Nga thirrja për aleatë te refuzimi i tyre: dy mesazhet e Trump brenda një jave

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka artikuluar dy qëndrime të ndryshme brenda pak ditësh lidhur me rolin e aleatëve ndërkombëtarë në krizën me Iran dhe sigurinë në Ngushticën e Hormuzit.

Në postimin e parë, të bërë rreth një javë më parë, Trump shprehej se shumë vende – përfshirë Kinën, Francën, Japoninë, Korenë e Jugut dhe Mbretërinë e Bashkuar – pritej të bashkoheshin me SHBA-në duke dërguar anije luftarake për të garantuar sigurinë në Ngushticën e Hormuzit. Ai theksonte rëndësinë e kësaj rruge ujore për tregtinë globale dhe paralajmëronte se, edhe pse sipas tij kapacitetet ushtarake të Iranit ishin shkatërruar, rreziku mbetej nga veprime të izoluara si dronë, mina detare apo raketa me rreze të shkurtër.

Në këtë fazë, mesazhi ishte i qartë: SHBA kërkonte një angazhim më të gjerë ndërkombëtar për të mbajtur të hapur një nga nyjet më të rëndësishme energjetike të botës.

Por vetëm pak ditë më vonë, në një deklaratë tjetër, Trump ndryshoi tonin në mënyrë të ndjeshme. Ai akuzoi vendet e NATO se nuk dëshironin të përfshiheshin në operacionin ushtarak kundër Iranit, duke e cilësuar aleancën si një marrëdhënie të pabarabartë ku SHBA mban barrën kryesore të sigurisë. Madje, ai theksoi se Shtetet e Bashkuara nuk kanë nevojë për ndihmën e askujt, duke përfshirë edhe partnerë si Japonia, Australia apo Koreja e Jugut.

Qëndrimet ndërkombëtare: mbështetje politike, rezervë ushtarake

Ndërkohë, reagimet e vendeve të përmendura kanë qenë më të kujdesshme:

• France dhe United Kingdom mbështesin parimin e sigurisë së lundrimit në Hormuz, por zakonisht preferojnë misione të kufizuara dhe me bazë ligjin ndërkombëtar, jo përshkallëzim të drejtpërdrejtë ushtarak.
• Japan dhe South Korea kanë interes të madh ekonomik në rajon, por veprojnë me kujdes për të shmangur përfshirjen në konflikt të hapur.
• China ka theksuar vazhdimisht nevojën për stabilitet dhe dialog, duke shmangur çdo rol ushtarak aktiv.
• Brenda NATO, shumë vende kanë mbështetur qëndrimin kundër armëve bërthamore për Iranin, por jo domosdoshmërisht një operacion ushtarak të udhëhequr nga SHBA.

Një ndryshim i fortë mesazhi

Krahasimi i dy deklaratave tregon një luhatje të fortë në komunikimin politik: nga një pritshmëri për bashkëpunim ndërkombëtar në postimin e parë, në një kritikë të hapur dhe theksim të vetë-mjaftueshmërisë në të dytin.

Kjo mund të interpretohet në dy mënyra: ose si presion ndaj aleatëve për t’u angazhuar më shumë, ose si reflektim i një realiteti ku SHBA nuk ka arritur të sigurojë mbështetjen e dëshiruar.