Rembrandt-i i 18-të i Thomas Kaplan-it: zbulohet blerësi i «Shën Gjonit në Patmos» për 9 milionë dollarë

Koleksioni Leiden i miliarderit amerikan Thomas Kaplan njoftoi të hënën, sipas CODART dhe The Art Newspaper, blerjen e pikturës «Saint John on Patmos» (rreth 1661) të Rembrandt van Rijn-it. Lajmi e zbulon atë si blerësin misterioz që kishte paguar 9 milionë dollarë (6.75 milionë stërlina) në ankandin e Sotheby’s në Londër dhjetorin e kaluar.

Piktura meditutive tregon ungjillorin Gjon në mërgimin e tij në ishullin e Patmos-it, pas marrjes së zbulesës — një vepër e vonë e artistit. Ajo kishte qenë jashtë syve të publikut për më shumë se një shekull; studiuesit e njihnin kryesisht nga një fotografi e viteve 1920 që e keqidentifikonte subjektin si Titus-in, djalin e Rembrandt-it. Ekzaminimi teknik dhe restaurimi para ankandit të vitit 2025 zbuluan në sfond një palme — që tregon Patmos-in — dhe një shqiponjë, simbolin e Shën Gjonit, duke konfirmuar temën fetare. Specialistë si Dr. Arthur K. Wheelock Jr., këshilltar i lartë i Koleksionit Leiden, e pranojnë atribuimin e veprës Rembrandt-it. Sipas ekspertëve, Rembrandt-i me gjasë e përdori djalin e tij Titus si model për Shën Gjonin, duke bashkuar kuptimin fetar me një shprehje personale të lidhjes at e bir.

Provenienca e veprës është dramatike: gjurmohet që në vitin 1760, kur u shit me koleksionin e Gerard Hoet II në Hagë, kaloi në Leipzig në koleksionin Winckler, pastaj në duar private në Londër e Nju Jork. Në fillim të shekullit XX u keqatribua nxënësit të Rembrandt-it, Carel Fabritius, derisa kuratori i Muzeut Metropolitan Wilhelm Valentiner e njohu si Rembrandt autentik në vitin 1913. Piktura u sekuestrua nga regjimi nazist në vitin 1940 dhe iu kthye familjes Thyssen në vitin 1950, ku qëndroi deri në shitjen e vitit 2025.

Me këtë blerje, Koleksioni Leiden bëhet mbajtësi privat më i madh në botë i veprave të Rembrandt-it, me tetëmbëdhjetë piktura. Kaplan u shpreh se vepra «forcon ndjeshëm narrativën gjithëpërfshirëse që ndjek Koleksioni Leiden». Piktura do të udhëtojë në turneun botëror të koleksionit, me një ekspozitë europiane të planifikuar për vjeshtën e vitit 2027.