Kjo dietë popullore “e shëndetshme për zemrën” mund të mos jetë më e mira

Sëmundjet e zemrës vazhdojnë të jenë një nga shkaqet kryesore të vdekjeve në mbarë botën, ndaj prej dekadash studiuesit po përpiqen të kuptojnë se cili regjim ushqimor ofron mbrojtjen më të mirë. Dihet tashmë se ushqimi ndikon drejtpërdrejt në shëndetin e zemrës, por ende vazhdojnë kërkimet për të përcaktuar modelin më efektiv të të ushqyerit.

Për shumë vite është besuar se një dietë me pak yndyrë është zgjedhja ideale për shëndetin kardiovaskular. Nga ana tjetër, dieta mesdhetare është vlerësuar vazhdimisht për përfitimet e saj dhe është mbështetur nga studime të shumta shkencore.

Një studim i ri, i botuar në revistën American Journal of Clinical Nutrition, krahasoi drejtpërdrejt dietën mesdhetare, rekomandimet ushqimore të Shoqatës Amerikane të Zemrës dhe dietën me pak yndyrë për të parë se cila lidhet me rrezikun më të ulët për sëmundjet e zemrës.

Si u krye studimi?

Studiuesit analizuan të dhënat nga dy prej studimeve më të mëdha dhe më afatgjata në Shtetet e Bashkuara, të cilat kanë ndjekur për vite me radhë zakonet ushqimore, stilin e jetesës dhe gjendjen shëndetësore të dhjetëra mijëra pjesëmarrësve. 

Në vend që të organizonin një provë të re klinike, ata përdorën një metodë statistikore që simulon rezultatet e një studimi të rastësishëm duke u bazuar në të dhënat ekzistuese.

U krahasuan tre modele ushqimore:

Dieta mesdhetare, e pasur me vaj ulliri, arra, peshk, perime dhe bishtajore.

Rekomandimet ushqimore të Shoqatës Amerikane të Zemrës për vitin 2020, të cilat theksojnë konsumimin e frutave, perimeve, peshkut dhe drithërave të plota.

Dieta me pak yndyrë, e cila kufizon ushqimet e skuqura, arrat, ëmbëlsirat, peshkun e yndyrshëm dhe përdorimin e yndyrave apo vajrave në gatim dhe sallata.

Më pas u llogarit se si do të ndryshonte rreziku për sëmundje kardiovaskulare gjatë një periudhe 20-vjeçare nëse pjesëmarrësit do t’i ndiqnin me përpikëri secilin prej këtyre modeleve ushqimore.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se ky nuk ishte një eksperiment klasik ku pjesëmarrësit u caktuan rastësisht të ndiqnin një dietë të caktuar. Për këtë arsye, studimi tregon lidhje mes mënyrës së të ushqyerit dhe rrezikut për sëmundje, por nuk mund të provojë shkak-pasojë.

Çfarë zbuloi studimi?

Te personat me rrezik të lartë për sëmundje të zemrës, rezultatet ishin mjaft domethënëse.

Pas 20 vitesh, rreziku i vlerësuar për zhvillimin e sëmundjeve kardiovaskulare ishte:

35.9% për ata që ndiqnin dietën me pak yndyrë;

28.2% për ata që ndiqnin dietën mesdhetare;

31.2% për ata që ndiqnin rekomandimet e Shoqatës Amerikane të Zemrës.

Edhe pse diferencat në përqindje mund të duken të vogla, studiuesit theksojnë se ato janë klinikisht të rëndësishme.

Përfitimet nuk u kufizuan vetëm tek ulja e rrezikut për sëmundje të zemrës. Dieta mesdhetare dhe modeli ushqimor i Shoqatës Amerikane të Zemrës u shoqëruan edhe me:

më pak raste të sëmundjeve koronare;

më pak vdekje nga shkaqe kardiovaskulare;

më pak vdekje nga çdo shkak.

Përjashtimi i vetëm ishte goditja në tru. Studiuesit nuk gjetën prova të qarta se ndonjëra prej dietave e ulte ndjeshëm këtë rrezik, gjë që mund të lidhet me faktin se goditjet në tru kanë shkaqe të ndryshme dhe janë më komplekse.

Kur u analizua edhe popullsia e përgjithshme, jo vetëm personat me rrezik të lartë, përfitimet ishin disi më të vogla, por përsëri të dukshme. Kjo sugjeron se këto modele ushqimore mund të jenë të dobishme për shumicën e njerëzve, ndërsa efektet më të mëdha vërehen tek ata që kanë më shumë faktorë rreziku.

Kufizimet e studimit

Autorët pranojnë se studimi ka disa kufizime. Të dhënat mbi ushqimin u bazuan në deklarimet e vetë pjesëmarrësve, çka mund të sjellë pasaktësi.

Gjithashtu, dieta mesdhetare e analizuar nuk ishte identike me versionin tradicional të përdorur në studimet europiane, por një variant i përshtatur për stilin e jetesës në Shtetet e Bashkuara. Për shembull, studiuesit nuk mundën të përcaktonin sa nga vaji i konsumuar ishte vaj ulliri ekstra i virgjër dhe sa ishte vaj ulliri i zakonshëm.

Një tjetër kufizim ishte përbërja e pjesëmarrësve. Shumica ishin profesionistë të shëndetësisë me ngjyrë të bardhë, ndaj rezultatet mund të mos vlejnë njësoj për të gjitha grupet e popullsisë.

Çfarë do të thotë kjo në praktikë?

Mesazhi kryesor është se thjesht ulja e yndyrës në ushqim nuk duket të jetë strategjia më efektive për mbrojtjen e zemrës. Nëse yndyrat hiqen nga dieta pa u zëvendësuar me ushqime cilësore, përfitimet mund të jenë të kufizuara.

Në vend të kësaj, studimi mbështet një model të qartë ushqimor që përfshin:

shumë perime;

bishtajore;

peshk;

drithëra të plota;

arra;

vaj ulliri.

Zëvendësimi i ushqimeve shumë të përpunuara me produkte thjesht “me pak yndyrë” nuk sjell domosdoshmërisht të njëjtin efekt. Sipas studiuesve, cilësia e ushqimeve ka shumë më tepër rëndësi sesa ulja e sasisë së yndyrës.