Colossal prezanton GenoMorph, platformën me inteligjencë artificiale për rikthimin e specieve të zhdukura

Kompania Colossal Biosciences prezantoi të mërkurën një platformë të re me inteligjencë artificiale, të quajtur GenoMorph, e cila synon të përshpejtojë projektet e saj për rikthimin e specieve të zhdukura, siç raporton TechCrunch në një material ekskluziv.

Platforma kombinon morfologjinë tredimensionale, gjenomikën krahasuese dhe biologjinë e zhvillimit për të dalluar gjenet që duhen ndryshuar në projektet ku të dhënat gjenetike janë shumë të pakta. Rasti më i vështirë është dodo-ja: shkencëtarët kanë në dispozicion vetëm një gjenom të plotë të zogut të zhdukur, ndërsa për mamuthin leshtor kanë siguruar rreth njëqind gjenome, sepse, siç shpjegon kompania, klima e ftohtë ku jetonte mamuthi e ruan ADN-në shumë më mirë se tropikët ku jetonte dodo-ja.

Për ndërtimin e GenoMorph, që zgjati më shumë se një vit, ekipi mblodhi të dhëna zhvillimi nga pula, thëllëza, rosa dhe pëllumba, dhe i kombinoi me informacion gjenetik dhe matje tredimensionale të kafkave nga më shumë se 70 lloje zogjsh, siç tha për TechCrunch drejtori ekzekutiv dhe bashkëthemeluesi i Colossal, Ben Lamm. Inteligjenca artificiale mëson cilat rajone të ADN-së aktivizohen ndërsa zogjtë zhvillojnë sqepin dhe strukturat e fytyrës, dhe parashikon cilat “çelësa” gjenetikë i dhanë dodo-së pamjen e saj karakteristike. Deri tani platforma ka dalluar rreth 2.300 objektiva premtues të ndryshimit të ADN-së për formën e kafkës dhe të fytyrës së dodo-së, të cilët mund të testohen në laborator.

Kompania prezantoi edhe një sistem të ri që përdor nanogrimca lipidike për të çuar mjetet e ndryshimit të gjeneve drejtpërdrejt në embrionet e zogjve në zhvillim, duke i lejuar shkencëtarët të shohin ndikimin e ndryshimeve pa pritur që zogjtë të arrijnë moshën e riprodhimit. Ndërkohë, kolonia e saj e pëllumbit të Nikobarit — i afërmi më i afërt i gjallë i dodo-së — ka arritur në 36 zogj, dhe ekipi ka krijuar me sukses qelizat thelbësore që kthehen në vezë dhe spermë.

Lamm theksoi se vetë platforma nuk bën ndryshime gjenetike: ajo vetëm dallon ndryshimet që ia vlen të hetohen, në mënyrë që inxhinieria gjenetike të bëhet, sipas tij, më e saktë, më e kontrolluar dhe më e testueshme.