Putin i propozoi Trumpit një samit tripalësh me Xi Jinping për Ukrainën, pa Zelenskyn në tryezë

Presidenti rus Vladimir Putin i ka propozuar presidentit amerikan Donald Trump dhe liderit kinez Xi Jinping që të tre të takohen muajin e ardhshëm për të biseduar mbi Ukrainën, në një përpjekje për të negociuar fundin e konfliktit katërvjeçar me kushte që do t’i shkonin për shtat Moskës, siç raporton The Wall Street Journal, duke cituar persona të njohur me diskutimet. Edhe Reuters e transmetoi raportimin të hënën në mëngjes. Një samit i tillë, pa përfshirjen e presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky, do të ishte i paprecedentë dhe, sipas gazetës, do të ngrinte alarmin në kryeqytetet evropiane e më gjerë.

Putini e paraqiti idenë në telefonatën e 9 tetorit me Trumpin, tha një ish-oficer i inteligjencës ruse i vënë në dijeni për çështjen. Nga e njëjta bisedë doli edhe marrëveshja që SHBA-ja të blejë naftë dizel ruse dhe të lehtësojë shitjen e saj në tregun global. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, i konfirmoi gazetës se diskutimet për një takim të mundshëm po zhvillohen: “Ende nuk ka një kuptim të qartë për vetë takimin apo agjendën e tij të mundshme, megjithëse të tria palët e pranojnë mundësinë hipotetike që një takim i tillë të zhvillohet”, tha Peskov.

Kremlini ka sugjeruar që dialogu tripalësh të mbahet në margjinat e samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC), që zhvillohet më 18 dhe 19 nëntor në Shenzhen, qytetin teknologjik në jug të Kinës. Një zyrtar i lartë amerikan tha se Trump nuk ka rënë dakord për një samit të tillë, por shtoi se presidenti mund ta shohë idenë me sy të mirë, duke pasur parasysh dëshirën e tij për ta përmbushur premtimin për ta mbyllur luftën. Shtëpia e Bardhë refuzoi të komentojë, ndërsa ambasada kineze në Uashington nuk iu përgjigj kërkesës për koment. Sipas personave pranë diskutimeve Moskë–Pekin, zyrtarët rusë ia propozuan idenë Pekinit përmes kanaleve diplomatike dhe pala kineze ka lënë të kuptohet se nuk do të kundërshtonte nëse Trump është dakord.

Plani shihet si një përpjekje e Putinit për të përfituar nga ngrohja e marrëdhënieve mes tij dhe Trumpit, ngrohje që ka alarmuar Ukrainën dhe aleatët e saj në Uashington e në Evropë. Formati e lë jashtë edhe Evropën, të cilën Kremlini e sheh si pengesën kryesore për të siguruar fitoren në Ukrainë, ndërsa për Moskën dialogu tripalësh do të ishte një mënyrë për ta çimentuar anëtarësinë e Rusisë në klubin e fuqive të mëdha globale. Ish-oficeri i inteligjencës tha se ambiciet e Putinit për këtë format janë të gjera, ndonëse jorealiste: një lloj samiti i dytë i Jaltës, që do ta ndante globin në sfera influence. Analistja Yun Sun, drejtore e programit për Kinën në Qendrën Stimson në Uashington, tha se Kina do të dukej si boshti i fuqive të mëdha dhe potencialisht si ndërmjetëse mes SHBA-së dhe Rusisë.

Raportimi vjen në një moment kur përpjekjet e udhëhequra nga SHBA-ja për t’i dhënë fund luftës kanë ngecur: të premten Trump ndaloi zbatimin e sanksioneve ndaj Rusisë që do të hynin në fuqi sipas një projektligji dypartiak të nënshkruar prej tij muajin e kaluar, ndërsa të dielën, në një postim në Truth Social, ai e sulmoi sërish Zelenskyn pas goditjes ukrainase në terminalin e naftës në Shën Petersburg. Për Xi-në, një takim tripalësh në tokën kineze do të ishte një hap i madh në përpjekjen për ta ngritur rolin e Kinës si ndërmjetëse diplomatike, por mbart edhe rrezik: zyrtarët kinezë druhen se një shfaqje gjeopolitike anësore mund të lërë në hije planet e tyre për ta përdorur APEC-un si vitrinë të rolit të Kinës në rajon.