Administrata Trump nënvlerësoi ndikimin e luftës me Iranin në Ngushticën e Hormuzit

Ekipi i sigurisë kombëtare i Presidentit Donald Trump dështoi të merrte parasysh plotësisht pasojat e mundshme të asaj që disa zyrtarë e kanë përshkruar si skenarin më të keq me të cilin përballet tani administrata, thanë burimet.

Ndërsa zyrtarë kyç nga Departamentet e Energjisë dhe Thesarit ishin të pranishëm në disa nga takimet zyrtare të planifikimit në lidhje me operacionin para se të fillonte, thanë burimet, analiza dhe parashikimet e agjencisë që do të ishin elementë integralë të procesit të vendimmarrjes në administratat e kaluara ishin konsiderata dytësore.

Sekretari i Thesarit Scott Bessent dhe Sekretari i Energjisë Chris Wright kanë qenë lojtarë kyç gjatë gjithë fazave të planifikimit dhe ekzekutimit të konfliktit, pranuan burimet. Por preferenca e Trump për t’u mbështetur në një rreth të ngushtë këshilltarësh të ngushtë në vendimmarrjen e tij për sigurinë kombëtare pati efektin e lënies mënjanë të debatit ndëragjencor mbi pasojat e mundshme ekonomike nëse Irani do t’u përgjigjej sulmeve SHBA-Izrael duke mbyllur ngushticën.

Dhe tani mund të duhen javë para se përpjekjet e administratës për të lehtësuar pasojat ekonomike në rritje të fillojnë, thanë zyrtarët të enjten, duke përfshirë eskortat detare me rrezik të lartë të cisternave të naftës përmes ngushticës që Pentagoni beson se aktualisht janë shumë të rrezikshme për t’u kryer. Ndërkohë, presidenti ka vazhduar të minimizojë trazirat në tregjet e energjisë.

Realiteti në ngushticë i ka lënë homologët diplomatikë, ish-zyrtarët ekonomikë dhe të energjisë amerikanë dhe drejtuesit e industrisë që folën me CNN në një gjendje konfuzioni dhe mosbesimi.

“Planifikimi rreth parandalimit të këtij skenari të saktë – i pamundur siç është dukur prej kohësh – ka qenë një parim themelor i politikës së sigurisë kombëtare të SHBA-së për dekada të tëra,” tha një ish-zyrtar amerikan që shërbeu në administratat republikane dhe demokratike. “Jam i shtangur.”

Drejtuesit e industrisë së transportit detar i kanë bërë kërkesa të rregullta Marinës Amerikane për eskorta ushtarake, të cilat të gjitha janë refuzuar. Në informime të rregullta për pjesëmarrësit e industrisë në rajon, zyrtarët ushtarakë amerikanë e kanë bërë vazhdimisht të qartë se nuk kanë marrë urdhra për të filluar ndonjë operacion eskorte dhe rreziqet për asetet amerikane mbeten jashtëzakonisht të larta, sipas dy drejtuesve me njohuri për çështjen.

Bessent i tha Wilfred Frost të Sky News të enjten se këto shoqërime do të fillonin “sapo të jetë e mundur ushtarakisht”.

“Kjo ishte gjithmonë në planifikimin tonë, se ekziston një shans që Marina Amerikane, ose ndoshta një koalicion ndërkombëtar, të shoqërojë cisternat e naftës,” tha ai.

Por rruga deri në këtë pikë, thanë burimet, duket se shënon konvergjencën komplekse të supozimeve gjeopolitike, parashikimeve të tregut të energjisë dhe prioriteteve strategjike ndërsektoriale.

Zyrtarët e lartë të Trump pranuan para ligjvënësve gjatë informimeve të fundit të klasifikuara se nuk kishin planifikuar mundësinë e mbylljes së ngushticës nga Irani në përgjigje të sulmeve, sipas tre burimeve të njohura me seancën me dyer të mbyllura.

Arsyeja, thanë burime të shumta, ishte se zyrtarët e administratës besonin se mbyllja e ngushticës do të dëmtonte Iranin më shumë sesa SHBA-në – një pikëpamje që u mbështet nga kërcënimet boshe të Iranit për të vepruar në ngushticë pas sulmeve amerikane ndaj objekteve bërthamore iraniane verën e kaluar.

Shtëpia e Bardhë e vlerësoi planifikimin e administratës në një deklaratë të enjten.

“Përmes një procesi të detajuar planifikimi, e gjithë administrata është dhe ishte e përgatitur për çdo veprim të mundshëm të ndërmarrë nga regjimi terrorist iranian”, tha zëdhënësja Anna Kelly, ndërsa vlerësoi suksesin e ushtrisë amerikane.

