Ukraina përballet me krizën më të madhe buxhetore të luftës: i duhen 56 miliardë dollarë për të mbyllur hendekun

Ukraina po kalon krizën më të madhe buxhetore që nga fillimi i pushtimit rus në vitin 2022, ndërsa sulmet ruse ndaj industrisë dhe infrastrukturës po shkatërrojnë ekonominë dhe po e bëjnë luftën gjithnjë e më të shtrenjtë për t’u financuar, siç njofton Reuters.

Kryvyi Rih, vendlindja e presidentit Volodymyr Zelenskiy me rreth 600,000 banorë, po lufton për mbijetesë. Sulmet ajrore ruse e kanë çuar në ndalesë kompleksin e madh metalurgjik e minerar të qytetit dhe minierat, duke e gjunjëzuar ekonominë lokale. Kryebashkiaku Oleksandr Vilkul tha se qyteti po bën gjithçka për të mbajtur hapur spitalet, dritat në kopshte e shkolla dhe autobusët në qarkullim. “Në Kryvyi Rih, situata është në fakt më e keqe se kudo tjetër, përveç vetë vijës së frontit,” tha Vilkul në një adresim video.

Muajin e kaluar, punëdhënësi më i madh i qytetit — kompleksi i ArcelorMittal — pezulloi operacionet pas një serie sulmesh raketore balistike ruse që i fikën furrat. Është një pamje që përsëritet në të gjithë industrinë dikur të fuqishme të çelikut të Ukrainës, e cila përbënte një të dhjetën e prodhimit ekonomik para luftës: fabrikat gjigante në Zaporizhzhia dhe qytete të tjera industriale qëndrojnë të heshtura dhe eksportet kanë ndaluar. Përshkallëzimi i sulmeve ruse me dronë e raketa këtë verë shkatërroi fabrika e magazina, dëmtoi porte e hekurudha dhe detyroi dyqane e biznese të mbyllen, duke ngadalësuar ekonominë dhe të ardhurat tatimore.

Ndërkohë lufta e drejtuar nga teknologjia po bëhet gjithnjë e më e shtrenjtë. Ukrainës i duhen 56 miliardë dollarë për të mbuluar hendekun këtë vit — sa një e katërta e prodhimit të saj ekonomik — nga të cilat 27 miliardë janë shpenzime ushtarake. Për të ngushtuar mungesën, zyrtarët ukrainas u takuan javën e kaluar në Bruksel me partnerët europianë për të diskutuar përshpejtimin e pagesave të vitit të ardhshëm në kuadër të kredisë 90 miliardë euro të BE-së. Por 29.5 miliardë dollarë ndihmë e huaj janë në rrezik këtë vit për shkak të vonesave në miratimin e reformave — përfshirë reforma tatimore jo-popullore dhe legjislacionin antikorrupsion të kërkuar nga aleatët perëndimorë. Qëllimi është që i gjithë legjislacioni i kërkuar të miratohet në parlament deri më 15 tetor.

Kryeministri Sergii Koretskyi e pranon se situata është “sfiduese”. Qeveria është detyruar të ngrijë shpenzimet jo-thelbësore — përfshirë rindërtimin e ndërtesave e infrastrukturës së dëmtuar — për t’i dhënë përparësi shpenzimeve ushtarake, pagave të sektorit publik dhe pensioneve. “Të gjitha burimet duhet të kanalizohen në fusha kritikisht të rëndësishme,” u tha Koretskyi gazetarëve. Sipas Roksolana Pidlasa, kryetares së komisionit parlamentar të buxhetit, dy vjet më parë një ditë lufte i kushtonte Ukrainës 140 milionë dollarë, por kjo shifër ka kërcyer në 190 milionë dollarë. Në nëntë muajt e parë të këtij viti, Ukraina shpenzoi mbi 44 miliardë dollarë vetëm për mbrojtjen, ndërsa arriti të mblidhte vetëm rreth 42 miliardë dollarë të ardhura tatimore. Humbjet tatimore nga sulmet ruse që dëmtojnë prona, prishin logjistikën dhe mbyllin dyqane e biznese mund të arrijnë 70 miliardë hryvnia deri në fund të vitit.

Sektori bujqësor — burimi më i madh i të ardhurave nga eksportet — është goditur veçanërisht rëndë: sulmet ruse ndaj porteve të Detit të Zi shkaktuan rënien me 36.6% të eksporteve të grurit në shtator krahasuar me vitin e kaluar. Ministri i Ekonomisë Oleksandr Kravchenko tha se rreth 40 miliardë dollarë të ardhura eksporti janë në rrezik këtë vit. Edhe me dhjetëra miliardë euro mbështetje të huaj, ekonomia e Ukrainës pritet të rritet vetëm 0.5%–1.5% këtë vit. Ministri i Financave Sergii Marchenko ka propozuar përdorimin e aseteve ruse të ngrira në Europë — rreth 210 miliardë euro të bankës qendrore ruse — për të financuar buxhetin.