Projekti për rilindjen e verës shqiptare, Rama për “Corriere della Sera”: Synojmë ta çojmë në hartën e Evropës

Kryeministri Edi Rama ka zbuluar ambicien për ta kthyer verën shqiptare në një markë të njohur ndërkombëtare, përmes një projekti të frymëzuar nga modeli italian i enologjisë.

Me mbështetjen e presidentit të Federatës Botërore të Verës, Riccardo Cotarella, Rama synon të ringjallë traditën e vjetër të vreshtarisë shqiptare.

“Duam ta vendosim verën shqiptare në hartën e Europës”, u shpreh Rama, ndërsa theksoi se fokusi do të jetë te “cilësia, autenticiteti dhe rrushi vendas”.

Projekti parashikon hartëzimin e 10 mijë hektarëve me vreshta, mbështetje për kantinat dhe krijimin e një identiteti të ri për verën shqiptare në tregjet europiane dhe botërore.

Intervista e plotë për gazetën italiane “Corriere della Sera”

Cila është situata e vreshtave në Shqipëri?

Bujqësia po përjeton një transformim të heshtur, por të thellë. Për vite me radhë është parë si një sektor mbijetese, i fragmentuar, i njohur, gati nostalgjik. Sot po bëhet një sektor i identitetit, cilësisë dhe vlerës së shtuar. Vreshtat janë një pjesë emblematike: nuk po flasim ende për vëllime të mëdha, por për një potencial shumë serioz. Shqipëria ka rreth 10 mijë hektarë vreshta dhe një traditë të lashtë të ndërprerë mbi të gjitha nga komunizmi. Pastaj u rikuperua për t’u rritur vit pas viti.

A ka një rilindje?

Jo thjesht një rilindje. Ishte një dëmshpërblim. Vera i përket historisë sonë, tokës sonë, mënyrës sonë mesdhetare të jetesës. Pas viteve ’90 ai pothuajse duhej të fillonte nga e para. Sot shohim familje, producentë të rinj, enologë dhe sipërmarrës që po rindërtojnë një histori.”

Cili është projekti që po nisni?

E thjeshtë për t’u thënë dhe e vështirë për t’u bërë: vendosni verën shqiptare në hartën e Evropës. Jo si kuriozitet folklorist, por si produkt serioz i një vendi mesdhetar me hardhi vendase, peizazhe të jashtëzakonshme dhe një kulturë të re cilësore. Ne kemi një garanci të mirë për të pasur sukses: Riccardo Cottarella, një mjeshtër i madh i verës, i dashuruar me Shqipërinë.

Çfarë do të bëni?

Me Cotarella dhe me një grup të mirë, ne do të shkojmë në tre drejtime: së pari, hartimi dhe mbrojtja e zonave të vreshtave dhe hardhisë vendase; së dyti, për të ndihmuar prodhuesit dhe kantinat për të rritur cilësinë e tyre, me teknologji, paketim, certifikim; së treti, për të lidhur verën, turizmin, gastronominë dhe territoret.

Cili është qëllimi?

Nuk po bëhet një prodhues i madh industrial. Shqipëria duhet të fokusohet te cilësia, autenticiteti, rrallësia. Ne mund të ndërtojmë një markë: Shqipëri, një vend i verërave vendase, territoreve të vogla, kantinave familjare, peizazheve që janë ende reale.

A mund të ketë një treg ndërkombëtar?

Po, duke hyrë nga dera e identitetit. Askush në botë nuk pret ndonjë Cabernet shqiptar. Por një Kallmet i mirë, një Shesh i Zi i mirë, një Vlosh i mirë, një Puls i mirë e kështu me radhë, me një histori të vërtetë pas saj. Ata mund të intrigojnë dhe pushtojnë. Bota e verës është gjithmonë në kërkim të gjeografive të reja, për sa kohë që ato janë të besueshme. Shqipëria mund të jetë një.

