Muzeu Norton Simon kundërpadit trashëgimtarët për diptikun e Cranach-ut: «Adam dhe Eve» sërish në gjyq në Los Anxhelos

Muzeu Norton Simon i Artit në Pasadena të Kalifornisë ka paraqitur kundërpadi në Gjykatën e Lartë të Los Anxhelosit, duke kërkuar që t’i konfirmohet pronësia mbi diptikun «Adam dhe Eve» të Lucas Cranach Plakut, vepër e shekullit XVI. Sipas ARTnews, padia e muzeut, e paraqitur të mërkurën, rihap një mosmarrëveshje gjyqësore dhjetëravjeçare për pikturën e plaçkitur nga nazistët përpara se ta blinte themeluesi i muzeut.

Kundërpadia i përgjigjet padisë së paraqitur në shtator nga Federata Hebraike e Los Anxhelosit të Madh dhe kryetari i bordit të saj, Daniel Gryczman, të cilët kërkojnë kthimin e pikturës. Ata veprojnë në emër të Marei von Saher, trashëgimtares së tregtarit holandez të artit Jacques Goudstikker, pronarit të diptikut përpara Luftës së Dytë Botërore; von Saher, e cila më parë kishte humbur beteja gjyqësore për veprën, ia ka kaluar të drejtat e saj federatës.

Historia e diptikut është e gjatë: Goudstikker e bleu veprën e Cranach-ut në vitin 1931, kur Bashkimi Sovjetik nxori në ankand koleksionin e familjes aristokrate Stroganoff. Pas pushtimit nazist të Holandës në 1940, ai u largua duke lënë pas galerinë me rreth 1,200 vepra dhe vdiq në një aksident gjatë rrugës për në Shtetet e Bashkuara. Nazistët e detyruan kompaninë e tij të shiste asetet dhe Herman Göring, njeriu i dytë i Rajhut, e mori diptikun bashkë me vepra të tjera; forcat aleate i gjetën pas luftës dhe ia kthyen qeverisë holandeze, ndërsa e veja, Desirée Goudstikker, nuk kërkoi kthimin e Cranach-ut.

Në vitin 1961 një trashëgimtar i familjes Stroganoff kërkoi kthimin e veprës, duke pretenduar se ishte plaçkitur nga sovjetikët; marrëveshja e vitit 1966 i lejoi ta blinte, dhe më pas ai ia shiti Fondacionit të Artit Norton Simon për 800,000 dollarë. Që atëherë diptiku ekspozohet publikisht në muze. Von Saher i nisi përpjekjet për kthimin në 1998, paditi muzeun në 2007 dhe kërkesa e saj u rrëzua tri herë; në gusht 2016 gjykata vendosi pas 12 vjetësh proces se pronari i ligjshëm ishte muzeu, dhe Gjykata e Lartë refuzoi ta rihapte çështjen.

Trashëgimtarët tani mbështeten te ndryshimet e Aktit për Rikuperimin e Artit të Shpronësuar gjatë Holokaustit (HEAR Act), sipas të cilave të paditurit amerikanë në çështjet e kthimit nuk mund të përdorin disa mbrojtje, mes tyre parashkrimin dhe doktrinën e «aktit të shtetit». Një përfaqësues i Federatës Hebraike nuk iu përgjigj ende kërkesës për koment mbi kundërpadinë e muzeut.