17 Vite Universitet Mesdhetar i Shqipërisë: festë dhe përgjegjësi

Në Shqipëri universitetet private shpesh gjykohen me dy standarde: ose “janë biznes” dhe kaq, ose “janë shpëtim” për ata që s’gjejnë veten diku tjetër. Të dyja këto janë klishe që e varfërojnë debatin. Sepse nëse ka një pyetje serioze sot, ajo nuk është “publik apo privat?”, por: a po prodhon universiteti dije, profesionistë dhe besim shoqëror, në një vend që po tkurret?

Universiteti Mesdhetar i Shqipërisë hyn në vitin e 17-të me një histori që tashmë nuk mund të quhet më eksperiment. Shtatëmbëdhjetë vite janë mjaftueshëm për të kaluar fazën e entuziazmit fillestar dhe për të hyrë në zonën e përgjegjësisë së plotë publike. Një universitet 17-vjeçar nuk është më “i ri”; ai është një institucion që duhet të japë llogari për gjurmën që ka lënë.

Gjatë këtyre viteve, Universiteti Mesdhetar ka ndërtuar rrjete bashkëpunimi ndërkombëtar, ka marrë pjesë dhe ka udhëhequr projekte europiane si Erasmus+, ka investuar në botime shkencore dhe konferenca, ka krijuar hapësira për debat mbi tema bashkëkohore si inteligjenca artificiale, ekonomia, politika dhe zhvillimi. Këto nuk janë pak për një universitet privat në një treg të vogël si Shqipëria. Janë shenja se institucioni ka kërkuar të mos mbetet i mbyllur brenda katër mureve, por të lidhet me Europën dhe me realitetin përreth.

Në përvjetorë është e lehtë të numërohen arritjet. Dhe me të drejtë. Qindra studentë që kanë kaluar në auditore, diploma të marra, karriera të nisura, projekte të fituara, bashkëpunime të nënshkruara. Një universitet nuk është vetëm një ndërtesë; është një komunitet njerëzish që kalojnë aty një nga fazat më formuese të jetës së tyre. Në këtë kuptim, 17 vite janë 17 breza që kanë marrë diçka nga ky institucion.

Por pikërisht sepse është përvjetor, është edhe momenti për të ngritur pyetjet e vështira. Shqipëria po tkurret. Numri i të rinjve po bie. Emigracioni vazhdon. Auditorët në shumë universitete po boshatisen. Në këtë realitet, çdo institucion i arsimit të lartë përballet me një tundim të madh: të mbushë karriget me çdo kusht. Këtu fillon prova e karakterit.

A mund të ruhet cilësia kur tregu zvogëlohet? A mund të mbahet standardi kur presioni financiar rritet? A mund të mbetet diploma një garanci serioze dhe jo thjesht një letër? Këto janë pyetje që nuk i drejtohen vetëm Universitetit Mesdhetar, por të gjithë sistemit. Megjithatë, çdo universitet duhet t’i përgjigjet për veten e tij.

Arritjet në projekte europiane, akreditimet, botimet shkencore dhe aktivitetet akademike janë baza e mirë. Por sot kërkohet më shumë se kaq. Kërkohet transparencë reale për punësimin e studentëve. Kërkohet lidhje e fortë me tregun e punës, jo vetëm me marrëveshje në letër. Kërkohet kërkim shkencor që të mos jetë formal, por që të ndikojë në politika, në ekonomi, në shoqëri. Kërkohet një kulturë e brendshme meritokracie, ku cilësia e mësimdhënies dhe integriteti akademik të jenë të panegociueshme.

Një universitet serioz nuk është ai që nuk ka probleme, por ai që i pranon ato dhe punon për t’i zgjidhur. Në këtë kuptim, përvjetori i 17-të është edhe një kontratë e re me shoqërinë. Një premtim se rritja nuk do të vijë duke ulur standardet, por duke i forcuar ato. Se konkurrenca nuk do të fitohet me marketing, por me besueshmëri.

Universiteti Mesdhetar i Shqipërisë ka arsye të festojë. Ka ndërtuar një emër, ka krijuar një prani, ka formuar profesionistë. Por sfida e dekadës që vjen do të jetë më e vështirë se ajo që kaloi. Do të jetë sfida për të mbetur relevant në një vend me më pak të rinj, me më shumë pasiguri dhe me një treg gjithnjë e më konkurrues.

Nëse do ta përballojë këtë sfidë me guxim dhe seriozitet, atëherë 17 vite do të jenë vetëm fillimi i një historie më të gjatë. Nëse jo, atëherë përvjetorët do të mbeten vetëm data në kalendar.

Sot, megjithatë, është dita për të uruar, por edhe për të menduar. Të urosh për punën e bërë. Të mendosh për punën që mbetet. Sepse universitetet nuk janë vetëm institucione që japin diploma; ato janë pasqyra të ambicies së një shoqërie për të qenë më e ditur, më e aftë dhe më e ndershme me veten.

Dhe në këtë pasqyrë, Universiteti Mesdhetar i Shqipërisë ka tashmë një reflektim të dukshëm. Tani mbetet që ai reflektim të bëhet edhe më i thellë.