WSJ: Musk urdhëroi vetë ngadalësimin e Starlink-ut ushtarak që e la Ukrainën në befasi

Elon Musk urdhëroi vetë javën e kaluar ngadalësimin e versionit ushtarak të Starlink-ut, nga i cili varet Ukraina, raportoi të martën The Wall Street Journal, duke cituar zyrtarë amerikanë dhe persona të njohur me çështjen. Vendimi, siç njofton gazeta, shkaktoi panik në Kiev dhe konfuzion brenda administratës së presidentit Donald Trump. Reuters, që raportoi gjithashtu zbulimin, theksoi se nuk mundi ta verifikonte menjëherë raportimin dhe se Musk, SpaceX dhe Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave të tij për koment.

Sipas gazetës, Musk kufizoi shpejtësinë me të cilën pajisjet ukrainase mund të mbeteshin të lidhura me rrjetin satelitor, duke i bërë praktikisht të papërdorshëm disa dronë sulmues dhe dronë interceptues. Eksperti i luftës Michael Kofman, nga Carnegie Endowment for International Peace në Uashington, i tha gazetës se forcat ukrainase vazhdojnë të jenë të kufizuara në përdorimin e dronëve sulmues dhe interceptues deri në 160 kilometra në orë, por lidhja aktuale është nën 130 kilometra në orë dhe kufizimet vazhdojnë të pengojnë operacionet e goditjes dhe mbrojtjen ajrore të Ukrainës.

Siç raporton The Wall Street Journal, Musk dhe Trump e diskutuan vendimin në një telefonatë pak pasi ngadalësimi u bë publik, ndërsa presidenti ishte në fushatë javën e kaluar; një prej personave të njohur me çështjen pretendoi se ata e kishin diskutuar çështjen edhe para se të merrej vendimi. Gjatë trazirave, përfaqësues të SpaceX u telefonuan homologëve të tyre në Shtëpinë e Bardhë për të kërkuar një kuptim dhe mesazh të unifikuar, se kompania dhe administrata ishin koordinuar para direktivës së Musk-ut. Si Musk, ashtu edhe Trump, kanë shprehur zemërim për goditjet ukrainase ndaj rafinerive ruse të naftës, të cilat presidenti i fajëson për çmimet e larta të energjisë: më 10 tetor Trump i tha Zelenskyt se mund të bënte çfarë të donte me Rusinë, por të mos godiste rafineritë, ndërsa Musk iu përgjigj në X videos së Shtëpisë së Bardhë me këto fjalë: “Zelensky ka shkuar shumë larg”. Katër ditë më vonë, operatorët ukrainas të dronëve raportuan se po humbnin aksesin e pakufizuar në rrjet.

Deklaratat publike deri tani tregonin në drejtim tjetër. Vetë Musk shkroi në X, pak orë pasi ngadalësimi u bë publik, se “çdo kufizim në shpejtësi apo përdorim vendoset nga ushtria amerikane dhe në fund nga POTUS” — akronimi për presidentin e Shteteve të Bashkuara. Trump u tha gazetarëve të hënën se nuk e dinte kush ishte përgjegjës për ngadalësimin, “por do të doja ta zbuloja”, ndërsa të premten kishte thënë se nuk mendonte se përgjegjës ishte ai vetë apo Musk për humbjen e aksesit të Ukrainës në Starlink në mënyrë që prekte operacionet e saj ushtarake kundër Rusisë, siç kujton Reuters.

Përgjigjet e së martës nuk e sqaruan çështjen. Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth u tha gazetarëve në Eau Claire, në Wisconsin, se “ne nuk kemi tërhequr asgjë mbrapsht”, por se “Starlink ka mundësinë të marrë vendime lidhur me kushtet e shërbimit të tij”, duke shtuar: “Ne nuk kemi dhënë asnjë direktivë apo diçka të tillë”. Ndërkaq, diplomati më i lartë i Ukrainës në Uashington, Denys Sienik, tha të martën se Ukraina ishte ende “në pritje të përgjigjes zyrtare nga kontaktet me Pentagonin dhe SpaceX në nivel drejtuesish, për të kuptuar se çfarë ka ndodhur, por edhe nëse lidhja është rikthyer ose do të rikthehet”. SpaceX nuk iu përgjigj kërkesës së gazetës për koment.