Reagim i vakët ndaj thirrjes së Trump për të shoqëruar anijet në Ngushticën e Hormuzit

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, sugjeroi që vende të ndryshme të dërgojnë anije luftarake për t’u bashkuar me flotën amerikane në mënyrë që Ngushtica e Hormuzit të mbahet “e hapur dhe e sigurt”. Megjithatë, kjo thirrje nuk ka sjellë ende angazhime konkrete nga vendet e përmendura, ndërsa çmimet e naftës po rriten për shkak të luftës së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit.

“Shpresoj që Kina, Franca, Japonia, Koreja e Jugut, Mbretëria e Bashkuar dhe të tjerë, të cilët preken nga ky kufizim artificial, të dërgojnë anije në zonë, në mënyrë që Ngushtica e Hormuzit të mos jetë më një kërcënim nga një shtet që është shkatërruar plotësisht”, shkroi Trump në platformën e tij Truth Social.

Sekretari amerikan i Energjisë, Chris Wright, deklaroi për televizionin NBC se ai ka qenë “në dialog” me disa nga vendet e përmendura nga Trump dhe se pret që Kina të jetë “një partner konstruktiv” për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.

Megjithatë, deri tani asnjë vend nuk ka dhënë premtime konkrete.

Qëndrimi i Kinës dhe reagimi i Iranit

Liu Pengyu, zëdhënës i ambasadës kineze në SHBA, tha se “të gjitha palët kanë përgjegjësinë të sigurojnë furnizim të qëndrueshëm dhe të pandërprerë me energji”, duke shtuar se Kina do të “forcojë komunikimin me palët përkatëse” për të ulur tensionet.

Ndërkohë, ushtria iraniane po bllokon në mënyrë efektive këtë rrugë të rëndësishme detare si kundërpërgjigje ndaj sulmeve amerikane dhe izraelite, me synimin për të goditur ekonominë botërore dhe për të ushtruar presion ndaj Uashingtonit, ndërsa çmimet e energjisë rriten ndjeshëm.

Teherani ka deklaruar se Ngushtica e Hormuzit – përmes së cilës zakonisht kalon rreth një e pesta e eksporteve globale të naftës – është e hapur për të gjitha vendet, përveç SHBA-së dhe aleatëve të saj.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, tha për rrjetin amerikan CBS se Teherani është “kontaktuar nga disa vende” që kërkojnë kalim të sigurt për anijet e tyre dhe se “vendimi përfundimtar i takon ushtrisë iraniane”.

Ministri i Jashtëm i Indisë, S. Jaishankar, deklaroi për Financial Times se negociatat mes Nju Delhit dhe Teheranit kanë bërë të mundur që dy cisterna gazi me flamur indian të kalojnë ngushticën të shtunën.

“Aktualisht jam në bisedime me ta dhe këto bisedime kanë dhënë disa rezultate. Procesi vazhdon… Nga këndvështrimi i Indisë është më mirë të arsyetojmë, të koordinojmë dhe të gjejmë një zgjidhje”, tha Jaishankar.

Tensionet në rritje në det

Sipas të dhënave nga UK Maritime Trade Operations (UKMTO), Organizata Ndërkombëtare Detare (IMO) dhe autoritetet irakiane e iraniane, të paktën 10 cisterna nafte janë goditur, sulmuar ose kanë raportuar incidente që nga fillimi i konfliktit më 28 shkurt.

Ndërkohë që çmimi i naftës bruto është rreth 100 dollarë për fuçi, zyrtarët e administratës Trump këmbëngulin se shenjat tregojnë për një përfundim relativisht të shpejtë të konfliktit. Aktualisht rreth 1,000 cisterna nafte janë të bllokuara dhe nuk mund të kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit.

Barbara Slavin, analiste në Stimson Center, shprehu dyshime të forta se Kina do të dërgojë forca detare për të ndihmuar SHBA-në.

“Nuk besoj se Kina do të dërgojë anije luftarake për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, por as nuk ka nevojë ta bëjë këtë, sepse nafta iraniane po rrjedh drejt Kinës pa probleme”, tha ajo për Al Jazeera.

“Irani po bllokon vetëm dërgesat e naftës nga vendet që janë të lidhura me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin.”

Kryeministri britanik Keir Starmer diskutoi me Trump rëndësinë e rihapjes së ngushticës “për t’i dhënë fund ndërprerjeve në transportin global detar”, ndërsa zhvilloi bisedime edhe me kryeministrin kanadez Mark Carney.

Reagime skeptike nga Europa

Franca ka deklaruar më parë se po shqyrton mundësinë e një misioni ndërkombëtar për të shoqëruar anijet në ngushticë, por theksoi se kjo mund të ndodhë vetëm “kur rrethanat ta lejojnë”, pra pasi të ulen luftimet.

Ministri i Jashtëm i Gjermanisë, Johann Wadephul, u shpreh skeptik ndaj kësaj ideje. Ai tha për televizionin ARD:

“A do të bëhemi së shpejti pjesë aktive e këtij konflikti? Jo.”

Sipas një raportimi të Wall Street Journal, që citon zyrtarë amerikanë anonimë, administrata Trump mund të njoftojë që këtë javë se disa vende kanë rënë dakord të formojnë një koalicion për të shoqëruar anijet në Ngushticën e Hormuzit. Megjithatë, ky informacion nuk është verifikuar në mënyrë të pavarur.

Sfida e Iranit ndaj SHBA-së

Nga ana tjetër, brigadier-gjenerali Ali Mohammad Naini, zëdhënës i Gardës Revolucionare iraniane, sfidoi deklaratat e Trump se marina iraniane ishte shkatërruar gjatë luftës.

“A nuk tha Trump se marina e Iranit është shkatërruar? Nëse është kështu, le t’i dërgojë anijet e tij në Gjirin Persik nëse guxon”, citohet të ketë thënë Naini nga agjencia gjysmëzyrtare iraniane Tasnim.