Pse standardizimi i statistikave gjyqësore nuk është një çështje teknike

Në shumicën e diskutimeve për drejtësinë, vëmendja shkon te ligjet, institucionet apo vendimet gjyqësore. Më rrallë flitet për një element më pak të dukshëm, por vendimtar: si i masim këto procese.

Realiteti është i thjeshtë. Sistemi i drejtësisë prodhon shumë të dhëna, por jo gjithmonë të krahasueshme. Institucione të ndryshme përdorin përkufizime, metoda dhe struktura raportimi që nuk përputhen plotësisht. Kjo krijon një problem themelor: e bën të vështirë të kemi një pamje të vetme dhe të besueshme për funksionimin e sistemit në tërësi.

Kur nuk kemi një standard të përbashkët, edhe pyetjet më bazike bëhen të paqarta. Sa zgjat një çështje? Ku krijohet stoku? A po përmirësohet realisht performanca? Përgjigjet ekzistojnë, por jo gjithmonë në të njëjtën “gjuhë”.

Standardizimi i statistikave gjyqësore synon pikërisht këtë: të krijojë një gjuhë të përbashkët për të dhënat. Kjo do të thotë të njëjtat përkufizime, të njëjtat kategori dhe të njëjtat metoda raportimi në të gjithë sistemin. Jo për të prodhuar më shumë statistika, por për t’i bërë ato të përdorshme.

Kjo është arsyeja pse marrëveshjet ndërinstitucionale kanë rëndësi. Ato nuk shtojnë një shtresë të re burokratike. Ato krijojnë kushtet që të dhënat e prodhuara nga institucione të ndryshme të lidhen me njëra-tjetrën dhe të lexohen si një e tërë.

Përfitimi nuk është vetëm institucional. Për qytetarin, kjo përkthehet në diçka shumë konkrete: një sistem më të kuptueshëm dhe më të parashikueshëm. Sepse vetëm kur e dimë saktë si funksionon sistemi, mund të ndërhyjmë aty ku duhet — dhe jo aty ku duket.

Në fund, drejtësia nuk përmirësohet vetëm duke ndryshuar rregullat. Përmirësohet edhe duke përmirësuar mënyrën si e kuptojmë atë. Dhe kjo nis me një gjë të thjeshtë: të dhëna që flasin të njëjtën gjuhë.