NASA shtyn nisjen e misionit hënor Artemis II me të paktën një muaj
Një ekuipazh prej katër astronautësh që do të udhëtojnë drejt Hënës do të qëndrojë në tokë për të paktën edhe një muaj, pasi NASA shtyu nisjen e misionit Artemis II. Gjatë testimeve kritike para nisjes, të zhvilluara të hënën, drejtuesit e misionit zbuluan një sërë problemesh që penguan përfundimin e testit.
NASA tani po planifikon një datë nisjeje në muajin mars për katër astronautët — tre nga Shtetet e Bashkuara dhe një nga Kanadaja — në një mision dhjetëditor për të rrethuar Hënën dhe për t’u kthyer në Tokë, duke udhëtuar më larg në hapësirën e thellë sesa ka shkuar ndonjëherë njeriu.
Problemet që çuan në këtë shtyrje nisën rreth një orë pas fillimit të testit të së hënës, i njohur si “wet dress rehearsal” (prova e përgjithshme me karburant). Ndërsa ekipi filloi furnizimin me karburant të raketës në Qendrën Hapësinore Kennedy në Florida, sensorët zbuluan një rrjedhje hidrogjeni. Hidrogjeni i ftohur në mënyrë ekstreme përdoret si karburant për raketën gjigante Space Launch System (SLS).
Hidrogjeni është një lëndë djegëse shumë efikase për raketat — por molekulat e tij janë aq të vogla dhe të lehta, sa mund të depërtojnë edhe përmes mbylljeve më të forta. Drejtoresha e nisjes, Charlie Blackwell-Thompson, tha se ekipi e kishte zgjidhur problemin fillestar të rrjedhjes, por kur filluan të rrisnin presionin në rezervuar, u shfaq një tjetër rrjedhje.
“Dhe sapo filluam atë proces presurizimi, pamë që rrjedhja brenda zgavrës u rrit shumë shpejt,” tha Blackwell-Thompson.
Rrjedhjet e hidrogjenit kishin shkaktuar probleme edhe gjatë testimeve të misionit Artemis I në vitin 2022. Blackwell-Thompson tha se mësimet e nxjerra nga ai fluturim pa ekuipazh u përdorën për Artemis II, por se nevojiten hetime të mëtejshme.
Prova e përgjithshme me karburant zbuloi edhe probleme të tjera — përfshirë një çështje me kapsulën Orion, e cila do të transportojë ekuipazhin drejt Hënës. Edhe pse të hënën nuk kishte askënd në bord, ekipet praktikonin përgatitjen e anijes për astronautët. Një valvul që shërben për presurizimin e mjetit kërkoi vëmendje shtesë dhe mbyllja e kapakut zgjati më shumë nga sa ishte parashikuar.
Ekipet zbuluan gjithashtu probleme me kamerat për shkak të motit të ftohtë dhe ndërprerje të audios në kanalet e komunikimit. “Si gjithmonë, siguria mbetet përparësia jonë kryesore — për astronautët tanë, stafin, sistemet tona dhe publikun,” tha administratori i NASA-s, Jared Isaacman, në një postim në X, duke theksuar se NASA do të nisë misionin vetëm kur agjencia të jetë plotësisht gati.
Tani fillon puna për të rregulluar problemet. NASA do të kërkojë një tjetër provë të përgjithshme me karburant përpara se të japë dritën jeshile për ngjitjen e astronautëve në bord. “Në përgjithësi, ishte një ditë shumë e suksesshme për ne në shumë drejtime,” tha Blackwell-Thompson. “Por në disa të tjera, kemi ende punë për të bërë.”
Dritarja më e hershme e nisjes për një përpjekje tjetër është 6 marsi. NASA ka mundësi shtesë nisjeje edhe më 7, 8, 9 dhe 11 mars.
Ekuipazhi i përbërë nga astronautët e NASA-s Reid Wiseman, Victor Glover dhe Christina Koch, si dhe astronauti i Agjencisë Hapësinore Kanadeze Jeremy Hansen, u lirua nga karantina dhe do të qëndrojë në Houston, Teksas. Ata do të hyjnë sërish në karantinë rreth 14 ditë përpara përpjekjes së radhës për nisje dhe do të udhëtojnë drejt Qendrës Hapësinore Kennedy gjashtë ditë para ngritjes.
Artemis II teston sisteme kyçe të anijes Orion, si manovrueshmërinë dhe sistemet e mbështetjes së jetës, përpara misionit të planifikuar Artemis III, i cili do t’i çojë njerëzit në sipërfaqen e Hënës. Artemis II do të shënojë herën e parë që njerëzit kthehen në Hënë që nga misioni i fundit hënor Apollo në vitin 1972.
