Përshkallëzim i rrezikshëm në Lindjen e Mesme: Izraeli godet objektet bërthamore dhe industriale të Iranit

Konflikti mes Izraelit dhe Iranit ka hyrë në një fazë të re dhe shumë më të rrezikshme, pasi ushtria izraelite konfirmoi se ka goditur një impiant për përpunimin e uraniumit në qytetin qendror iranian Yazd. Ky zhvillim shënon një përshkallëzim të ndjeshëm të luftës, në një kohë kur diplomatë ndërkombëtarë po përpiqen të ndërmjetësojnë një marrëveshje për ndalimin e luftimeve mes Iranit dhe aleancës SHBA-Izrael.

Sipas Forcave Ajrore izraelite, objekti i goditur ishte një pjesë kyçe e infrastrukturës bërthamore të Iranit, i përdorur për nxjerrjen e materialeve të domosdoshme për pasurimin e uraniumit. Autoritetet iraniane e konfirmuan sulmin, por theksuan se nuk pati viktima apo rrjedhje radioaktive.

Një tjetër predhë goditi zonën pranë centralit bërthamor të Bushehrit, por sipas Teheranit nuk u shkaktuan dëme teknike apo njerëzore.

Dita e premte shënoi ditën e 28-të të konfliktit, me një valë të gjerë sulmesh që përfshinë objektiva të ndryshme strategjike në të gjithë territorin iranian. Mes tyre përmenden kompleksi i ujit të rëndë në Khondab, si dhe dy nga fabrikat më të mëdha të çelikut në vend, Khuzestan Steel dhe Mobarakeh në Isfahan.

Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, paralajmëroi se vendi i tij do të kërkojë një “çmim të rëndë” për këto sulme, duke akuzuar Izraelin për goditje ndaj infrastrukturës kritike civile dhe industriale. Ai përmendi gjithashtu sulme ndaj centraleve energjetike dhe objekteve bërthamore civile.

Sulmet nuk u kufizuan vetëm në objektiva industriale. Raportohet për goditje në zona përreth Teheranit, si dhe në qytetet Kashan dhe Ahvaz, ndërsa në Qom u konfirmua vdekja e 18 personave.

Bilanci i përgjithshëm i viktimave që nga fillimi i luftës më 28 shkurt ka kaluar 1,900 të vrarë nga sulmet e përbashkëta SHBA-Izrael. Autoritetet iraniane pretendojnë se janë dëmtuar të paktën 120 muze dhe objekte të trashëgimisë kulturore, një akuzë që rrit shqetësimet për shkatërrimin e identitetit historik të vendit.

Analistja Negar Mortazavi deklaroi për mediat se edhe qytetarët iranianë kritikë ndaj qeverisë po e shohin gjithnjë e më shumë këtë konflikt si një sulm ndaj popullit dhe jo vetëm ndaj regjimit. Sipas saj, goditjet ndaj infrastrukturës civile si uji, energjia, spitalet dhe shkollat janë “të papranueshme”.

Nga ana tjetër, ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, paralajmëroi se fushata ushtarake do të intensifikohet më tej, duke akuzuar Iranin për sulme të qëllimshme ndaj civilëve izraelitë.

Edhe Garda Revolucionare iraniane ka rritur tonet, duke paralajmëruar se konflikti ka hyrë në një fazë të re, ku “nuk do të jetë më një sy për një sy”, dhe duke u bërë thirrje punonjësve të kompanive të lidhura me SHBA dhe Izraelin të largohen menjëherë nga vendet e tyre të punës në rajon.

Ndërkohë, tensionet janë rritur edhe përreth Ngushticës së Hormuzit, një arterie jetike për tregtinë globale të energjisë. SHBA ka paralajmëruar se planet e Iranit për vendosjen e tarifave për anijet janë “të paligjshme dhe të rrezikshme”, ndërsa Teherani ka deklaruar se ka ndaluar disa anije që tentonin të kalonin në këtë korridor strategjik.

Vendet e G7 kanë bërë thirrje për rikthimin e lirisë së lundrimit pa tarifa në përputhje me ligjin ndërkombëtar, ndërsa OKB ka krijuar një task-forcë për të garantuar vazhdimësinë e furnizimeve globale, veçanërisht për plehrat kimike dhe lëndët e para.

Në planin diplomatik, SHBA pretendon se negociatat për përfundimin e luftës po përparojnë, por Irani i ka hedhur poshtë këto deklarata si “të njëanshme dhe të padrejta”. Teherani kërkon reparacione lufte dhe njohjen e kontrollit të tij mbi Ngushticën e Hormuzit si kushte për një marrëveshje të mundshme.

Ndërmjetësimi ndërkombëtar vazhdon, me Pakistanin që po transmeton mesazhe mes palëve, ndërsa Turqia dhe Egjipti janë përfshirë gjithashtu në përpjekjet për uljen e tensioneve.

Pasojat e konfliktit po ndihen edhe në nivel global. Programi Botëror i Ushqimit ka paralajmëruar se lufta mund të rrisë numrin e njerëzve në pasiguri ushqimore në 363 milionë, duke reflektuar ndikimin e çmimeve të energjisë dhe zinxhirëve të furnizimit, veçanërisht për vendet me të ardhura të ulëta.

Ndërsa lufta hyn në javën e pestë, frika për një përshkallëzim të pakontrolluar dhe përhapje rajonale mbetet më e madhe se kurrë.