42 mjete ajrore të humbura dhe miliarda dollarë dëme, “Epic Fury” i kushtoi shtrenjtë SHBA-së

Operacioni “Epic Fury”, fushata ajrore 40-ditore e ndërmarrë nga SHBA-ja dhe Izraeli kundër Iranit, që nisi më 28 shkurt dhe përfundoi në fillim të prillit, ka shkaktuar humbje të konsiderueshme në flotën ajrore amerikane. Kongresi amerikan ka kërkuar tashmë një raport të plotë mbi kostot dhe ndikimin që operacioni ka pasur në gatishmërinë ushtarake të forcave amerikane.

Sipas një raporti të publikuar më 13 maj 2026 nga Shërbimi i Kërkimit të Kongresit (CRS), gjatë operacionit u humbën ose u dëmtuan 42 mjete ajrore ushtarake amerikane, me një kosto të vlerësuar prej rreth 2.6 miliardë dollarësh.

Raporti përfshin një bilanc të detajuar të humbjeve sipas llojit të avionëve. Mes tyre përmenden katër avionë F-15E Strike Eagle, një F-35A Lightning II, një A-10 Thunderbolt II, shtatë avionë cisternë KC-135 Stratotanker, një avion vëzhgimi E-3 Sentry AWACS, dy MC-130J Commando II, një helikopter HH-60W Jolly Green II, një dron MQ-4C Triton për misione në lartësi të mëdha, si dhe 24 dronë MQ-9 Reaper.

Kategoria më e goditur rezultoi ajo e mjeteve ajrore pa pilot. Dronët MQ-9 Reaper përbënin mbi 60% të totalit të humbjeve, duke nxjerrë në pah cenueshmërinë e tyre në përballje me sisteme të avancuara të mbrojtjes ajrore. Ndërkohë, shkatërrimi i shtatë avionëve cisternë KC-135 ka ndikuar drejtpërdrejt në aftësinë e forcave amerikane për furnizim me karburant në ajër gjatë operacioneve të ardhshme, ndërsa humbja e një E-3 Sentry AWACS konsiderohet një goditje e rëndë për kapacitetet e mbikëqyrjes dhe koordinimit ajror.

Raporti thekson gjithashtu se një avion F-35A u dëmtua për herë të parë gjatë një misioni real luftarak, me dyshimet se goditja erdhi nga sistemet iraniane të mbrojtjes ajrore. Dy avionë MC-130J Commando II u shkatërruan gjatë një operacioni për shpëtimin e një parashutisti amerikan në provincën iraniane të Isfahanit. Në këtë operacion rikuperimi morën pjesë gjithsej 155 mjete ajrore, përfshirë bombardues, avionë luftarakë, helikopterë shpëtimi dhe transportues të operacioneve speciale.

Sipas CRS, shifrat mund të ndryshojnë më tej për shkak të informacionit të klasifikuar, operacioneve që vijojnë ende dhe vështirësive në vlerësimin e plotë të dëmeve. Pentagoni, pavarësisht presionit në rritje nga Kongresi, ende nuk ka publikuar një panoramë të plotë të kostos reale të zëvendësimit të avionëve të humbur ose të dëmtuar. Kjo ka krijuar një diferencë të madhe mes të dhënave publike dhe shifrave të pranuara zyrtarisht nga Departamenti amerikan i Mbrojtjes.

Faza më intensive e Operacionit “Epic Fury” zgjati rreth 39 ditë dhe përfshiu afro 13 mijë fluturime të Forcave Ajrore Amerikane mbi një zonë lufte që shtrihej nga korridoret e Gjirit Persik deri në territorin iranian. Zëvendëskontrollori Financiar amerikan, Jules Hurst, deklaroi në emër të qeverisë se kostoja totale e operacionit ushtarak vlerësohet në rreth 29 miliardë dollarë, ndërsa procesi i rimbushjes së flotës ajrore ende nuk është përfshirë plotësisht në llogaritje.

Megjithatë, sipas një raporti të fundit të përgatitur për Kongresin nga agjencitë amerikane të mbrojtjes dhe inteligjencës, vetëm zëvendësimi i 42 mjeteve ajrore të humbura mund të kushtojë mbi 7 miliardë dollarë. Në këtë vlerësim përfshihen edhe modele avionësh që nuk prodhohen më, si KC-135, E-3 dhe A-10, për të cilët aktualisht nuk ekziston një zëvendësim i drejtpërdrejtë dhe i menjëhershëm.

Sipas raportit, mësimet e Operacionit “Epic Fury” shkojnë përtej Lindjes së Mesme dhe shihen si një paralajmërim për mënyrën se si fuqi të tjera ushtarake, përfshirë Kinën, mund të godasin bazat dhe pajisjet amerikane në të ardhmen. Garda Revolucionare iraniane arriti të shkatërrojë dhjetëra mjete ajrore amerikane, përfshirë modele që nuk janë më në prodhim.

Raporti shton se, pavarësisht bombardimeve intensive me disa nga bombat më të mëdha dhe më të fuqishme të arsenalit amerikan, komuniteti amerikan i inteligjencës vlerëson se rreth 90% e impianteve nëntokësore iraniane për magazinimin dhe lëshimin e raketave vazhdojnë të jenë funksionale.

Përdorimi masiv i dronëve, sistemet e integruara të mbrojtjes ajrore dhe sulmet me raketa tokësore treguan se edhe një fuqi ushtarake e konsideruar e nivelit të dytë mund t’u shkaktojë dëme dhe kosto të mëdha forcave amerikane në një teatër lufte të kontestuar.

📹Mar 20, 2026 Iran’s #IRGC had released a statement, accompanied by video footage, which shows the targeting of a US F-35A/B Lightning II with a surface-to-air missile in the skies over Iran.pic.twitter.com/S9qwhgZWFf https://t.co/lCXTg8i4VV#IRAN | #USA