“Presidenti Trump ka qenë i qartë se çdo ndërprerje në energji është e përkohshme dhe do të rezultojë në një përfitim të madh për vendin tonë dhe ekonominë globale në planin afatgjatë”, shtoi ajo.

CNN ka kontaktuar Pentagonin për koment.

Zyrtarë të shumtë aktualë dhe ish-zyrtarë amerikanë i thanë CNN se planet për çdo veprim ushtarak kundër Iranit do të merrnin parasysh mundësinë e mbylljes së rrugës ujore nga Irani. Ushtria amerikane ka mirëmbajtur dhe përditësuar prej kohësh plane për t’iu përgjigjur veprimeve ushtarake iraniane në korridorin kritik.

Por në një moment kur furnizimet globale me naftë dhe LNG ishin të bollshme, prodhimi amerikan i naftës ishte në nivele rekord dhe zyrtarët e Trump po mbështeteshin në një qeveri të butë venezueliane dhe në potencialin për zgjerim të shpejtë të prodhimit të ri nga një ish-armik, shkalla globale e rreziqeve të rënies nuk u pa si një konsideratë e madhe.

Edhe në peshimin e potencialit për ndërprerje në ngushticë, administrata është përqendruar më shumë në pikëpamjen e saj mbi pikëpamjen jashtëzakonisht pozitive – megjithëse ende aspiruese – se si tregjet do të reagonin ndaj eliminimit të plotë të kërcënimit të ndërprerjeve iraniane.

“Për të fituar në jetë, duhet të vuash dhimbje afatshkurtër për fitimin afatgjatë, dhe kjo është ajo që po bëjmë tani”, tha Wright në një intervistë të mërkurën në NewsNati.

Perspektiva e eskortave detare

Të enjten, në komentet e tij të para publike që kur u ngrit në detyrë, udhëheqësi i ri suprem iranian, Mojtaba Khamenei, tha se ngushtica do të mbetej e mbyllur si një “mjet presioni”, sipas një deklarate të lexuar në emër të tij në televizionin shtetëror iranian.

Kjo i lë SHBA-të me pak mundësi.

Ekzekutivët e energjisë u kanë përcjellë zyrtarëve të administratës se duan një fund të hershëm të luftës, sipas burimeve të shumta të njohura me diskutimet. Për momentin, ata janë të kujdesshëm të rrezikojnë asetet dhe njerëzit e tyre duke kaluar cisterna nëpër ngushticë dhe nuk parashikojnë që kjo të ndryshojë derisa natyra kinetike e luftës të ngadalësohet në mënyrë dramatike, thanë burimet.

Zyrtarët ushtarakë kanë zhvilluar telefonata dhe takime informuese të përditshme me përfaqësuesit e industrisë së energjisë gjatë disa ditëve të fundit, sipas burimeve të njohura.

Por që nga fillimi i konfliktit, zyrtarët amerikanë u kanë thënë përfaqësuesve të kompanive të energjisë se nuk ishte mjaftueshëm e sigurt që Marina të kryente eskortat në ditët e para të luftës.

Një zyrtar ushtarak amerikan i tha CNN se dronët dhe raketat iraniane, të ndjekura nga minat, janë kërcënimi kryesor me të cilin përballen anijet që përpiqen të kalojnë ngushticën. Në përgatitjen e një konflikti të mundshëm me Iranin në vitet e fundit, një nga rreziqet më të mëdha për ushtrinë amerikane ishte grumbullimi i anijeve në rrugët ujore në ngushticë, Bab-el-Mandeb dhe Detin e Kuq, të cenueshme ndaj sulmeve nga raketat dhe dronët iranianë, tha një burim tjetër.

Nate Swanson, një ish-zyrtar karriere i Departamentit të Shtetit i fokusuar në Iranin, vuri në dukje se kishte pasur shoqërime ushtarake të cisternave të naftës përmes ngushticës në vitet 1980, por përdorimi i dronëve nga Irani këtë herë e bën situatën shumë të ndryshme.

Zyrtarët ushtarakë gjithashtu u kanë treguar përfaqësuesve të industrisë së energjisë se nuk mund të kursejnë anije të Marinës gjithsesi, pasi ato janë tashmë të angazhuara në operacione sulmuese diku tjetër. Që nga e mërkura, nuk kishte një afat kohor të saktë se kur do të ishin të disponueshme shoqërimet.

Wright tha të enjten se Marina nuk është në gjendje të shoqërojë anije tregtare përmes ngushticës, megjithëse sugjeroi që kjo aftësi mund të jetë në vend më vonë këtë muaj.

