«Libri si ëndërr»: MoMA hap ekspozitën e madhe për librat surrealistë, nga manifesti i Breton-it te xhami i thyer i Éluard-it

Muzeu i Artit Modern në Nju Jork (MoMA) hap më 4 tetor 2026 ekspozitën «The Surrealist Book: Tomorrow Lives in Mirrors» (Libri surrealist: E nesërmja jeton në pasqyra), e cila qëndron e hapur deri më 23 janar 2027, ndërsa parapremierat për anëtarët mbahen më 1–3 tetor, sipas faqes zyrtare të shtypit të muzeut.

Ekspozita tregon ndikimin e librave të artistëve — libra të krijuar si vepra arti — brenda lëvizjes surrealiste. Për surrealistët, siç njofton MoMA, libri ishte një mjet eksperimenti subversiv për të zhbllokuar nënvetëdijen dhe për të promovuar idetë revolucionare.

Është hera e parë që MoMA prezanton dhuratën transformuese të Helen dhe Sam Zell, e cila mbërriti në muze në vitin 2022 — një nga koleksionet më të rëndësishme të librave të artistëve.

Mes veprave të ekspozuara spikasin manifesti i surrealizmit i André Breton-it (1924), i rilidhur në metal të lëmuar (nikel-argjend), si dhe «Défense de savoir» (1928) i Paul Éluard-it me vizatim të Giorgio de Chirico-s, i rilidhur në vitin 1936 me kopertina që mbajnë fletë xhami të thyer mes fletëve të plumbit. Ekspozita përfshin gjithashtu libra me poezi dashurie të shoqëruara me fotografi të solarizuara, si dhe lidhje skulpturore që i kthejnë librat në vepra hibride interaktive.

Në ekspozitë janë përfshirë vepra të artistëve André Breton, Claude Cahun, Salvador Dalí, Paul Éluard, Max Ernst, Toyen, Unica Zürn, Ray Johnson, Giorgio de Chirico dhe Georges Hugnet. Ekspozita është kuruar nga Jodi Hauptman dhe Starr Figura.