Irani ka gjasa të përdorë raketat më me kujdes këtë herë, duke parashikuar se lufta mund të zgjasë.

Ndërkohë, në SHBA ekziston frika se rezervat e raketave të shtrenjta interceptuese mund të shterojnë duke rrëzuar dronë të lirë Shahed, përpara se Irani të përdorë shumë nga raketat e tij balistike.

Për këtë arsye, administrata e presidentit Donald Trump i ka kërkuar Ukrainës të ndajë teknologjinë që ka zhvilluar për të rrëzuar këta dronë, pasi Rusia po përdor gjithashtu dronë Shahed të prodhimit iranian.