Nafta kalon mbi 100 dollarë për fuçi, bursat bien ndërsa vazhdon lufta SHBA-Izrael kundër Iranit

Çmimet e naftës kalojnë mbi 100 dollarë për fuçi mes luftës SHBA-Izrael kundër Iranit

Çmimet e naftës janë rritur mbi 100 dollarë për fuçi, mes pasojave të luftës së Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit.

Nafta Brent, që është standardi ndërkombëtar i referencës, u rrit me më shumë se 30 për qind të dielën dhe në një moment arriti mbi 119 dollarë për fuçi, ndërsa u shtuan frikërat për ndërprerje të zgjatura të furnizimeve globale me energji.

Kjo rritje shënon herën e parë që çmimi i naftës kalon mbi 100 dollarë për fuçi që nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.

Çmimet ranë më pas në rreth 110 dollarë për fuçi, pasi Financial Times raportoi se ministrat e financave të G7 do të diskutonin për lirimin e rezervave të naftës në koordinim me Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë.

Presidenti amerikan Donald Trump, i cili kishte bërë fushatë të fortë mbi shqetësimet për koston e jetesës para zgjedhjeve të vitit 2024, e minimizoi rritjen e çmimeve.

“Çmimet afatshkurtra të naftës, të cilat do të bien shpejt kur të përfundojë shkatërrimi i kërcënimit bërthamor të Iranit, janë një çmim shumë i vogël për t’u paguar për sigurinë dhe paqen e SHBA-së dhe të botës,” shkroi Trump në një postim në Truth Social.

“VETËM BUDALLENJTË DO TË MENDONIN NDRYSHE!”

Sekretari amerikan i Energjisë Chris Wright gjithashtu minimizoi mundësinë e rritjes së çmimeve të energjisë, duke deklaruar në programin Face the Nation të CBS News se çdo rritje e çmimeve të karburantit në pompat e benzinës do të ishte “e përkohshme”.

Çmimet e naftës së papërpunuar janë rritur rreth 50 për qind që nga momenti kur SHBA dhe Izraeli nisën sulme të përbashkëta ndaj Iranit më 28 shkurt.

Irani ka ndalur praktikisht transportin detar në Ngushticën e Hormuzit si kundërpërgjigje, duke vënë në rrezik rreth një të pestën e furnizimit global me naftë.

Iraku, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Kuvajti, tre nga prodhuesit më të mëdhenj të OPEC, kanë ulur prodhimin për shkak të grumbullimit të rezervave të naftës që nuk mund të transportohen, pasi rruga ujore është praktikisht e mbyllur.

Sulmet ndaj objekteve të prodhimit të energjisë në rajon kanë rritur edhe më shumë rrezikun për furnizimet.

Irani është fajësuar për disa sulme ndaj objekteve energjetike në Gjirin Persik, përfshirë në Katar, Arabinë Saudite dhe Kuvajt.

Të shtunën, Izraeli kreu për herë të parë sulme ajrore ndaj infrastrukturës së naftës në Iran që nga fillimi i luftës.

Sipas mediave shtetërore iraniane, sulmet goditën katër depo të mëdha të naftës dhe një qendër transferimi të produkteve të naftës në Teheran dhe në provincën Alborz.

Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) paralajmëruan të dielën se do të godasin objekte energjetike në të gjithë rajonin si kundërpërgjigje, duke paralajmëruar se çmimi i naftës mund të arrijë 200 dollarë për fuçi nëse SHBA dhe Izraeli “vazhdojnë këtë lojë”.

Ndërkohë, tregjet e aksioneve në Azi ranë ndjeshëm të hënën, ndërsa investitorët u përgatitën për pasojat e rritjes së çmimeve të energjisë.

• Indeksi japonez Nikkei 225 u mbyll më shumë se 5 për qind më poshtë.
• KOSPI i Koresë së Jugut ra me 6 për qind.
• Në Hong Kong, indeksi Hang Seng ra me 1.35 për qind.

Edhe tregjet evropiane u hapën në rënie:

• FTSE 100 në Londër ra rreth 2 për qind.
• DAX në Frankfurt ra rreth 3 për qind.

Kontratat e ardhshme të aksioneve në SHBA gjithashtu shënuan humbje të konsiderueshme.

• S&P 500 ra me 1.7 për qind.
• Nasdaq Composite me 1.9 për qind.

Ndërsa zyrtarët e administratës Trump kanë këmbëngulur se lufta mund të përfundojë brenda disa javësh, mundësia e ndërprerjeve të zgjatura në furnizimet globale me energji ka shtuar frikën për inflacion më të lartë dhe ngadalësim të rritjes ekonomike.

Fondi Monetar Ndërkombëtar vlerëson se çdo rritje e qëndrueshme prej 10 për qind e çmimit të naftës shkakton një rritje prej 0.4 për qind të inflacionit dhe një ulje prej 0.15 për qind të rritjes ekonomike globale.

“Nëse goditja është afatshkurtër, ekonomia globale mund të rimëkëmbet shpejt,” tha për Al Jazeera Mike O’Rourke, strateg kryesor i tregut në JonesTrading.

“Por nëse nafta mbetet në këto nivele për disa javë, do të jetë një pengesë serioze për ekonominë globale. Deri tani, tregjet kanë nënvlerësuar rreziqet që lidhen me konfliktin në Iran.”

Në një intervistë për Financial Times, ministri i Energjisë i Katarit Saad al-Kaabi paralajmëroi se prodhuesit e rajonit mund të detyrohen së shpejti të ndalin prodhimin dhe se çmimi i naftës mund të arrijë 150 dollarë për fuçi.

“Çdo prodhues që ende nuk ka shpallur force majeure, ne presim ta bëjë këtë në ditët e ardhshme nëse situata vazhdon,” tha ai.

“Të gjithë eksportuesit në rajonin e Gjirit do të detyrohen të shpallin force majeure.”