Beteja për “pikat e nxehta”: përplasje rreth ndryshimeve në Ligjin për mjedisin jetësor

Ndryshimet në Ligjin për mjedisin jetësor kanë hyrë në procedurë kuvendore dhe kanë hapur një përplasje të re mes pushtetit dhe ekologjistëve rreth mbrojtjes së zonave të kontaminuara dhe kapaciteteve industriale, siç njofton Deutsche Welle. Në qendër të debatit është pyetja nëse harmonizimi me legjislacionin europian do të sjellë rregulla më efikase apo do të dobësojë mekanizmat ekzistuese të mbrojtjes nga ndotja.

Sipas iniciativës qytetare “Zelen human grad”, amendamentet e propozuara dobësojnë seriozisht mekanizmat e mbrojtjes: parashikohet fshirja e neneve 28-a, 28-b, 28-v dhe 28-g të Ligjit, që kanë të bëjnë me identifikimin, menaxhimin dhe sanimin e zonave të kontaminuara — të ashtuquajturat “pika të nxehta”.

Një nga pikat më të kontestuara, siç raporton portali Trn.mk, është neni 20, i lidhur me kufizimet për ndërtimin dhe rindërtimin e instalimeve të industrisë së rëndë dhe ndotëse pranë vendbanimeve dhe zonave natyrore të mbrojtura. Me ndryshimet e vitit 2022 u fut kufizimi prej pesë kilometrash, por sipas vërejtjeve të “Zelen human grad”, propozimi aktual e heq pjesën që i referohet rindërtimit, duke hapur mundësinë që kapacitetet ekzistuese industriale të rindërtohen edhe në zonat e përfshira nga kufizimi i deritanishëm.

Iniciativa paralajmëron gjithashtu se hiqet detyrimi që procesverbaleve të debateve publike t’u bashkëngjiten shënimet stenografike dhe incizimet audio ose video, se mendimet e disa institucioneve kompetente në pjesën e sigurisë industriale do të zëvendësohen me një komision katëranëtarësh të caktuar nga ministri, dhe se nëse organet kompetente nuk japin mendim brenda afatit, do të konsiderohet se nuk kanë vërejtje.

Sipas ekologjistëve, në një vend që prej vitesh përballet me ajër të ndotur dhe vatra industriale, çdo ndryshim i rregullave për punën e kapaciteteve ndotëse, sanimin e zonave të kontaminuara dhe mbikëqyrjen e industrisë ka rëndësi të drejtpërdrejtë për qytetarët — dhe çështja kyçe nuk është vetëm përputhja formale me direktivat europiane, por niveli i mbrojtjes që ligji do të sigurojë në praktikë.