A jeni frymëzuar nga Italia?

Italia është një shkollë botërore e verës, por mbi të gjitha është dëshmi se vera nuk është vetëm bujqësi. Është peizazh, kulturë, arkitekturë, kuzhinë, kujtesa familjare, turizmi, eksporti, krenaria kombëtare. Por të jesh i frymëzuar nuk do të thotë të kopjosh. Vera jonë duhet të flasë shqip.

A po fokusoheni në turizmin e verës?

Absolutisht. Enoturizmi është ndoshta pjesa më e natyrshme e projektit. Shqipëria është jashtëzakonisht me fat: turistët nuk kërkojnë vetëm detin, por edhe përvojën. Ai dëshiron të hajë, të pijë, të ecë, të takojë njerëz të vërtetë. Kantinat mund të bëhen porta për në territoret: Berat, Përmet, Lezhë, Korçë, Shkodër, Elbasan, lugina e Vjosës dhe rrethinat e Tiranës apo Durrësit. Ne nuk duam vetëm të shesim shishe. Ne duam të sjellim në jetë vendin nga i cili ka lindur ajo shishe.

Me çfarë qarkullimi?

Nuk dua të qëlloj figura magjike. Por vera është një nga ata sektorë ku ndikimi është shumë më i gjerë se shishja: bujqësia, përpunimi, logjistika, dizajni, paketimi, hotelieria, turizmi, eksporti, trajnimi. Një bodrum i bërë mirë nuk krijon vetëm punë të drejtpërdrejtë; krijon një ekosistem.

Zonat më të mira?

Ne nuk duam një kryeqytet të vetëm vere, por një plejadë. Berati tashmë ka një reputacion të fortë; Lezhë ka lidhje me Kallmetin; Përmeti ka potencial të jashtëzakonshëm për natyrën, gastronominë dhe autenticitetin; Korçë dhe zonat më të larta japin freski dhe karakter; Shkodra, Elbasani, Tirana dhe Durrësi kanë tradita dhe tregje aty pranë. Forca jonë është diversiteti: deti, kodra, malet, lumenjtë, mikroklimat në një distancë të shkurtër.

A e vlerësojnë turistët?

Reagimi më i shpeshtë është befasia. Dhe surpriza është një kapital i çmuar. Shumë mbërrijnë pa pritur shumë nga vera shqiptare, pastaj zbulojnë kantina të bukura, prodhues të pasionuar, varietete të panjohura rrushi dhe çmime ende të arsyeshme. Detyra jonë është të transformojmë befasinë në besim.

A ka producentë të rinj?

Po, dhe është ndoshta shenja më e bukur. Ka të rinj që nuk e shohin më fshatin si një dënim, por si një hapësirë për sipërmarrje, kreativitet dhe kthim në rrënjë. Disa kanë studiuar jashtë vendit, të tjerë kanë mësuar në familje, të tjerë po eksperimentojnë. Ky brez është themelor sepse kombinon kujtesën dhe modernitetin.

Cila është vera juaj e preferuar shqiptare? Dhe italiane?

Në mesin e shqiptarëve kam një dashuri të veçantë për Kallmetin, ka diçka thellësisht tonën. Mes italianëve është e pamundur të zgjedhësh pa bërë keq dikë.

Marrëdhënia juaj me verën?

Për mua nuk është kurrë thjesht alkool. Është bisedë, koha, tryeza, miqësia. Dhe në punën që bëj është një gjë e rrallë e mirëpritur.

A ka ndonjë verë që ju kujton një episod?

Më shumë se një verë, mbaj mend disa tavolina. Në Shqipëri, për një kohë të gjatë, vera ishte edhe kjo: jo një objekt luksoz, por një gjest i shtëpisë. Dhe ndoshta ringjallja e verës shqiptare duhet të nisë prej andej: të shndërrohet një gjest i shtëpisë në një kartë vizite për botën.