Federata” e grumbulluesve: Një kartel që rrit çmimet dhe varfëron fermerin

Nga të dhënat por dhe nga fakti që qeveria është shumë e ndjeshme për produktet buqësore që shiten trotuareve , duket se grumbulluesit e fruta perimeve funksionojnë si federata e shurupit të panjës në Kebek të Kanadasë, provincë e cila prodhon më shumë se 70 përqind të shurupit të panjës në botë .

Federata e Shurupit të Panjës është një kartel po aq i pangopur sa OPEC . Me vendim të qeverisë kanadese të gjithë prodhuesit e vegjël duhet t’ja shesin prodhimin Federatës.

Çdo pranverë , 7.400 prodhuesit e provincës dërgojnë prodhimin e tyre tek federata.

Pavarësisht faktit nëse prodhimi është i bollshëm apo i pakët federata i mban çmimet e larta në treg duke kontrolluar sasitë që hedh në treg .

Kur federata dyshon se fermerët po prodhojnë dhe shesin jashtë sistemit, ajo me ndihmën e qeverisë vendos gjoba edhe sekuestron prodhimin.

E njëjta gjë ndodh edhe në Shqipëri. Fermeri në mungesë të kapaciteteve për ti shitur produktet direkt tek konsumatori, i dorëzon produktet tek 2 apo 3 grumulluesit të cilët funksionojnë si kartel. Ja blejnë fermerit domaten me çmim 60 lek/kg, (shpesh me lek në dorë) edhe e shesin me 350 lek . Ndonjë fermer rebel që del në rrugë për të shitur produktet e veta, si e vetmja mundësi për të përfituar sa meriton nga djersa e tij , shpartallohet nga qeveria në emër të sigurisë ushqimore .

Për më tepër, si një kujtesë për debatit që po bëhet sot, eksperienca në tregun e fruta perimeve tregon se taksimi nuk stabilizon strukturën e tregjeve edhe aq më pak të ulë çmimet. Në 2014 qeveria përdori teknikat e taksimit si një mënyrë për të siguruar tregje për fermerët vendas me qëllim rritjen e konkurrencës në treg edhe uljen e çmimeve. Ajo ju dha mundësi fermerëve të shisnin produktet e tyre tek grumulluesit me çmimin e plotë me TVSH por pa i detyruar ata të përfshiheshin në skemën e TVSH-së. Qeveria lejoi autofaturimin nga ana e grumulluesve për produktet e blera nga fermerët duke ulur ngarkesën fiskale mbi ta me qëllim uljen e çmimit final . Por përqëndrimi i tregut vetëm tek një numër i kufizuar grumbulluesish, me gjithë lehtësinë fiskale të qeverisë, nuk ulën çmimit, përkundrazi ato ndihmuan në krijimin edhe forcimin e “federatës” e grumbulluesve të frutave dhe perimeve , të cilët u bënë përfituesit eskluziv të TVSH-së së autofaturuar , duke lënë duar bosh fermerët që teorikisht kjo skemë taksimi pretendonte të ndihmonte.

Puna në qeveri më mësoi dallimin midis ekonomistëve të mirë edhe të këqinj. Ajo që e dallon një ekonomist të keq nga një i mirë është se ekonomisti i keq mund të shohë vetëm atë që duket ndërsa ekonomisti i mirë dallon edhe pasojat ende të padukshme që do të vijnë pas efektit të dukshëm të një veprimi. Ekonomisti i mirë peshon meritat e një propozimi, një politike ose një institucioni duke marrë parasysh si efektet që ai edhe të tjerët mund të shohin, ashtu edhe pasojat e ardhshme që ai parashikon por të tjerët jo.

Politikat ekonomike kanë nevojë për ekonomistë të mirë .