Si e thellon lufta SHBA-Izrael kundër Iranit krizën në Gaza

Gaza City, Gaza Strip – Sapo sulmet e para amerikano-izraelite goditën Iranin më 28 shkurt, në Rripin e Gazës nisën të rriten shqetësimet për mënyrën se si konflikti i ri mund të ndikojë mbi një popullsi që tashmë po vuan nga një luftë shkatërrimtare që ka zgjatur më shumë se dy vjet.

Me përhapjen e tensioneve në gjithë rajonin, situata në Gaza është bërë gjithnjë e më komplekse. Izraeli ka forcuar kontrollin mbi pikat kufitare të territorit, duke kufizuar më tej hyrjen e ndihmave jetike humanitare. Ndërkohë, shkeljet e marrëveshjes së “armëpushimit” të arritur me grupin palestinez Hamas në tetor vazhdojnë pa ndërprerje.

Por ndërsa vëmendja globale zhvendoset drejt luftës rajonale që po zhvillohet, shumë njerëz kanë frikë se Gaza do të kalojë në plan të dytë – edhe pse më shumë se dy milionë palestinezë në territorin e rrethuar mbeten të bllokuar në një situatë humanitare dhe politike jashtëzakonisht të brishtë.

“Lufta me Iranin i ka dhënë Izraelit më shumë hapësirë për të intensifikuar krimet e tij në Gaza, ndërsa situata humanitare është përkeqësuar me shpejtësi për shkak të kufizimeve të rënda në pikat kufitare,” tha për Al Jazeera Ramy Abdu, drejtues i Euro-Med Human Rights Monitor.

Izraeli i mbylli kalimet drejt Gazës që në ditën e parë të luftës me Iranin, duke ndërprerë hyrjen e kamionëve me ndihma humanitare dhe furnizime thelbësore.

Ky veprim ndaloi gjithashtu udhëtimin e pacientëve dhe të plagosurve, duke shkaktuar shqetësim të madh pasi mijëra pacientë prisnin të largoheshin jashtë për trajtim, pasi lufta e Izraelit kishte shkatërruar sistemin shëndetësor të Gazës.

Pas disa ditësh mbylljeje, Izraeli e rihapi pjesërisht pikën kufitare të Kerem Shalom Crossing (Kerem Abu Salem), duke lejuar hyrjen e një numri të kufizuar kamionësh me ndihma dhe mallra bazë. Megjithatë, kjo rihapje e kufizuar ka pasur pak ndikim, pasi sasia e ndihmave që hyjnë në Gaza mbetet shumë më e ulët se rreth 600 kamionë në ditë, që konsiderohen të nevojshëm për të përmbushur nevojat e popullsisë.

Kufizime të rëndësishme vazhdojnë edhe për hyrjen e karburantit dhe makinerive të rënda që duhen për të hequr rrënojat dhe për të rikthyer infrastrukturën jetike, duke e bërë procesin e rimëkëmbjes në territorin e bombarduar të ngadaltë dhe shumë të vështirë.

Specialisti i çështjeve ekonomike Mohammad Abu Jiyab tha se lufta SHBA-Izrael kundër Iranit ka pasur ndikim të drejtpërdrejtë në kushtet ekonomike dhe humanitare në Gaza. Ai përmendi rënien e operacioneve në pikat kufitare dhe uljen e importeve të ndihmave dhe mallrave tregtare si rezultat i vendimeve të sigurisë nga Izraeli, të lidhura me konfliktin rajonal.

“Kjo ka çuar në rritje të madhe të çmimeve dhe mungesë mallrash në tregje, si dhe në rënie të aftësisë së organizatave ndërkombëtare për të shpërndarë ndihma humanitare në mënyrë të mjaftueshme për popullsinë,” shtoi ai.

Abu Jiyab paralajmëroi se vazhdimi i kësaj situate do ta thellojë krizën ekonomike dhe të jetesës në territor, ndërsa furnizimet pakësohen dhe banorët luftojnë për të siguruar nevojat e përditshme.

Një zëdhënës i UNICEF tha se çmimet e disa produkteve bazë, përfshirë ushqimet dhe produktet e pastrimit, janë rritur në mënyrë dramatike, në disa raste 200 deri në 300 për qind.

Shkeljet e “armëpushimit”

Ndërkohë, sulmet ajrore izraelite dhe bombardimet me artileri në pjesë të ndryshme të Gazës vazhdojnë në shkelje të “armëpushimit” të tetorit.

