Zbulohet blerësi i pikturës misterioze të Rembrandt-it: Koleksioni Leiden blen «Saint John on Patmos» për 9 milionë dollarë

U zbulua më në fund blerësi i një prej pikturave më misterioze të Rembrandt-it që janë shfaqur në treg vitet e fundit. Siç njofton The Art Newspaper, Thomas Kaplan, biznesmeni newyorkez dhe pronari i Koleksionit Leiden, bleu «Saint John on Patmos» (rreth vitit 1661) në ankandin e Sotheby’s në Londër dhjetorin e kaluar për 6.75 milionë stërlina, rreth 9 milionë dollarë. Me këtë blerje, koleksioni i tij numëron tashmë tetëmbëdhjetë piktura të mjeshtrit holandez — një rekord personal që e vulos Kaplan-in si koleksionistin më të madh të Rembrandt-it në botë.

Historia e pikturës është gati po aq magjepsëse sa edhe vepra vetë. E ekspozuar publikisht për herë të fundit në vitin 1923, ajo njihej nga studiuesit kryesisht përmes një fotografie të vjetër bardh e zi me cilësi të dobët. Në vitin 1904, një tregtar amerikan e kishte shitur për vetëm 160 dollarë, duke ia atribuar Carel Fabritius-it, nxënësit të Rembrandt-it. Vetëm në vitin 1913, historiani i artit dhe kuratori i atëhershëm i Metropolitan Museum of Art, Wilhelm Valentiner, e njohu si Rembrandt autentik dhe e bleu për koleksionin e tij personal për 525 dollarë, i bindur se modeli ishte Titus, djali i artistit.

Por përmbysja e vërtetë erdhi pak para ankandit të 2025-ës. Pastrimi dhe analiza teknike e pikturës zbuluan në sfondin e errët dy elemente deri atëherë thuajse të padukshme: një palmë dhe një shqiponjë. Siç shpjegon CODART, shqiponja është emblema tradicionale e Shën Gjonit, ndërsa palma dhe peizazhi përforcojnë identifikimin e skenës me ishullin Patmos — vendi ku, sipas traditës së krishterë, u shkrua Apokalipsi. Kështu piktura u identifikua jo si portret i thjeshtë i Titus-it, por si Shën Gjoni në Patmos; megjithatë, specialistët besojnë fuqishëm se Rembrandt-i përdori vërtet fytyrën e djalit të tij si model për figurën biblike.

Provenanca e veprës shkon deri në vitin 1760, kur u shfaq në shitjen e koleksionit të Gerard Hoet II në Hagë. Në vitin 1926 e bleu industrialisti gjerman Friedrich Thyssen; kanavaca u sekuestrua gjatë periudhës naziste në vitin 1940 dhe iu kthye familjes Thyssen në vitin 1950, duke qëndruar te pasardhësit e saj deri në shitjen e vitit 2025. The Art Newspaper kujton se dy muaj pas blerjes, në shkurt, Kaplan shiti një vizatim të Rembrandt-it, «Young Lion Resting», për gati 18 milionë dollarë, duke i kthyer të ardhurat në një fond për organizatën e mbrojtjes së kafshëve të egra Panthera. Për blerjen e «Saint John on Patmos», ai thotë se bëhet fjalë «për ruajtjen dhe kthimin në domenin publik të një kryevepre të vonë mahnitëse, të fshehur nga sytë për më shumë se një shekull», dhe vepra do të udhëtojë me turneun botëror të Koleksionit Leiden.