BE-ja planifikon një lojë të gjatë kundër supremacisë dixhitale të SHBA-së

BE-ja po lëviz për të kundërshtuar dominimin amerikan në teknologji duke përdorur një nga mjetet më të vjetra në arsenalin e saj: strategjinë industriale.

Ndërsa Komisioni Evropian zbuloi të mërkurën një plan për të zvogëluar varësinë e Evropës nga ofruesit e huaj të teknologjisë që mbështesin ekonominë moderne, ai u kujdes të theksonte se nuk po hynte në një luftë me gjigantët dixhitalë amerikanë.

Në vend të kësaj, paketa e sovranitetit teknologjik – e motivuar në një pjesë jo të vogël nga përdorimi si armë i varësisë së Evropës nga firmat amerikane nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump – ndjek një këndvështrim më afatgjatë: të nxisë lojtarët e kontinentit në mënyrë që ata përfundimisht të sfidojnë rivalët e tyre amerikanë.

“Nuk mund të përballojmë të varemi nga të tjerët për teknologjitë që i mbajnë spitalet tona në funksionim, rrjetet tona energjetike të qëndrueshme dhe shërbimet tona të sigurta”, tha Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen në një deklaratë. “Kjo ka të bëjë me mbrojtjen e qytetarëve tanë, mbrojtjen e interesave tona dhe bërjen e zgjedhjeve tona.”

Pjesa qendrore e paketës, Akti i BE-së për Zhvillimin e Cloud-it dhe Inteligjencës Artificiale, përfshin një dispozitë që i lejon Komisionit të vlerësojë vendet nëse ato janë mjaftueshëm të besueshme për t’i shërbyer sektorëve publikë të ndjeshëm të Evropës.

Por fokusi i vërtetë i legjislacionit të propozuar është te masat që synojnë të ndihmojnë kompanitë evropiane të rriten në konkurrentë seriozë të aftë për t’u përballur me kompanitë e mëdha të teknologjisë amerikane.

Nëse miratohet, paketa do të drejtojë paratë publike drejt produkteve që kontribuojnë në ekonominë e Evropës dhe pavarësinë nga firmat e huaja; do të ulë burokracinë për qendrat e të dhënave; do të forcojë kërkimin dhe inovacionin përmes “iniciativave të lidershipit”; do të nxisë vendet të ndajnë kapacitetet dixhitale në një forum të ri “Eurocloud”; dhe do t’u kërkojë qeverive të BE-së të hartojnë strategji kombëtare për të nxitur miratimin e teknologjisë së përparuar, përfshirë inteligjencën artificiale.

Paketa do të kërkojë gjithashtu të rrisë kërkesën e bllokut për çipa të përparuar – një përgjigje ndaj kritikave nga industria – me një sërë iniciativash industriale për të rishikuar një ligj për çipat e vitit 2023.

Propozimet e Komisionit, të cilat tani do t’u shkojnë qeverive kombëtare dhe Parlamentit Evropian për negociata mbi versionin përfundimtar, janë një përgjigje ndaj shqetësimeve në rritje se mbështetja në teknologjinë amerikane është një dobësi .

Vetë Brukseli thotë se vendet e BE-së shpenzojnë 264 miliardë euro në vit për teknologjinë amerikane, me tre gjigantë amerikanë – Microsoft, Google dhe Amazon – që dominojnë tregun e shërbimeve cloud që qëndron në themel të gjithçkaje, nga komunikimi me email, ruajtja dhe përpunimi i të dhënave publike dhe private dhe shumë prej mjeteve që fuqizojnë shërbimet qeveritare.

Disa qeveri të BE-së kanë paralajmëruar se nuk është as realiste dhe as e dëshirueshme të shkëputet kontinenti nga teknologjia amerikane.

Ndërsa Parlamenti Europian është në procesin e finalizimit të një marrëveshjeje tregtare të diskutueshme me SHBA-në, Komisioni është përpjekur me çdo kusht të këmbëngulë që masat e reja nuk synojnë firmat amerikane.

SHBA-të mund të ruajnë ende një nivel të lartë aksesi në tregun evropian, duke pasur parasysh një pakt ekzistues për privatësinë e të dhënave midis BE-së dhe SHBA-së dhe përpjekjet e fundit nga kompanitë e mëdha amerikane për të vendosur masa mbrojtëse kundër ndërhyrjeve të huaja.

Por nëse sektori amerikan i teknologjisë mund të vazhdojë t’u shërbejë disa prej sektorëve më të ndjeshëm të ekonomisë evropiane është një çështje e ngarkuar politikisht që do të varet nga forma përfundimtare e legjislacionit – dhe, më e rëndësishmja, nga mënyra se si zbatohet ai.

“Ne kemi përcaktuar këtu katër nivele sovraniteti. Kur arrijmë në nivele më të larta… kërkesat janë shumë të rrepta”, shpjegoi shefja e teknologjisë së BE-së, Henna Virkkunen. “Ne duam të sigurohemi që askush nuk ka të ashtuquajturën mundësi kill switch atje”, shtoi ajo, duke sugjeruar më vonë se Akti aktual i Cloud – një ligj gjithëpërfshirës i SHBA-së që detyron kompanitë me bazë në SHBA të dorëzojnë të dhënat e vendosura në shërbimet e tyre – e bën “të vështirë arritjen” e kërkesave më të rrepta.

Si pjesë e propozimit të tij për të mbajtur një listë të vendeve të besueshme, Komisioni do t’u kërkonte qeverive të BE-së të kryenin një të ashtuquajtur “vlerësim të rrezikut të sovranitetit” për çdo shërbim dixhital në të cilin mbështeten, duke matur kontrollin e huaj, aksesin e mundshëm në të dhëna të ndjeshme dhe rrezikun e ndërprerjes së funksionimit.

Brenda një viti, ata do të duhet të përcaktojnë nivelin e duhur të mbrojtjes për secilin sektor publik dhe të sigurojnë shërbime dixhitale në përputhje me rrethanat — përveç nëse mund të provojnë se një gjë e tillë do të vinte me një “kosto joproporcionale”, thuhet në propozim. Megjithatë, Komisioni rezervon të drejtën për të rrëzuar vlerësimin e tyre në legjislacionin e ardhshëm nëse beson se ata i kanë minimizuar rreziqet.

Komisioni vlerësoi se vetëm një përqind e shërbimeve publike të Evropës janë aq të ndjeshme saqë, sipas skemës së propozuar të certifikimit, do të detyroheshin të mbështeteshin në nivelin e rreptë që përjashton plotësisht teknologjinë e huaj.