Hapet sot në Riehen retrospektiva e parë europiane e Ruth Asawa-s: rreth 200 vepra në Fondation Beyeler

Fondation Beyeler në Riehen, pranë Bazelit, hap sot, 18 tetor, retrospektivën e parë europiane kushtuar Ruth Asawa-s (1926–2013), artistes japonezo-amerikane që e shndërroi telin e thjeshtë në një nga gjuhët më të njohura të skulpturës së shekullit XX, siç njofton Artprice. Ekspozita, e cila mbetet e hapur deri më 10 janar 2027, sjell rreth 200 vepra nga gjashtë dekada krijimtarie: skulpturat e varura prej teli të thurur në lakë, bronxe, vizatime, printe, piktura dhe materiale nga porositë e saj publike.

Shfaqja e Riehenit është ndalesa e katërt dhe e fundit e një turneu të madh ndërkombëtar, i lindur nga partneriteti mes Muzeut të Artit Modern të San Franciskos (SFMOMA) dhe Muzeut të Artit Modern në Nju Jork (MoMA), pas etapave në San Francisko, në MoMA dhe në Muzeun Guggenheim të Bilbaos; prezantimi zviceran është përgatitur nga vetë Fondation Beyeler. Për publikun europian, i mësuar ta njohë Asawa-n kryesisht nga imazhet e skulpturave të saj, kjo është mundësia e rrallë ta shohë veprën në gjithë gjerësinë e saj, përtej formave të varura që e bënë të famshme.

Pak fije teli, një varg lakesh dhe prej tyre lind një formë: skulpturat e Asawa-s janë volume të hapura, nëpër të cilat syri kalon lirshëm, dhe ku dora e artistes mbetet e dukshme lak pas laku. Teknikën e thurjes së telit ajo e përpunoi në fund të viteve ’40 në Black Mountain College, kolegji eksperimental i Karolinës së Veriut ku studioi nën Josef Albers-in dhe u takua me Buckminster Fuller-in e Merce Cunningham-in, duke u frymëzuar edhe nga thurja tradicionale meksikane e shportave që e kishte parë në Toluca. Adoleshentja që në vitin 1942 ishte internuar me familjen në kampet amerikane për japonezo-amerikanët do të bëhej, brenda pak vitesh, një nga zërat më origjinalë të artit amerikan.

Nga viti 1949, kur u vendos në San Francisko, Asawa ndërtoi paralelisht veprën dhe jetën familjare — rriti gjashtë fëmijë me bashkëshortin, arkitektin Albert Lanier, pa e ndalur kurrë punën — ndërsa nga fundi i viteve ’60 realizoi dhjetëra porosi publike, shatërvane, murale dhe memoriale, dhe u bë një nga zërat më të fortë për edukimin artistik në shkollat e zonës së Gjirit. Ekspozita e Beyeler-it e vendos këtë angazhim qytetar në zemër të rrëfimit: arti dhe mësimdhënia, abstraksioni dhe figura, zanati dhe krijimtaria e lirë nuk ndahen në veprën e saj, por ushqejnë njëra-tjetrën, nga vizatimi i hershëm deri te skulptura e fundit.