Burime mjekësore thanë se gjashtë palestinezë, përfshirë dy fëmijë, u vranë dhe rreth 10 persona u plagosën në sulmet izraelite në Gaza City dhe në kampin e refugjatëve Nuseirat Refugee Camp të dielën vonë dhe të hënën herët.

Sipas Gaza Ministry of Health, që nga fillimi i “armëpushimit” sulmet izraelite kanë vrarë të paktën 648 persona dhe kanë plagosur gati 18,000 të tjerë.

Analistët thonë se zhvendosja e vëmendjes ndërkombëtare i ka dhënë Izraelit më shumë hapësirë për të kryer operacione të kufizuara ushtarake në Gaza pa shkaktuar reagime të mëdha.

Abdu paralajmëroi se Izraeli vazhdon atë që ai e quajti “akte sistematike gjenocidi” në Gaza, duke shfrytëzuar çdo mundësi për të thelluar kushtet që e bëjnë jetën gjithnjë e më të pamundur për një popullsi të rraskapitur që përballet me kushte jashtëzakonisht të vështira jetese.

Ai paralajmëroi gjithashtu për frikën në rritje për një uri të re dhe kequshqyerje, veçanërisht tek fëmijët. Abdu theksoi përkeqësimin e shpejtë të shërbimeve shëndetësore për shkak të mungesës së ilaçeve dhe pajisjeve mjekësore.

“Spitalet po mbyllen ose funksionojnë me kapacitet minimal për shkak të mungesës së karburantit dhe furnizimeve mjekësore. Pacientët po e kanë gjithnjë e më të pamundur të udhëtojnë për trajtim dhe shumë prej tyre po mbeten pa ilaçet thelbësore,” tha ai.

Vonesat në fazën e ardhshme të “armëpushimit”

Abdu theksoi gjithashtu vakuumin politik në Gaza, duke vënë në dukje se Izraeli vazhdon të pengojë punën e një komiteti të ngarkuar me administrimin e territorit dhe nuk lejon anëtarët e tij të hyjnë në Gaza.

Komiteti Kombëtar Palestinez për Administrimin e Gazës u krijua në janar si një organ civil tranzitor me 15 teknokratë, si pjesë e marrëveshjeve për fazën tjetër të armëpushimit.

Mandati i tij përfshin menaxhimin e çështjeve civile dhe shërbimeve thelbësore, koordinimin e hyrjes së ndihmave humanitare, rihapjen e institucioneve qeveritare dhe mbikëqyrjen e rindërtimit.

Pika kufitare tokësore e Rafah Crossing është çështje qendrore për punën e komitetit, por ajo ka mbetur e mbyllur për ditën e dhjetë radhazi, duke e bërë edhe më të vështirë realizimin e detyrave të tij.

“Është e qartë se Izraeli po shfrytëzon fokusin e botës tek lufta me Iranin për të zgjeruar politikat e tij shtypëse në Gaza, në një kohë kur presioni dhe përgjegjësia ndërkombëtare janë në rënie,” shtoi Abdu.

Marrëveshja e “armëpushimit” parashikon një plan me tre faza, që synon të ndalë gradualisht operacionet ushtarake, të lirojë të burgosurit dhe të krijojë kushtet për tërheqjen e forcave izraelite nga Gaza dhe fillimin e rindërtimit.

Megjithatë, zbatimi i saj ka mbetur i pjesshëm nga tetori deri në fillim të vitit 2026, ndërsa forcat izraelite vazhdojnë të kontrollojnë pjesë të mëdha të territorit dhe pikat kryesore kufitare.

Analisti politik Ahed Farwana beson se kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu po shfrytëzon zhvendosjen e vëmendjes globale për të zgjatur fazën e parë të marrëveshjes pa kaluar në fazën e dytë.

“Ushtria izraelite vazhdon sulmet dhe vrasjet e synuara, ndërsa kufizon disa mallra dhe lejon të tjerë sipas një politike racionimi, përfshirë karburantin dhe gazin e gatimit,” tha ai.

Me forcat izraelite që kontrollojnë rreth 60 për qind të Rripit të Gazës, Farwana beson se Izraeli synon ta mbajë territorin në një gjendje të përhershme paqëndrueshmërie.

“Izraeli nuk dëshiron stabilitet në Gaza. Përkundrazi, ai kërkon ta mbajë frontin nën kontroll përmes kufizimeve ushtarake, presionit ekonomik dhe formave të ndryshme të ndëshkimit.”