«Cézanne dhe ne»: Grand Palais i Parisit hap ekspozitën gjigante me 174 vepra — nga 69 kryevepra të mjeshtrit te Picasso, Matisse dhe Warhol

Grand Palais në Paris hapi më 23 shtator ekspozitën «Cézanne et nous» («Cézanne dhe ne»), ekspozitën e parë të madhe për Paul Cézanne-in në kryeqytetin francez që nga viti 1995, siç njofton USA Art News. Ekspozita bashkon 174 vepra — 69 të vetë Cézanne-it dhe 105 të 78 artistëve të tjerë që ai frymëzoi — duke ndjekur ndikimin e tij nga vitet 1880 e deri në ditët e sotme, dhe qëndron e hapur deri më 17 janar 2027.

Sipas kuratorëve, nuk bëhet fjalë për një retrospektivë të zakonshme, por për një «udhëtim në ndikimin» e mjeshtrit. Claire Bernardi, drejtoresha e Musée de l’Orangerie dhe një nga katër kuratorët, thotë se është e vështirë për publikun e sotëm të kuptojë sa «çuditëse dhe madje tronditëse» u pa puna e tij kur u shfaq për herë të parë: «Për ne ai është një artist i trashëgimisë, por kur u shfaq piktura e tij — dhe për shumë gjatë më pas — vepra e tij ishte aq e re, aq radikale, aq revolucionare, saqë gjithçka që njerëzit shihnin ishte çuditshmëria e saj». Jean-Rémi Touzet, kurator në Musée d’Orsay, kujton reagimet e forta në ekspozitën e parë impresioniste të vitit 1874, ku kritikët i quanin veprat e tij shenja «demence».

Ekspozita është koproduksion i Grand Palais RMN, Centre Pompidou-së, Musée d’Orsay-t dhe Musée de l’Orangerie-së — një bashkëpunim i paprecedent, i nxitur pjesërisht edhe nga mbyllja pesëvjeçare e Pompidou-së për rinovim, siç shkruan Le Monde. Seksioni hapës, «Një artist për artistët», vë përballë «Larjen» e Cézanne-it (1885), huazuar nga Muzeu i Artit Modern i Nju Jorkut, me «Larjen» e Peter Doig-ut (2023), nga koleksioni i Larry Gagosian, ndërsa fotografi Wolfgang Tillmans i bën homazh mjeshtrit me një fotografi të një kartoline të notarit ikonik në një ambient shtëpiak.

Në ekspozitë shfaqen gjithashtu «Notaret e Mëdha» (1894–1905), versioni i National Gallery-t të Londrës, si dhe vepra të huazuara nga Muzeu Nelson-Atkins në Kansas City, Phillips Collection në Uashington, muze zvicerane dhe koleksioni Goulandris. Mes artistëve që ekspozohen krah Cézanne-it janë Gauguin, Matisse, Picasso — i cili e quante mjeshtrin «babai i të gjithëve ne» — Mondrian, Joan Mitchell, Roy Lichtenstein, Ellsworth Kelly, Bridget Riley, Georg Baselitz, Andy Warhol, Jasper Johns dhe Zao Wou-Ki.

Karriera e Cézanne-it nuk nisi me njohje të menjëhershme: në fund të viteve 1880 ai kishte hequr dorë nga ekspozimi aktiv, por artistët dhe koleksionistët takonin veprat e tij në dyqanin parisien të Julien «Père» Tanguy-t, ndërsa tregtari Ambroise Vollard i hapi në 1895 ekspozitën e parë personale. Pas vdekjes, ekspozita e madhe e vitit 1907 në Salon d’Automne vulosi famën që i kishte munguar gjatë jetës. Krahas ekspozitës, kanali France 5 transmeton më 2 tetor dokumentarin e ri 60-minutësh «Looking for Cézanne».