Gen Z mposht brezat në tregun e artit: anketa Art Basel dhe UBS e shpall brezin më të madh shpenzues në 2026

Brezi Z po e përmbys hierarkinë e tregut të artit. Anketa “Art Basel and UBS Survey of Global Collecting 2026”, e realizuar nga Arts Economics e drejtuar nga dr Clare McAndrew dhe publikuar më 8 tetor 2026, e shpall Gen Z-in brezin më të madh shpenzues mes koleksionistëve me pasuri të lartë në botë, siç njofton Art Basel.

Sondazhi, që përfshin përgjigjet e 3,100 personave në dhjetë tregje kryesore — nga SHBA-ja dhe Britania te Kina, Franca, Gjermania, Japonia, Brazili e Australia — tregon se koleksionistët e brezit Z shpenzuan mesatarisht 347,460 dollarë për art të mirë në 2025 dhe në gjysmën e parë të 2026, më shumë se dyfishi i çdo brezi tjetër të anketuar dhe me një rritje prej 19 për qind. Shpenzimet mesatare të gjithë koleksionistëve të pasur u rritën në 124,265 dollarë në 2025, 13 për qind më shumë se një vit më parë. Vetëm një për qind e tyre bleu një vepër mbi një milion dollarë — dhe gati gjysma e këtyre blerësve në 2026 i përket brezit Z.

Origjinaliteti dhe rrallësia kryesojnë motivet e blerjes në të gjitha brezat, me 43 për qind, përpara respektimit nga ekspertët dhe admirimit në qarqet e koleksionistëve, sipas ankëtës. Por tek Gen Z kjo prirje është më e fortë: 48 për qind e tyre e vendosin unicitetin në plan të parë, kundrejt 38 për qind te brezi “Baby Boomers”. Familja mbetet rruga më e zakonshme drejt koleksionimit — 28 për qind e koleksionistëve filluan kështu, ndërsa tek Gen Z përqindja ngjitet në 40 për qind, dhe gati 90 për qind e tyre i kanë ruajtur veprat e trashëguara.

Teknologjia po ndryshon thellësisht mënyrën e blerjes. 72 për qind e koleksionistëve kryejnë kërkim të pavarur përpara një blerjeje, nga 62 për qind një vit më parë, me Gen Z-in në krye me 80 për qind. Përdorimi i aplikacioneve dhe i mjeteve të inteligjencës artificiale për këshilla dhe rekomandime u rrit në 22 për qind, nga vetëm 4 për qind në 2024, ndërsa 58 për qind përdorin burime online. Koleksionistët në Kinën kontinentale, Hong Kong dhe Singapor renditen ndër më kërkuesit dhe më të orientuarit drejt këshillave në botë. Sondazhi shënon gjithashtu një përqafim të filantropisë: 23 për qind e të anketuarve planifikojnë donacione për muze, një sinjal i angazhimit të brezit të ri për trashëgiminë kulturore.