Përpjekjet për lirimin e Ratko Mlladiqit, glorifikimi dhe reagimet ndërkombëtare

Autoritetet në Serbi dhe disa udhëheqës serbë në Bosnjë-Hercegovinë po shtyjnë për lirimin e Ratko Mlladiqit, të dënuar me burg të përjetshëm për krime lufte. Familjarët e tij kanë deklaruar se ai është rëndë i sëmurë dhe kërkojnë që ai të mbyllë dënimin jashtë qelisë; deri tani institucionet përgjegjëse nuk kanë miratuar kërkesat për lirim.

Sipas javanews, figura të larta shtetërore në Serbi, përfshirë kryetarin e Beogradit Aleksandar Shapiq dhe presidentin Aleksandar Vuçiq, kanë shprehur mbështetje për lirimin e Mlladiqit dhe e kanë paraqitur si figurë të lavdishme. Po ashtu, Ministria e Drejtësisë së Serbisë ka dorëzuar garanci pranë Hagës në përpjekje për ta siguruar lirimin e tij.

Ratko Mlladiq u dënua nga Tribunalit i OKB-së për ish-Jugosllavinë me burgim të përjetshëm për gjenocidin në Srebrenicë, për përgjegjësi në ekzekutimin e mijëra civilëve gjatë rrethimit të Sarajevës dhe për dhjetëra mijëra krime të tjera në Bosnjë-Hercegovinë, përfshirë edhe marrjen peng të paqeruajtësve të OKB-së. Ai ka qenë komandant i forcave serbe të Bosnjës gjatë viteve 1992–1995; vlerësohet se gjenocidi në Srebrenicë ishte i pari në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.

Kultivimi i imazhit të Mlladiqit si heroi kombëtar është i pranishëm në hapësirën publike: grafite, murale dhe ndonjëherë manifestime publike që e lavdërojnë, ndërsa viktimat dhe kujtesa e tyre mbeten të injoruara. Iniciativa e të Rinjve për të Drejtat e Njeriut ka paraqitur ankesë pranë Komisionerit për Mbrojtjen e Barazisë kundër kryetarit të Beogradit, duke e cilësuar publikimin e imazhit të Mlladiqit si gjuhë urrejtjeje dhe diskriminim ndaj popullit boshnjak dhe kroat. Aktivistë të të drejtave të njeriut që kanë kundërshtuar muralet janë përballur me ndëshkime, dhe mediat e pavarura raportojnë mbi qindra rastet e glorifikimit publik që mbeten të pandëshkuara.

Prokurorë ndërkombëtarë dhe shoqata të viktimave kanë paralajmëruar se lirimi i mundshëm i Mlladiqit do të dërgonte një mesazh të rrezikshëm dhe do të përbënte padrejtësi për viktimat e luftës. Kryeprokurori i Mekanizmit Ndërkombëtar Rezidual për Tribunalet Penale, Serge Brammertz, ka folur për një atmosferë mohimi të krimeve në Serbi, ndërsa kryeprokurori kroat Ivan Turudiq ka theksuar se lirimi, pavarësisht gjendjes shëndetësore, do të ishte një sinjal i keq. Raporton javanews se presioni politik dhe publik mbeten faktorë kyç në këtë debat ndërsa institucioni i Hagës vazhdon të shqyrtojë kërkesat për lirimin e tij.