“Do të ndodhë relativisht shpejt, por nuk mund të ndodhë tani. Ne thjesht nuk jemi gati,” tha ai në CNBC. “Të gjitha asetet tona ushtarake tani janë të përqendruara në shkatërrimin e aftësive ofensive të Iranit dhe industrisë prodhuese që furnizon aftësitë e tyre ofensive”, shtoi ai.

I pyetur nëse do të ishte e mundur deri në fund të muajit, ai tha: “Mendoj se ka shumë të ngjarë që të jetë kështu.”

Nuk ishte e qartë se sa i vetëdijshëm ishte Trump për kufizimet në eskortat detare kur e ngriti për herë të parë idenë në një postim në Truth Social më 3 mars. Ai e ka minimizuar rrezikun për anijet cisternë që përpiqen të kalojnë nëpër ngushticë, edhe pse Irani ka filluar të sulmojë anijet në rrugët ujore.

Dhe ndërsa shumë republikanë mezi presin që ai të përqendrohet përsëri në çështjet e brendshme përpara zgjedhjeve të mesit të mandatit – dhe të pranojë vështirësitë e amerikanëve me koston e jetesës – ai përdori një ton të ndryshëm të enjten, duke sugjeruar se mund të ketë një përfitim nga çmimet më të larta të naftës.

“Shtetet e Bashkuara janë prodhuesi më i madh i naftës në botë, deri tani, kështu që kur çmimet e naftës rriten, ne fitojmë shumë para”, shkroi ai në Truth Social, pa shpjeguar se kë nënkuptonte me “ne”.

Ai shtoi se synimet e tij ushtarake kundër Iranit ishin më të rëndësishme sesa ndryshimet në kostot globale të energjisë.

“Me interes dhe rëndësi shumë më të madhe për mua, si President, është ndalimi i një Perandorie të ligë, Iranit, nga pasja e armëve bërthamore dhe shkatërrimi i Lindjes së Mesme dhe, në fakt, i botës”, shkroi Trump.

Mundësi të tjera për të lehtësuar presionin

Zyrtarët e administratës të ngarkuar me ndihmën për të lehtësuar krizën energjetike mezi presin që tankerët të shoqërohen sa më shpejt të jetë e mundur, por për momentin, ata janë pak a shumë në të njëjtën linjë për menaxhimin e krizës në faza, sipas një zyrtari amerikan dhe personave të tjerë të njohur me çështjen.

Bessent njoftoi të enjten se Departamenti i Thesarit po heq përkohësisht sanksionet mbi naftën ruse të bllokuar në det.

Dhe më herët gjatë ditës, Shtëpia e Bardhë tha se po shqyrton lehtësimin e kufizimeve sipas Aktit Jones, ligjit shekullor detar që kërkon që mallrat e transportuara midis porteve amerikane të transportohen në anije amerikane, si pjesë e një përpjekjeje që mund të ngadalësojë rritjen e çmimeve të gazit.

“Në interes të mbrojtjes kombëtare, Shtëpia e Bardhë po shqyrton heqjen dorë nga Akti Jones për një periudhë të kufizuar kohore për të siguruar që produktet jetësore të energjisë dhe nevojat bujqësore të rrjedhin lirshëm në portet amerikane”, tha sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, për CNN në një deklaratë. “Ky veprim nuk është finalizuar.”

Ka një gamë të gjerë lëvizjesh të tjera që administrata mund të ndërmarrë – ndoshta në formën e një urdhri ekzekutiv – në një përpjekje për të lehtësuar çmimet në rritje në pompa.

Një hap që po merret në konsideratë është heqja dorë nga kërkesat e prodhimit për prodhuesit e benzinës gjatë muajve të ngrohtë për të zvogëluar ndotjen e ajrit, thanë burimet. (Avullimi i benzinës në ajër është më i madh në verë, prandaj ka kërkesa të rrepta atëherë për të parandaluar ndotjen e ajrit.)

Një urdhër ekzekutiv për të ulur barrën rregullatore mbi prodhuesit amerikanë të benzinës mund të ndihmojë në uljen disi të kostove, madje edhe në javët pas përfundimit të krizës, thanë burimet.

Megjithatë, efektet e një veprimi të tillë nuk ka gjasa të pengojnë rritjen e çmimeve në një mënyrë të madhe, thanë ekspertët.

“Mendoj se do të ishte një kompensim shumë i vogël potencial krahasuar me faktorin që po i çon çmimet e benzinës më lart, që janë shqetësimet për furnizimin fizik të produkteve të rafinuara në të gjithë botën, dhe gjithashtu naftën bruto”, tha Clayton Seigle, një ekspert i energjisë në CSIS.