Një në një mijë! Vendet evropiane ku ultra të pasurit fitojnë më shumë

0.1% më i pasur në Evropë merr rreth 4.5% të të gjitha të ardhurave, por pjesa e tyre ndryshon shumë midis vendeve.

Pjesa e të ardhurave që shkon për 0.1% më të pasur ndryshon shumë në të gjithë Evropën. Në disa vende, ajo është mbi 6%, ndërsa mesatarja evropiane është 4.5%. Ekspertët thonë se sistemet tatimore dhe pabarazia në paga janë faktorët kryesorë që fshihen pas këtyre ndryshimeve.

Pra, cilat vende i japin pjesën më të madhe të të ardhurave këtij grupi – afërsisht një në çdo 1,000 persona?

Të dhënat nga Baza e të Dhënave Botërore të Pabarazisë tregojnë se pjesa e të ardhurave të këtij grupi ultra të pasur varion nga 1.6% në Holandë në 10.2% në Gjeorgji në 35 vende, duke përfshirë anëtarët e BE-së, kandidatët, anëtarët e EFTA-s dhe Mbretërinë e Bashkuar.

Shifrat pasqyrojnë vitin 2024 ose vitin më të fundit të disponueshëm pas vitit 2020, përveç Italisë, ku të dhënat më të fundit janë nga viti 2015. Të ardhurat këtu maten para taksave dhe përfitimeve.

Ndër vendet e BE-së, Estonia ka pjesën më të lartë me 8.3%, e ndjekur nga Bullgaria (7.5%) dhe Polonia (7%).

Dy vende kandidate për BE janë gjithashtu mbi 6%: Serbia (6.9%) dhe Turqia (6.1%).

Danimarka (5.8%) dhe Rumania (5.1%) janë gjithashtu mbi 5%.

Pse këto dallime?

Dr. Pawel Bukowski nga University College London thotë se politikat dhe institucionet luajnë një rol kyç.

“Vendet mund të ndryshojnë në shkallën e rishpërndarjes, domethënë, sa përpiqemi të ndikojmë në të ardhura përmes taksave dhe politikave sociale”, tha ai për Euronews Business.

“Në këtë drejtim, Evropa Qendrore dhe Lindore ka një nivel mjaft të ulët të rishpërndarjes. Për shembull, sistemi i taksave në Poloni është regresiv, domethënë të pasurit paguajnë relativisht më pak se të varfrit,”

Ai gjithashtu vuri në dukje se shumë politika sociale janë hartuar në një mënyrë që nuk barazon domosdoshmërisht të ardhurat.

Duke përjashtuar Italinë, katër ekonomitë më të mëdha grumbullohen ngushtë së bashku, me grupe ultra të pasura që mbajnë aksione shumë të ngjashme: Spanja (5%), Gjermania (4.9%), Mbretëria e Bashkuar (4.9%) dhe Franca (4.9%).

Irlanda (4.8%) është menjëherë pas tyre, pak mbi mesataren evropiane prej 4.5%.

Në skajin më të ulët, disa vende grumbullohen ngushtë së bashku. Holanda ka pjesën më të ulët me 1.6%, e ndjekur nga Qiproja (2.2%), Mali i Zi (2.3%), Sllovenia (2.3%), Belgjika (2.3%), Shqipëria (2.4%) dhe Letonia (2.4%), të gjitha nën 2.5%.

Shifra më e fundit për Italinë në WID është 2.0%, por kjo daton që nga viti 2015 dhe mund të mos jetë drejtpërdrejt e krahasueshme. Një studim i publikuar nga WID nga Guzzardi dhe Morelli e vendos shifrën në 3.3% për vitin 2021.

Pjesa e të ardhurave të 0.1% më të pasurve varion midis 3.5% dhe 4.5% në Greqi (4.5%), Zvicër (4.3%), Çeki (4.2%), Suedi (3.7%), Finlandë (3.5%) dhe Norvegji (3.5%).

Dr. Salvatore Morelli nga Universiteti i Roma Tre vuri në dukje se përqindjet më të larta të të ardhurave të larta në disa vende mund të pasqyrojnë pjesërisht një përqendrim vërtet më të lartë të pagave, të ardhurave nga biznesi dhe pronësisë së pasurisë (e cila gjeneron të ardhura nga kapitali), veçanërisht pas tranzicioneve ekonomike të viteve 1990.

Megjithatë, ato mund të pasqyrojnë edhe ndryshimet në sistemet e pensioneve, rregullat e raportimit tatimor, informalitetin dhe masën në të cilën të ardhurat nga kapitali vërehen në të dhënat administrative.

Kompresimi i pagave dhe negociatat kolektive më të forta

“Hulumtimet sugjerojnë se vendet me një kompresim më të fortë të pagave, institucione më të forta të negociatave kolektive, papunësi më të ulët dhe sisteme më të gjera të sigurimeve shoqërore kanë tendencë të zvogëlojnë hendekun e të ardhurave para taksave midis atyre që fitojnë më shumë dhe pjesës tjetër të popullsisë”, tha Morelli për Euronews Business.

“Kjo mund të ndihmojë në shpjegimin pse vendet skandinave dhe disa vende të Evropës Perëndimore shpesh regjistrojnë përqindje më të ulëta të të ardhurave të larta sesa shumë ekonomi pas tranzicionit.”

A është në rritje pjesa e të ardhurave të më të pasurve?

Në Evropë, 0.1% më të pasurit merrnin një pjesë prej 6.43% të të ardhurave në vitin 1940. Kjo shifër ra vazhdimisht, duke rënë në rreth 2.7% në fillim të viteve 1980.

Më pas u rrit përsëri, duke iu afruar 5% në vitin 2007, përpara se kriza financiare ta ulte përsëri. Që nga viti 2010, ajo ka mbetur relativisht e pandryshuar, duke qëndruar në 4.54% në vitin 2024.