Alberta voton për të qëndruar në Kanada: mbi 76% refuzojnë rrugën drejt shkëputjes në referendumin historik

Votuesit në Alberta zgjodhën të qëndrojnë në Kanada me një diferencë bindëse në referendumin historik të së hënës, sipas projeksioneve të Canadian Broadcasting Corp. (CBC), siç njofton The Wall Street Journal. Rezultati shmang një krizë ekonomike dhe politike, për të cilën kryeministri Mark Carney kishte paralajmëruar se vendi vështirë se mund ta përballonte.

Sipas rezultateve paraprake që citon CBC-ja, mbi 76% e votuesve mbështetën qëndrimin në Kanada, ndërsa pak më pak se një e katërta votuan për mbajtjen e një referendumi të dytë, detyrues, për shkëputjen. Vota për qëndrimin kryesonte në të gjitha rajonet e provincës: mbi 80% në qytetet e mëdha Edmonton dhe Calgary dhe mbi 60% edhe në disa zona rurale të Albertës qendrore. Sondazhet kishin treguar se shumica e albertanëve e kundërshtonin referendumin e dytë, por federalistët kishin frikë se opsioni i dytë mund të tërhiqte votues që donin t’i dërgonin një mesazh proteste qeverisë federale.

Carney e kishte quajtur referendumin një “blof të rrezikshëm” dhe, duke u mbështetur në përvojën e tij si guvernator i Bankës së Anglisë gjatë Brexit-it, kishte argumentuar se shkëputja do të sillte pasoja të rënda ekonomike. Një referendum i dytë, me rrezik shumë më të madh, do ta kishte ndarë Kanadanë pikërisht në kohën kur vendi përballet me një luftë tregtare me SHBA-në dhe me kërcënimet ndaj sovranitetit të saj nga presidenti Donald Trump.

Ndjenjat e huajsimit kanë rrjedhur prej kohësh në Alberta, një provincë tradicionalisht konservatore, shtëpi e rezervave të katërta më të mëdha të provuara të naftës në botë. Ato u thelluan vitet e fundit mes pakënaqësisë për masat e pandemisë Covid-19 dhe politikat e ish-kryeministrit Justin Trudeau, të cilin kritikët e akuzonin se pengonte prodhimin e naftës dhe gazit në favor të uljes së emetimeve. Që kur mori detyrën vitin e kaluar, Carney, pasardhësi liberal i Trudeau-së i rritur vetë në Alberta, është përpjekur të rivendosë marrëdhëniet me provincën: e ka përjashtuar Albertën nga disa masa mjedisore dhe ka mbështetur një naftësjellës të ri drejt bregdetit të British Columbia-s, duke e shpallur atë projekt me interes kombëtar.

Kryeministrja e Albertës, Danielle Smith, e cila thotë se është federaliste, por erdhi në pushtet në vitin 2022 me mbështetjen e separatistëve brenda Partisë së saj të Bashkuar Konservatore, duhet tani të drejtojë një parti ende të ndarë për këtë çështje. Smith ua kishte lehtësuar separatistëve rrugën drejt votimit, duke ulur numrin e firmave të nevojshme në peticione dhe duke u dhënë më shumë kohë për t’i mbledhur ato; pasi një gjykatë rrëzoi në maj një peticion separatist për një votim po-ose-jo për largimin nga Kanadaja, ajo e apeloi vendimin dhe thirri referendumin me një pyetje që në praktikë ishte një referendum mbi referendumin. Separatistët, nga ana e tyre, kanë thënë se kjo është vetëm fillimi dhe se do ta vazhdojnë luftën pavarësisht rezultatit, ndaj shumëkush në provincë vrehet se ndarjet e thella që referendumi nxori në pah nuk do të shërohen lehtë.

Pjesëmarrja pritej e lartë: rreth 43% e votuesve me të drejtë vote kishin votuar paraprakisht, sipas zyrtarëve zgjedhorë, shumë mbi afro 28% që votuan në atë mënyrë para zgjedhjeve provinciale të vitit 2023. Biznesi kishte shprehur shqetësim të hapur: një anketë e Dhomës së Tregtisë së Calgary-t gjeti se afro gjysma e të anketuarve nga komuniteti i biznesit do të mendonin të largoheshin nga Alberta nëse votuesit do të zgjidhnin opsionin e dytë. Në fletëvotim kishte edhe nëntë pyetje të tjera referendare, ndër to edhe nëse provinca duhet të ketë kompetenca më të mëdha mbi emigracionin.