Trump kërkon marrëveshje për padinë 10 miliardë dollarë ndaj IRS, ngrihen shqetësime për konflikt interesi

Presidenti amerikan Donald Trump po kërkon një “zgjidhje” për padinë e tij prej 10 miliardë dollarësh ndaj Shërbimit të të Ardhurave të Brendshme (IRS), një zhvillim që ka ngritur shqetësime të forta etike dhe ligjore në Shtetet e Bashkuara. Sipas dokumenteve të paraqitura në gjykatë, avokatët e Trump kanë kërkuar pezullimin e çështjes për 90 ditë, me synimin që palët të shqyrtojnë mundësinë e një marrëveshjeje me Departamentin e Drejtësisë.

Kritikët thonë se thelbi i problemit është i qartë: Trump po kërkon të negociojë një zgjidhje me institucione që janë pjesë e degës ekzekutive, pra të administratës që ai vetë drejton. Për këtë arsye, kundërshtarët e shohin rastin si një konflikt të hapur interesi, pasi presidenti do të kishte ndikim praktikisht mbi të dyja anët e procesit.

Padia lidhet me rrjedhjen e deklaratave tatimore të Trump, që nisën të bëhen publike pasi Charles “Chaz” Littlejohn, një kontraktor i lidhur me firmën Booz Allen, mori kopje të dokumenteve nga dosjet e IRS-it. Këto të dhëna më pas përfunduan në media. Në vitin 2020, The New York Times publikoi një seri artikujsh ku thuhej se Trump nuk kishte paguar tatim mbi të ardhurat në 10 nga 15 vitet e mëparshme, ndërsa në disa vite të tjera kishte paguar vetëm shuma shumë të vogla, si 750 dollarë. Littlejohn u dënua me pesë vjet burg në vitin 2024.

Në fund të janarit të këtij viti, Trump ngriti padi duke pretenduar se ai, bizneset e tij dhe djemtë e tij Eric dhe Donald Jr kanë pësuar “dëm të madh dhe të pariparueshëm” nga publikimi i këtyre të dhënave. Në padi thuhet se rrjedhja e informacionit i ka shkaktuar dëm reputacionit, interesave financiare dhe figurës së tij publike. Të paditur janë IRS dhe Departamenti i Thesarit, që mbikëqyr këtë agjenci.

Megjithatë, ekspertë të së drejtës kanë vënë në dyshim bazën juridike të kësaj padie. Sipas tyre, shuma prej 10 miliardë dollarësh është llogaritur mbi numrin e referencave mediatike ndaj deklaratave tatimore të Trump, ndërkohë që ligji për dëmet në raste të tilla lidhet me numrin e zbulimeve të paautorizuara nga një punonjës qeveritar, jo me ribotimet në media. Për më tepër, Littlejohn nuk ishte punonjës i rregullt i qeverisë, por kontraktor i jashtëm, çka mund të komplikojë edhe më tej çështjen.

Një tjetër pikë e debatueshme është afati ligjor. Padia pretendon se Trump i zbuloi shkeljet vetëm më 29 janar 2024, por kritikët kujtojnë se ai vetë kishte folur publikisht që në vitin 2020 për faktin se informacioni i tij tatimor ishte marrë në mënyrë të paligjshme. Kjo mund të ngrejë pyetje serioze nëse padia është ngritur brenda afatit të lejuar nga ligji.

Organizata dhe juristë të ndryshëm kanë kërkuar që çështja të rrëzohet ose të paktën të shtyhet deri sa Trump të mos jetë më president. Sipas tyre, një marrëveshje e mundshme në këto rrethana do të dëmtonte besimin te sistemi i drejtësisë, sepse presidenti do të ishte në pozitën e pazakontë për të kontrolluar të dy krahët e procesit gjyqësor. Organizata Democracy Forward ka argumentuar në një parashtresë në gjykatë se ky rast hap rrugën për taktika të dyshimta dhe cenon integritetin e drejtësisë dhe të mbrojtjes së privatësisë tatimore.

Vetë Trump ka pranuar se një pagesë e tillë “nuk do të dukej mirë”, por është shprehur se paratë do të dhuroheshin për bamirësi. Edhe ky argument është kundërshtuar nga disa ekspertë, të cilët paralajmërojnë se mund të lindin probleme edhe me klauzolat kushtetuese që kufizojnë përfitimet personale të presidentit nga posti që mban.

Kjo nuk është çështja e vetme ku Trump kërkon kompensim nga qeveria federale. Sipas materialit, ai ka paraqitur edhe ankesa të tjera administrative lidhur me hetimet federale që i konsideron të padrejta, përfshirë hetimin mbi ndërhyrjen ruse në zgjedhjet e vitit 2016 dhe kontrollin e FBI-së në rezidencën e tij në Mar-a-Lago. Për këto raste, ai thuhet se kërkon rreth 230 milionë dollarë të tjerë si dëmshpërblim.

Në thelb, çështja nuk ka të bëjë vetëm me shumën marramendëse të padisë, por me pyetjen më të madhe: a mundet një president në detyrë të kërkojë dëmshpërblim nga institucionet që vetë i kontrollon, pa cenuar parimin e paanshmërisë dhe besimin te shteti ligjor? Pikërisht kjo është arsyeja pse kjo padi po shihet jo thjesht si një betejë gjyqësore, por si një provë serioze për kufijtë etikë dhe institucionalë të pushtetit presidencial.