Zanele Muholi kthen «Sibaningi»-n në Johannesburg: 20 vjet «Faces and Phases» në qytetin ku nisi seria

Fotografja dhe aktivistja vizuale jugafrikane Zanele Muholi e ka kthyer serinë e saj më të njohur në qytetin ku ajo lindi. Ekspozita «Sibaningi» u hap të shtunën në Market Photo Workshop në lagjen Newtown të Johannesburgut dhe shënon 20-vjetorin e «Faces and Phases», serisë së portreteve që Muholi e nisi në vitin 2006, siç njofton SA Decor & Design. Hapja u shoqërua me një bisedë të artistes në mesditë dhe me prezantimin e një libri të ri kushtuar serisë; hyrja është falas dhe ekspozita mbetet e hapur deri më 5 dhjetor.

«Sibaningi» në gjuhën isiZulu do të thotë «ne jemi shumë». Titulli është një deklaratë njohjeje për komunitetin që seria dokumenton prej dy dekadash: jetët e personave të zinj LGBTQIA+ në Afrikën e Jugut dhe më gjerë. «Faces» emërton personin përballë kamerës, ndërsa «Phases» atë që ndryshon me kohën — shprehjen gjinore, moshën, marrëdhëniet, humbjen, punën dhe shtëpinë. Muholi është rikthyer te të njëjtët pjesëmarrës përgjatë viteve, ndaj ekspozita dhe libri i vendosin portretet e hershme përballë atyre të mëvonshmeve, ndërsa fytyra të reja i shtohen një arkivi që mbetet i hapur. Ekspozita, pjesë e Muajit të Krenarisë së Afrikës, është prodhim i Muholi Art Institute dhe kuratohet nga Lufuno Ramadwa.

Vendi i hapjes ka domethënie të veçantë: Muholi studioi fotografi pikërisht në Market Photo Workshop, shkollën dhe galerinë e themeluar në vitin 1989 nga David Goldblatt, dhe aty nisi «Faces and Phases» në vitin 2006, në një kohë kur Kushtetuta e Afrikës së Jugut premtonte barazi, por personat e zinj queer dhe trans jetonin ende me diskriminim, dhunë dhe heshtje. «Është e rëndësishme të shënojmë, hartojmë dhe ruajmë lëvizjet tona përmes historive vizuale, që brezat e ardhshëm të dinë se ne ishim këtu», ka thënë Muholi për serinë.

Kthimi në shtëpi vjen në kulmin e njohjes ndërkombëtare të artistes. Më 9 tetor, në Göteborg të Suedisë, Muholi mori çmimin Hasselblad — çmimin më të madh fotografik në botë — duke u bërë fotografja e parë afrikane e zezë queer që e fiton atë. Çmimi përfshin 2 milionë korona suedeze, një medalje ari dhe një aparat Hasselblad, si dhe një ekspozitë personale në Hasselblad Center, të hapur nga 10 tetori deri më 4 prill 2027. «Ky çmim nuk është vetëm i imi. E mbaj me të gjitha fytyrat, emrat dhe historitë që më kanë besuar rrëfimet e tyre», tha Muholi kur u shpall laureatja e vitit 2026.

E lindur në Umlazi të Durbanit dhe me master në media dokumentare nga Universiteti Ryerson në Toronto, Muholi përfaqësohet nga Yancey Richardson Gallery në Nju Jork dhe Southern Guild në Cape Town. Me «Sibaningi»-n, seria që e bëri të njohur në mbarë botën rikthehet aty ku nisi: «ne jemi shumë», përsëri në qytetin ku filluan fotografitë.