Irani përballet me ultimatumin e Trump, por “linja e ashpër” kërkon përshkallëzim të konfliktit

Ndërsa afati i fundit i vendosur nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, për një marrëveshje armëpushimi me Iranin po afrohet, sinjalet që vijnë nga Teherani nuk tregojnë gatishmëri për kompromis, por përkundrazi një prirje drejt përshkallëzimit të konfliktit. Sipas raportimit të Bloomberg, grupet më të forta politike dhe ushtarake në Iran po shohin përfitim në një luftë më të gjatë dhe më të gjerë në rajon.

Pas gati gjashtë javësh luftë, SHBA dhe Izraeli kanë eliminuar një numër të konsiderueshëm komandantësh të lartë të Gardës Revolucionare Islamike, por strukturat që mbeten duket se janë të vendosura për një përballje të zgjatur. Kjo situatë rrit rrezikun e një konflikti rajonal që mund të përfshijë më shumë vende të Lindjes së Mesme dhe të thellojë krizën globale të energjisë.

Paralajmërimet janë bërë edhe më të drejtpërdrejta. Një milici irakiane e lidhur me Gardën Revolucionare ka kërcënuar se, nëse SHBA godet në shkallë të gjerë Iranin, do të sulmojë portin strategjik të Yanbu në Detin e Kuq, një nyje kyçe për eksportet e naftës së Arabisë Saudite. Një veprim i tillë mund të “hedhë botën në një luftë energjetike”, duke ndërprerë furnizimet globale me naftë.

Ekspertët theksojnë se aktualisht në Iran dominon një elitë e fortë që është e interesuar në mbijetesën e regjimit dhe që nuk është e prirur të bëjë lëshime. Sipas analizave të Bloomberg, kjo elitë e sheh luftën si një mënyrë për të forcuar pozicionin e saj dhe për të shmangur presionin ndërkombëtar.

Kërkesat e Iranit mbeten të forta: garanci se nuk do të sulmohet më nga SHBA dhe Izraeli, kontroll mbi Ngushticën e Hormuzit dhe heqja e sanksioneve ekonomike. Nga ana tjetër, kërkesat e Uashingtonit janë po aq të ashpra: rihapja e Hormuzit, ndalimi i programit bërthamor, ndërprerja e mbështetjes për grupet e armatosura në rajon dhe kufizimi i programit raketor.

Retorika e Trump është bërë gjithnjë e më kërcënuese. Ai ka deklaruar se “i gjithë civilizimi i Iranit do të zhduket” nëse nuk arrihet një marrëveshje. Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se këto kërcënime nuk po ndikojnë në ndryshimin e qëndrimit të regjimit iranian.

Brenda Iranit, ndarja politike është e dukshme. Fraksioni i ashpër nuk dëshiron të bëjë kompromis në këtë fazë, ndërsa reformistët më të dobët shohin nevojën për një dalje diplomatike, duke besuar se Irani ka ende avantazh për shkak të kontrollit mbi Ngushticën e Hormuzit.

Ndërkohë, aleatët dhe grupet e lidhura me Iranin në rajon po përgatiten për një konflikt të gjatë. Hezbollahu në Liban dhe milicitë në Irak kanë paralajmëruar popullatat për sakrifica të mëtejshme, ndërsa mesazhet nga udhëheqësit ushtarakë iranianë flasin për një “rend të ri rajonal”.

Strategjia e Iranit për të ushtruar presion mbi vendet e Gjirit duket se po prodhon efekt të kundërt. Në vend që të largohen nga SHBA, disa prej këtyre vendeve po forcojnë lidhjet me Uashingtonin dhe madje edhe me Izraelin, si në rastin e Emirateve të Bashkuara Arabe.

Në këtë klimë tensioni të lartë, perspektiva për një zgjidhje diplomatike duket gjithnjë e më e largët. Përkundrazi, rreziku i një konflikti të zgjeruar dhe me pasoja globale po rritet, ndërsa palët duket se po përgatiten për një përballje të gjatë dhe të kushtueshme.