Kryetari i British Museum, George Osborne: marrëveshja për skulpturat e Partenonit është e mundur, por me ndarje mes Athinës dhe Londrës

Kryetari i Muzeut Britanik, George Osborne, deklaroi të martën në Athinë se Greqia dhe Mbretëria e Bashkuar mund të arrijnë më në fund një marrëveshje për skulpturat e Partenonit, nëse të dyja palët tregojnë fleksibilitet. «Mbetem optimist se mund të arrijmë një marrëveshje», tha Osborne në një intervistë për Bloomberg, duke shtuar se një marrëveshje e suksesshme kërkon që askush të mos presë t’i marrë të gjitha.

Sipas propozimit të Osborne-it, skulpturat që sot ruhen në Londër do të mund të ekspozoheshin edhe në Athinë, por mbi një bazë të përbashkët, të ndarë mes dy kryeqyteteve. Ai pranoi se kjo nuk është pozicioni i të gjithë zërave në Greqi, por nënvizoi se ky është qëndrimi i muzeut dhe se përparimi mund të bëhet vetëm në këtë frymë. Ish-kancelari i Thesarit britanik e ka marrë rolin e ndërmjetësit që kur mori drejtimin e Muzeut Britanik në vitin 2021 dhe në fillim të vitit 2023 një marrëveshje për kthimin gradual të skulpturave, në kuadër të një shkëmbimi kulturor, dukeshe pranë; megjithatë, më shumë se tre vjet më vonë, ajo ende nuk është finalizuar.

Mosmarrëveshja për skulpturat e shekullit V para Krishtit zgjat prej gati dy shekujsh: pjesët e friza dhe të pedimenteve u hoqën nga Partenoni në fillim të shekullit XIX nga diplomati britanik Lord Elgin dhe sot gjenden në Muzeun Britanik, ndërsa pjesa tjetër e monumentit ruhet në Muzeun e Akropolit në Athinë. Athina kërkon prej dekadash ribashkimin e të gjithë ansamblit në kryeqytetin grek.

Qëndrimi i qeverisë greke mbetet i kundërt me formulën e ndarjes. Kryeministri Kyriakos Mitsotakis ka shkruar në shtator se Greqia nuk mund të pranojë asnjë marrëveshje që do t’i kërkonte të njohë pronësinë e Muzeut Britanik mbi skulpturat, apo një skemë që do ta detyronte të «huazojë» pjesë të monumentit të vet. Më 6 tetor, Mitsotakis deklaroi gjithashtu se çështja e skulpturave do të jetë pjesë e diskutimeve për marrëdhëniet e ardhshme mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Europian, duke e cilësuar atë një çështje për të gjithë Europën, jo vetëm për Greqinë.

Deklarata e Osborne-it nga Athina sinjalizon se, pavarësisht ngërçit diplomatik, kanali i bisedimeve mes muzeut dhe palës greke mbetet i hapur — por distanca mes formulës së «bashkëjetesës» së skulpturave në dy kryeqytete dhe kërkesës greke për kthimin e tyre të plotë mbetet ende e madhe.