Chagall apo Lenepveu: beteja për tavanin e Operës së Parisit kalon në gjykatë

Një debat kulturor më shumë se gjashtëdhjetëvjeçar në Paris po kalon tani në arenën ligjore. Arnaud Carayon, pasardhës i piktorit Jules-Eugène Lenepveu, ka angazhuar një avokat për të kërkuar në gjykatë zbulimin e tavanit origjinal të Palais Garnier, siç njofton The Guardian. Afresku i shekullit XIX qëndron i fshehur që nga vitet ’60 nën kanavacat shumëngjyrëshe të Marc Chagall-it.

Lenepveu u zgjodh nga arkitekti Charles Garnier për të pikturuar kupolën e sallës dhe vepra e tij «Les Muses et les Heures du Jour et de la Nuit» (1869–1871), e pikturuar drejtpërdrejt mbi pllakat e bakrit të kupolës, u klasifikua monument historik që në vitin 1923. Por në vitin 1962 ministri i Kulturës André Malraux, sipas rrëfimit të njohur pas një shfaqjeje që e kishte mërzitur, i porositi mikut të tij Chagall një tavan të ri. Chagall punoi në fshehtësi dhe pa pagesë për dy vjet; 24 kanavacat e tij, me skena nga operat e 14 kompozitorëve, u vendosën mbi veprën origjinale, mbi një strukturë të lëvizshme, dhe u përuruan në shtator 1964.

Carayon thotë se prej tre vjetësh e ka kërkuar zbulimin “me të mirë”, përfshirë dy letra drejtuar presidentit Emmanuel Macron, dhe tani çështja do të shkojë në gjykatë. Sipas tij, tavani i Lenepveu-së është monument historik, por nuk është parë prej 60 vjetësh dhe askush nuk e di në çfarë gjendjeje ndodhet. Më herët ai ka propozuar edhe një rotacion çdo dhjetë vjet, që të dy veprat të ekspozohen me radhë; zyra e Macron-it u përgjigj se presidenti e ndjek çështjen me vëmendje të veçantë.

Pasardhësi ankohet se paraardhësi i tij, dikur një yll i pikturës franceze dhe drejtor i Vilës Medici në Romë, sot është harruar, i fshirë nga vala e impresionizmit, ndonëse u zgjodh personalisht nga Garnier, arkitekti që projektoi Palais Garnier deri në detajin më të vogël. Ndërtesa, e porositur nga Napoleon III, u hap në janar 1875 dhe mbetet një nga simbolet e Parisit.

Çështja ngre një konflikt të rrallë të të drejtave morale mes dy artistësh të mëdhenj. Trashëgimtarët e Chagall-it janë në kontakt me Ministrinë e Kulturës dhe me shoqatën e miqve të Lenepveu-së, që kryesohet nga Carayon, ndërsa kundërshtarët e heqjes paralajmërojnë se tavani i Chagall-it është sot pjesë e identitetit të sallës dhe largimi i tij do të dëmtonte famën e saj. Vendimi i gjykatës do të përcaktojë nëse Parisi do ta shohë sërish, pas më shumë se gjashtë dekadash, tavanin e harruar të Lenepveu-së.